Амир Олимхоннинг ҳеч қаерда эълон қилинмаган нодир тасвирлари (+видео)

1
Яқинда ҳамкасбларимиз билан тарих мавзусида суҳбатлашиб турганимизда, Амир Олимхоннинг видеотасвири бор деб эшитганман, шу ростмикан-а, деб сўраб қолди. Кимдир елка қисди, яна бири «наҳотки!!!» деб ҳайратини билдирди. Суҳбат сўнггида бу маълумотни қанчалик ростлигини билишга қизиқувчилар кўпайиб, тегишли ҳужжатларни қандай топиш ҳақида бош қотиришни бошладик.
Шу тариқа манбаларни қидириб, Ўзбекистон Республикаси кинофотоҳужжатлари марказий давлат архивига мурожаат қилдик.
— Бизда Ўзбекистоннинг, тўғрироғи Туркистон ўлкасининг 1860 йилларга тегишли ҳужжатлари мавжуд, – дейди архив фондларини бош сақловчиси Умида Акромова. – Жумладан, Амир Олимхонга тегишли суратлар ва унинг Петербургда Николай подшо билан учрашуви олинган қисқа видео тасвир сақланмоқда.
Юртимиз тарихини ҳикоя қилувчи нодир ҳужжатлар сақланаётган бу масканда Амир Олимхон туширилган тасвирни, унинг суратларини кўрдик. 

0-102092-Алим-хан - последний эмир Бухарский. Репродукция.jpg

f57a6937-4d19-4a16-a7fc-435c9c1213af.jpgЭҳтиёт қилиб сақланганига қарамай бу тасвирлар ҳозирда жуда хиралашиб қолган. Шундай бўлса-да,
 уларни кўриб, ҳайратланасиз. Ахир, 1900 йилларда шу тасвирнинг олиниши ва уни архивда сақлаб қолинганини ўзи мўъжиза эмасми? Уларга қараб, ўтмишга қайтгандек, даврнинг нафасини бир дам ҳис қилгандек бўлдик.
Кичик форматда, сарғайиб кетган суратларга боқиб, «Ватансиз амир — ночору абгор, Ватанида ўлган гадой–ҳақиқий амир», сўзлари қулоқларимиз остида жаранглагандай бўлди. Ҳа, бу сўзлар Бухоронинг сўнгги ҳукмдорига тегишли бўлиб, у ўлими олдидан қабрига ана шу жумлани ёзиб қолдиришни васият қилган экан.
Келинг, шу ўринда Амир Олимхон ҳақида баъзи маълумотларни келтириб ўтайлик. 1893-1896 йилларда Петербургда таълим олган Саййид Мир Олимхон 1911 йилнинг январида Бухоро амири бўлди.
1911-1920 йилларда Бухоро тахтини бошқарди.
У ўзининг «Бухоро халқининг ҳасрати тарихи» ҳақидаги китобида шундай ёзади: «… Вақт келиб Бухоройи шариф давлати бувам, раҳматлик Саййид Амир Музаффархон даври салатанатидан то раҳматлик Саййид Амир Абдулаҳадхон мағфуру марҳум падари бузрукворим замонига ва ундан то бу бандайи ожиз салтанати муддатигача мана шу Бухорода ўтди. Бу орада ва муаззам рус давлати салтанати барқарорлигининг олтмиш уч йиллиги давомида бу томонларда дўстлик ва ошначалик юз бериб, икки давлат орасида дўстлик барқарор ва бардавом бўлди. Шу сабабдан рус давлати ходимлари билан Бухоро давлати ходимлари ўртасида келишув ҳам бўлиб ўтган эди…»
Шундай келишув бўлишига қарамай, амир Олимхон Бухорода совет ҳукумати ўрнатилгач, Афғонистонга чиқиб кетди. 1944 йилда 64 ёшида Қобул атрофидаги Фатуҳ қалъасида вафот этгани манбаларда келтирилади.
Ҳа, мустақилликка эришгунимизгача бўлган даврда ҳар қандай ҳукмдор, жумладан, Амир Олимхон хотираси ҳам қораланган эди. У даврга тегишли тарихий фактлар бузиб кўрсатилган ёки бутунлай йўқ қилинган. Шундай бўлсада, ўзбек халқи ўз ўтмишини, фарзандларини ҳеч қачон унутмайди.

Сайёра Шоева, ЎзА

Facebook'даги саҳифамизда янгиликларни кузатиш янада қулай!

Марҳамат! Аъзо бўлиш учун "Нравится страница" тугмасини босинг:

1 ТА ФИКР

  1. халқни уйламаган амир ва ўз замонаси билан тараққиётда тенг юрмаган давлатнинг тақдири мана шунақа бўлишини тарих исботлаган. тарихдан сабоқ

Comments are closed.