БИР КЕЧАЛИК КЕЛИНЧАК… (22-қисм. Учинчи фасл)

0

 

 

* * *

 

— Мана, энди гуноҳларнинг ажрини тўлайсан, — деди айёрона кўз қисиб. — Мени қўрқитганинг, шантаж қилганинг, менга пора тутқазганинг учун жавоб берасан…

Йўқ, дарров камерага обормайман. Олдин мана шу ернинг ўзида менинг буйруғимни бажарасан. Айбингни ювиш учун мени хурсанд қиласан. Ишон, мен бир сўзли одамман. Агар кўнглимни ола билсанг, майли, ёшлигингни ҳисобга олиб қўйворишим ҳам мумкин. Буни ўйлаб кўраман. Фақат бунинг учун кўнглимни олишинг керак бўлади. Ҳарқалай, бокира бўлсанг керак-а? Ё…

— Исқирт! — бу гапларни эшитиб прокурорга минг чандон нафрати ортган Нафиса нима қилишни, қандай йўл тутишни билмасди. Шунинг учун кучи тилига етди.

— Худойим, нега ифлосларнинг жонини ола қолмайсан? — дея зорлана бошлади шифтга тикилиб. — Нимага бу маразларни ер кўтариб турибди, худойим? Нега қизиданам кичик қизга уятсиз гапларни гапиришяпти?..

— Жазавага тушма! — беихтиёр қичқириб ўрнидан турди прокурор ва бир ҳатлаб Нафисанинг қаршисида ҳозир бўлди. — Дардингни ҳеч ким эшитмайди. Оҳинг ҳатто худогаям етмайди. Ундан кўра менинг шартимни ўйлаб кўр! Фақат тезроқ ўйла! Вақтим жуда кам қолди! Менминан ётасан, кўнглимни оласан! Ҳаммасини видеога ёзиб оламиз. Кейин эса ўша лавҳани интернетга жойлаштираман. Ана ундан кейин тўрт томонинг қибла! Кетавер! Ортингдан қувган одаммас, ишон! Хўш, нима дейсан?..

Одам боласи кўнгли тоза бўлса, бундан баттар вазиятларга тушган тақдирда ҳам Яратганнинг ўзи тўғри йўл кўрсатади. Ёмонларнинг, ваҳшийларнинг жазосини беради. Нафиса ҳам энди-энди боши берк кўчада қолганини, мана-мана номуси поймол этилиши муқаррарлигини сўнгги лаҳзалардагина идрок эта бошлаганди. Прокурорнинг нигоҳлари тобора совуқлаша бораётганига, икки кўзи гўё қонга тўла бошлаганига гувоҳ бўлгани сари юрагини ваҳм чирмаб олганди. Аммо хаёлига келган сирли ва сеҳрли бир фикр дарров ўша ваҳмни ҳайдаб солди.

У кўрди, англади ва билди. Шу тобда худди қабристонни эслатаётган ертўлага ҳеч ким кирмаётганини кўргач, ниятини амалга ошириши мумкинлигига иқрор бўлди. Бақир-чақирдан, йиғлашдан, дод солишдан наф чиқмаслигини чуқурроқ тушуниб етди. Дарҳол ўзини қўлга олиб прокурорнинг кўзларига дадил боқа олди.

— Майли, розиман, — деди Нафиса. — Фақат мениям бир шартим бор.

— Хўш, — бирдан жонланиб, кўзларини чақчайтирганча Нафисага янада яқин келди прокурор. — Айт шартингни!

— Кишандан қўлларимни бўшатиб қўясиз. Мен бу аҳволда сиз билан ётишни хоҳламайман.

— Э, йў-ўқ, — деди прокурор бу гапидан сўнг қайта ортга тисланиб. — Каратэчилигингни яхши биламан. Яна мени аҳмоқ қилмоқчи бўляпсанми? Аҳмоқ қилиб бўпсан! Мана шу кишанланган ҳолингда ётасан! Мен шуни истайман.

— Унда тошингизни теринг! — дея лаб бурди Нафиса. — Мен жинни бўлганим йўқ бу аҳволда сиз билан ётиб. Ишонинг, қўлингизниям теккиза олмайсиз менга. Йўл қўйиб бўпман!

— Агар кишандан бўшатсам, тўполон кўтармайсанми? Айтмоқчи бўлганим… Тепкилаб ташламайсанми мени?..

— Тепкиласам қўлим кишандалигидаям тепкилайверардим. Ҳали ақлдан озганим йўқ прокурорларга қўл кўтариб. Уларнинг кимлигини жуда яхши биламан. Қолаверса, ҳовлида югурдакларингиз шай тургандир ҳар ҳолда? Сизга садоқатли экан-ку жа!..

— Тўғри, тўғри… Ҳақсан!.. Ҳақсан!..

Прокурорнинг бу қадар ғалчалиги энди-энди намоён бўла бошлаганди.

У ёвуз нияти шу қадар осонликча ҳақиқатга айланишини сира кутмаганми, оёғи куйган товуқдек Нафисанинг атрофини бир неча ўн маротаба айланиб чиқишга-да, улгурди. Кейин эса…

Зипиллаганча бориб ташқари эшикдан ҳовлига қулоқ тутди. Ҳеч ким кириб қолмаслигига амин бўлди чоғи, ортга қайтиб Нафисанинг қаршисида ҳозир бўлди.

— Майли, кўндирдинг, — деди оғзининг таноби қочиб. — Локигин ўша гап — гап. Видеога ёзволамиз бирга ётганимизни. Бусиз сира иложи йўқ.

— Менга деса ундан баттарроғига ёзмайсизми, — деди Нафиса прокурорга нафрат аралаш боқиб. — Менга барибир. Ҳеч кимдан қўрқадиган ерим йўқ…

 

* * *

 

Худога ҳақ экан. Ҳали прокурорнинг чангалига тушиб улгурмай, ташқари эшикни кимдир тақиллатди. Бир неча марталик тақиллатишлардан сўнг эшик очилиб ичкарига Сарвар кирди. Шу паллада Азизов эндигина чўнтагидан калитча чиқариб, Нафисанинг қўлидаги кишанни ечиш пайига тушганди. Сарварни кўрди-ю, шоша-пиша калитчани қайтадан чўнтакка уриб, ўзини нари олди. Унинг юзлари тундлашган, шубҳасиз, халал берганлари сира ёқиб тушмагани ғазабнок нигоҳларидан аниқ сезилиб турарди.

— Нима гап? — қичқирди Азизов. — Нега келдинг? Гапир, хонасалот!

— Ҳалиги… Бирровга ташқарига чиқиб келмасангиз бўлмайди, — деди Сарвар эшик ёнида турганча бош қашиб. — Жуда зарил масала чиқиб қолди, ака! Илтимос…

— Уф-ф! Бўпти, юр! Тез бўл!..

Қисқа муддатга бўлса-да, Нафисани ёлғиз қолдиришди. Бу кўнглидаги ғашликларни баттар кучайтирди. Азбаройи алами келганидан на йиғлашни, на бор овозда дод солишни билди. Худди ҳавосиз бўшлиқда қолган банда каби нафас олиши қийинлашиб, вужудидаги безовталик забтига олди.

«Ойи, кечиринг, — дея хаёлан зорлана бошлади охири. — Сизнинг маслаҳатларингизга қулоқ тутмадим. Ўз билганимча иш тутмоқчи бўлдим. Манавинақанги маразлардан ўчингизни олишга ошиқдим. Аммо сиз ҳақ экансиз. Бундай олчоқларда одамгарчилик, инсоф, диёнатдан асар ҳам йўқ экан. Афсуски, кеч англадим. Ҳозир эса чап ёнимга оғсам ҳам, ўнг ёнбошимга ўзимни ташласам ҳам барибир балолар домига тортадиган бўлиб турибди. Агар индамасдан бу ифлоснинг қўйнига кирсам, бир умрга бахтимни, аёллик орзуларимни, умид-у, эзгу ниятларимни бой бераман. Уни уриб ташласам, майиб қилсам, қамаб ташлашади. Яна балога гирифтор бўламан. Дўппослаб-дўппослаб қочсам, қочқин балоси қаърига тортиб кетади. Хор-у зорлик, таҳликалар чангалига тушаман. Нима қилай? Ойи, мен аросатда қолиб кетдим! Менга ҳатто худоям ёрдам беришни хоҳламаяпти шекилли. Манави нафси наҳанг балиқларникидан баттар юзсизнинг ихтиёрига топшириб қўйиб томоша қилишдан нарига ўтмаяпти. Нима қилай?..»

Энди-энди кўнгли бўшаб, алам ва надоматлар қуршовида қолган Нафисанинг кўзларига ёш қуйилиб кела бошлаганди. Эшик шарақлаб очилиб, ичкарига олдин Азизов, кетидан Сарвар кирди. Нафиса уларга йиғлаганини сездириб қўймаслик учун шоша-пиша кишанли қўлларига кўз ёшларини артиб олди ва қаршисида ҳозир бўлган прокурорга ҳиссиз тикилиб қолди.

Азизов негадир бўшашиб қолганди. Гапиришга шошилмасди. Нимадандир безовталиги аланг-жаланг атрофга аланглашидан аниқ кўриниб турарди…

У шу кўйи бир неча ўнлаб сония тараддудланиб турди-да, аста Нафисага яқинлашди.

— Синглим, мени кечир, — деди ниҳоят бошини сарак-сарак қилиб. — Ҳозир қўлларингни кишандан бўшатаман! Аммо олдин менинг гапларимга яхшилаб қулоқ тутасан! Шовқин кўтармайсан! Дод солмайсан! Йиғламайсан! Тек туриб мени эшитасан! Келишдикми?

— Гапираверинг! — дея юзини терс бурди Нафиса Азизовнинг ўзи учун ёқимсиз башарасига қарашга жирканиб. — Истасам-истамасам, эшитишга маҳкумман. Айтаверинг! Яна нима қилиб берай?..

— Биласанми… — гап бошлади Азизов. — Ҳозир хабар қилишди… Очиғи.. Бу хабарни сенга қандай етказишниям билмай қолдим… Ҳа, майли, айтаман… Хуллас, ойинг… Насибахон оламдан ўтиб қопти!..

— Нима-а-а?..

Ҳақиқатан, бу кутилмаган ва жуда-жуда совуқ хабар эди… Нафиса аввалига қулоқларига ишонмади. Азизов бошқа нарсани назарда тутган деб ўйлади. Шунинг учунми, ўзи сезмаган ҳолда қайта қичқириб юборди.

— Ким??? Нима деяпсиз? Ким оламдан ўтди, ки-им?..

— Синглим, ўзингни бос, — Азизов унинг елкасидан қучиб тинчлантиришга тутинди. Лекин шу заҳоти қўлларини тортиб олди. — Насибахон оламдан ўтиб қопти! Бандалик-да! Айтишларича, юраги хуруж қип қопти! Иссиқ жон-да!

— Йў-ўқ!!! Бўлиши мумкинма-ас!!! Мумкинма-ас!!! Ёлғон гапиряпсанлар, ёлғон! Ниятинг нима ўзи-и, нима?.. Гапирларинг! Гапи-ир!!!

Нафиса шу лаҳзаларда телбадан-да баттарроқ тусга кириб қолганди. Ҳеч кимни эшитмасди. Ҳеч нарсани кўрмасди. Ўзини гоҳ чап, гоҳ ўнгга ташлаб дод солар, тинчлантиришга уринган икки зўравоннинг унга кучи етмасди. Уларни силтаб ташлар, аммо иккови ҳам қайтадан елкасига ёпишиб, хотиржам торттиришга уринарди…

На илож? Нафиса шу кўйи жазава исканжасида қичқира-қичқира, дод сола-сола, ниҳоят чарчади. Бўшашганча ерга ўтириб қолди. Аммо кўз ёшлари қуйилишдан тийилмасди. Ҳар нафас олганда, ҳаво етмай, азобда қолган бемор каби кўкси кўтарилиб-кўтарилиб тушарди…

Прокурор Сарварга бир қараб олди-да, аста киссасидаги калитчани олиб унинг қўлига тутқазди.

— Ҳозир яхши гапириб уйига оборасан, — дея Сарварнинг қулоғига шивирлади у. — Уйига етгандан кейин кишанни ечасан! Хуллас, бу қиз учун каллангминан жавоб берасан! Айтиб қўяй, урсаям, тирмалаб ташласаям миқ этмайсан! Мен учун шундай қиласан! Уқдингми?

— Уқдим, — худди шундай шивирлаб жавоб қилди Сарвар. — Хотиржам бўлинг! Бундан баттарларини кўрганмиз. Буниси нима бўпти?!.

 

* * *

 

Нафисани авайлабгина машинага ўтқазишди. Нималардир дея юпатишди, тинчлантиришди. Кўнглини кўтармоққа тутинишди. Буларни Нафиса ё эшитди, ё эшитмади. Ё сезди, ё сезмади. Ё ҳис этди, ё ҳис этмади…

Шу тобда иродаси эркакларникидан-да метинроқ, кучлироқ бу қиз тирик мурда қиёфасига кириб қолгандек эди. Оёқ-қўллари қимирлаб, юраги уриб турганига қарамай, бағри музлик домида тош қотганди. Уйига кириб келди. Кимлардир, қайсидир аёллар, эркаклар унга ёпишиб қон йиғлади. Ҳовлини эркаг-у аёлнинг фарёди тутди. Бу фарёдлар шу қадар аччиқ чиқдики, еру-кўкни гумбирлатиб, момоқалдироқ аюҳаннос сола бошлади. Зум ўтмай, шариллаб ёмғир қуя бошлади. Лекин у ҳам Нафисанинг аламларини, афсус-у надоматлар денгизига ғарқ бўлган қалбини овута билмасди. Аччиқ кўз ёшларига қўшилиб, фарёдига фарёд қўшарди холос…

Бандачилик экан…

Эрта тонгда ўзини кулибгина кузатиб қолган жондан азиз онасини қабргача ҳам кузатиб бора олмади.

Аёлларнинг қабристонга бориши одатларимизга тўғри келмас экан.

Уйи остонасигача тобутни қучоқлаб видолаша олди холос. Тобутни олиб чиқиб кетишгандан кейин эса…

Шундоқ ҳам чексиз бўшлиққа айланиб улгурган бағрига яна бир бўшлиқ чанг солди. Бу бўшлиқнинг забти олдингисидан ҳам кучлироқ, кескинроқ эди. Юзларга урилиб-урилиб кетаётган ёқимсиз ва совуқ шамоли олдингисидан-да кескирроқ эди. Айниқса, онасидан, ёруғ дунёдаги биттагина дўстидан, сирдошидан, суянчидан, ишончидан, номусидан, оридан айрилибгина қолган Нафисанинг кўксига урилган бу кескир шамол юраккинасини кесиб-кесиб ўтаётгандек азоб берарди…

Афсуски, одамзод бундан-да хунукроқ, кучлироқ, шафқатсизроқ кўргиликларга чидашга маҳкум. Яратганнинг хоҳишига зўрлик қила олмайди.

Мажбуран сабр қилади, чидайди, бардош беради…

Нафиса ҳам ўшаларнинг бири-да. Кўз очиб юмгунча меҳрибонининг маъракалари, кетидан йигирмаси, кейин қирқи ҳам ўтди.

Ҳайҳотдек ҳовлида бир ўзгинаси ҳувиллаганча қолиб кетаверди…

Ишқилиб, худонинг ўзи сабр, матонат берсин! Онажонининг охиратини берсин! Онажонидан худо раҳмат-мағфиратини дариғ тутмасин!

Омин!

 

* * *

 

Айрилиқ дарди ёмон бўларкан. У бандасини кеча-ю, кундуз тарк этмайди. Ҳатто, ухлаган пайтида ҳам миясига ўрлаб, турли балолар, кўнгилсиз вазиятлар, армон ва алам тошларини ирғитаверади.

Нафиса ҳам етти ухлаб тушида кўрмаган ташвишни елкасига илди. Онасидан айрилишни сира тасаввурига сиғдира олмасди. Бошига тушгандан кейин ҳам ҳануз бу айрилиқни тушида кўраётган каби карахтланаверди. Ўйлади, одамларга боқди. Бу кўргиликни тушга йўйгиси келаверди. Афсуски, ҳақиқатдан қочиб қутулиб бўлмайди. Насибадек метин ирода соҳибасининг ўлими ҳақ бўлиб чиқаверди.

Охири аста-секинлик билан бўлса-да, тақдирга тан бера бошлади. Имкони борича ўзини ёлғиз ҳис этмасликка уринди. Ўпкаси тўлиб келган кезларда орқа-кетига қарамай, қабристонга чопди. Таниш қабр тепасида соатлаб ўтиришни, тўлиб кетганда айтиб-айтиб йиғлашни одат қилди. Шугина Нафисага тасалли бергандек бўлди. Қабристондан чиққач, ўзини ҳийла енгил ҳис эта олди ва яна ишга шўнғиди. Шу тахлит кунлар, соатлар, дақиқалар, сониялар ўтаверди.

Мана, қадрдони, волидасининг оламдан ўтганига эллик беш кун тўлибди. Ҳар кунгидек эрта тонгда уйқудан уйғонди-ю, Муниса деган хизматчи аёл тайёрлаб қўйган кофедан бир-икки ҳўплади. Таом ейишга иштаҳаси йўл бермади. Ҳар доимгидек бўғзига нимадир тиқилган-у, бир тишлам нон ҳам ўтмайдигандек бўлаверди.

Мунисага қилинажак ишларни тайинлагач, йўлга чиқиб, одатига кўра рулни қабристон тарафга бурди. Аммо бугун узоқ ўтириб қолмаслиги зарур эди. Дўконларда, тунги клубда ишлар қалашиб кетган, бу ишларни хизматчилар ёлғиз уддалай олишмайди.

Нафиса бирровга кириб чиқишни хаёл қилиб машинасини доимий жойга тўхтатди-да, пастга тушиб таниш қабр томон йўл олди.

 

* * *

 

… Ҳали қабргача етиб бормаганди. Кутилмаган манзарага кўзи тушди-ю, таққа тўхтади.

Онасининг қабри тепасида қандайдир эркак орқа ўгирганча ўтирар, боши эгик ҳолда сукут сақларди.

Нафиса ҳайрон бўлди-ю, яна уч-тўрт қадам олдинга юрди. Шундагина эркакнинг кимлигини илғади.

У Билол эди.

Қабр тепасида ўтирганча фақат сукут сақларди…

Нафиса хаёллари тўзғиб кетгандек карахтланди. Юришни ҳам, тураверишни ҳам била олмай боши қотди.

Шу тобда Билол унга худди фариштадек туюлиб кетди. Отаси эканини билса-да, шу кунга қадар уни айблар, аҳён-аҳёнда Билол кўз ўнгида гавдаланди дегунча нафрати ҳам қўзғалиб қўярди. Аммо барибир унга раҳми келаверарди. Қалбининг туб-тубида бир учқун зоҳир эди. Учқун ҳадеганда кўксини куйдириб, ўзини танимас, билмас падари томон талпинишга ундаб турарди.

Ҳозир эса…

Ҳозир Билолнинг тутаётган ишидан жуда-жуда таъсирланиб кетди. Онаси раҳматли айтмоқчи турфа хил найранглари ҳам, Фурқат деган укаси иккови кўрсатган қора кунлар ҳам ёдидан чиққандек туюлди.

Шундай ҳислар оғушида аста қабрга яқин борди. Билол эса ўрнидан қўзғала қолмади.

Нафиса ҳеч нарсага тушунмай, унинг олд тарафига ўтди…

Ўтди-ю, шунча дардига яна бир оғир дард қўшилгандек бўлди.

Билол икки қўли билан Насибанинг портретини тутган кўйи кўксига босиб олган. Ўзи эса юм-юм йиғларди…

Қабристонда кимдир йиғласа, ёнидагилар даҳшатга тушмайди. Одамлар шунга одатланишган. Агар уйда кимдир худди шундай йиғласа, дарддошлар албатта унга жўр бўлишади. Ҳовли қиёматга айланади. Йиғлайверишади, бир-бирларини қучганча фарёд чекаверишади.

Нафиса ҳам қўйиб беришса, ўзини отасининг бағрига отаёзди. Аммо ундай қила олмади. Журъати етмади. Қолаверса, болалик аламлари ҳам йўл берай демади.

— Нега йиғлаяпсиз? — Нафиса охири бардоши етмай, отасига юзланиб сўз қотди. — Эркак киши ҳам йиғлайдими? Йиғламанг! Мен йиғлаяпман-ку, етар шуям!..

Билол уни кўргач, даст ўрнидан туриб кетганди. Қўлларидаги суратни эса худди биров тортиб оладигандек кўксига янада маҳкамроқ босиб олганди…

Ҳозир-ҳозир Нафисанинг саволига, гапларига жавоб қайтариши лозим эди. Жавоб қайтариши шарт эди. Шундай қилди ҳам. Жавоб берди. Фақат…

Бу манзара Нафиса учун кутилмаган, икки ҳисса кучлироқ, оғриқлироқ зарба бўлди.

У кар-соқовлар тилида нималардир деган каби бармоқлари ёрдамида Нафисага нималарнидир уқтирган бўлар, уқтиргани сайин кўзларидан янада кўпроқ ёш қуйиларди.

— Бу… Нимаси тағин? — Нафиса отасининг кар-соқовлигига гувоҳ бўлгандаёқ адо бўлаёзганди. — Ким… Ахир… Сиз ундай эмасдингиз-ку! Қ-қачон?.. Нимага?..

У қалбида беркиниб олган дардларини тўкиб солишга уринар, аммо тилига тўмтоқ жумлаларгина кўчарди. Гўёки тили ҳам, онги ҳам ўзига бўйсунмасди. Шу тахлит Билолга аламли боққанча тураверди. Отаси эса анча вақтгача унга ўз тилида гапираверди. Охири толиқди чоғи, гапиришдан тийилиб, чуқур хўрсинди-ю, Насибанинг қабри тепасида тиз чўкди.

Унинг ҳар бир ҳаракати Нафисанинг бекитиқ аламларини қайта-қайта қўзғар, энди товуш чиқариб, пиқиллаганча йиғлашга тушганди…

Билол тиз чўккан кўйи бир муддат бошини эгган ҳолда сукут сақлагач, дафъатан қаддини ростлади-да, икки қўлини фотиҳага очди. Шу баҳонада нималардир дея ғўлдиради. Чамаси дуо қилди. Дуо якун топгач, юзларига фотиҳа тортди ва шошилмасдан ўрнидан қўзғалди-да, Нафисага маъюс тикилиб қолди. Нигоҳлари дардлидан дардли эди. Нафиса бу нигоҳларни ўқий олганди…

Ўқий олмаса яхшийди. Уларда Билолнинг армонларидан тортиб алам ва надоматгача балқиб турарди.

— Йўқ, бунақаси кетмайди, — деди Нафиса кетишга чоғланиб. — Юринг, манзилингизга элтиб қўяман! Юринг!..

Билол тушунди. Сўз қайтаришни ўзига эп кўрмадими, сал чеҳраси очилган бўлди-ю, Нафисага эргашди.

(давоми бор)

Олимжон ҲАЙИТ