АЛАМЗАДА… (18-қисм. Иккинчи фасл)

0

 

 

* * *

 

Тонг аста-секинлик билан ёришиб кела бошлади. Дунё уйғонганидан қувониб, дарахт, буталардаги инидан чиққан қушлар чуғурлаб қолди.

Шу тобда Севинч азадор аёл каби сочлари ёйилган, юзлари синиққан, қовоқлари шишган, қадди эгилган ҳолда каравотда пишиллаб ухлаётган Толибга алам билан термиларди. Вужудига чиппа ёпишган қора доғ аъзойи баданини қийноққа солар, ҳали замон жони чиқиб кетиши муқаррар бемор каби нуқул чор атрофга жавдираб, ияк қоқарди.

Бу ўтириши узоққа чўзилмади. Тонг билан ҳамнафас қалби беихтиёр уйғониб, қайта-қайта энтикди. Кутилмаганда ўпкаси тўлиб келди. Унсиз йиғламоқчи бўлди. Вужудини чирмаб турган қора доғ бўғзига тиқилди.

Севинч телбаларча ўрнидан қўзғалди-да, Толибнинг тепасига борди. Шайтон амрига бўйсунмоққа, бахтининг, келажагининг кушандасини бўғиб ўлдирмоққа шайланди. Аммо қўрқув устунлик қилди. Уни бўғишга, жон таслим қилаётганига гувоҳ бўлишга юраги дов бермади.

Нима қилишни, қандай йўл тутишни идрок эта олмай, хона ичини айлана бошлади. Қур-қур хона деворларига бошини ура-ура ёришни, қора қонга бўялишни хоҳлади. Бу фикридан ҳам қайтди. Айлана-айлана яна Толибнинг тепасига борди. Қақшаганча бир муддат унга тикилиб турди-да, жаҳд билан устидаги кўрпачани юлқиб олди. Толиб сесканиб уйғонди ва кўзларини ишқалай-ишқалай, Севинчга ҳайрон бўлиб боқди. Афтидан ҳаммасини тушуниб етди. Лекин сездирмади. Ўзини анқовланганга олиб бош ирғаган кўйи «Нима қилди сенга?» демоқчидек бўлди. Севинч эса ҳануз қақшарди. Узун сочлари ёйилгандан ёйилиб берганди. Улар юзларига қадар тўсиб, бекасининг нафратини, аламини, армонларини ошкор этиб турарди.

— Ифло-ос!!! — тўсатдан, қичқириб юборди Севинч. — Нималар қилиб қўйдинг? Нега? Қайси гуноҳим учун? Бет борми ўзи сенда, мараз? Энди нима қиламан? Кимга дод дейман? Отажонимнинг кўзига қандай қарайман? Кимга керакма-ан, кимга-а???

 

* * *

 

— Жим! Жим! Секинроқ! — Толиб унинг қичқириғидан чўчиб уйғонди-ю, шартта ўрнидан турди-да, ҳовлиқиб Севинчнинг оғзини кафтлари билан ёпиб, мажбуран каравотга ўтқазди. — Эшитиб қолишмасин! Ҳаммасини ҳал қиламиз! Ҳаммаси яхши бўлади, жоним!

— Мени жоним дема! — оғзи ёпиқ бўлса-да, аламини амал-тақал Толибга соча олди Севинч. — Қ-қўйвор!..

— Бақирмасанг, қўйвораман! Бақирмайсанми? Ахир, ёш боламассан-ку! Кап-катта қизсан-ку! Ўзингни босгин!

Севинч ортиқ кучи қолмаганиданми, ё Толибнинг овутиши таъсир қилдими, жим бўлди. Шундан кейингина Толиб унинг оғзидан кафтларини тортиб олди.

— Тушунгин, — уқтира бошлади Толиб Севинчнинг тинчланганидан фойдаланиб. — Биз сен ўйлаганчалик қўрқинчли иш қилмадик. Эркак билан аёл ўртасида бўлиши керак бунақа иш. «Тем более» биз бир-биримизни севамиз. Ё нотўғрими? Айт, севасанми мени? Севмайсанми?

— Сиз мени расво қилдингиз, — деди йиғи аралаш Севинч. — Шарманда бўлдим! Абгор бўлдим! Худойим, сенга нима ёмонлик қилгандим? Нимага нуқул шўримга шўрва тўкаверасан? Ундан кўра жонимни олиб қўя қолсанг бўлмайдими?

— Бўлди, бўлди, тинчлан! — унинг елкасидан қучиб олди Толиб. — Мана кўрасан, ҳаммаси яхши бўлади. Мен сенинг юзингни қора қилиб қўймайман, ишон!

— Сиз-а? — Толибга ялт этиб боқди Севинч. Бу боқиш ортидан қаҳратондан-да қаттолроқ нафрат уфурарди. — Сиз юзимни қора қилмайсизми? Қора қилиб бўлдингиз-ку!

— Сенга уйланаман, — деди Толиб гавдасини хиёл орқага ташлаб. — Ишонмайсанми уйланишимга?

Шу биргина гап Севинчнинг дарз кетган қалбига малҳам сурган каби жуда ёқимли кечди.

Кўзлари катта-катта очилиб, Толиб томон бош бурди. Узун киприклари тезроқ пирпирай бошлади. Йиғлашдан тўхтади. Юрак уриши янада тезлашди. Кўнглининг аллақаерида ёввойи умид учқунлагандек бўлди.

Тўпори тасаввурида бир зумдаёқ бўй етган қизлар орзусидаги оппоқ келин кўйлак, кўрганга кўз-кўз қилса арзигулик серсавлат куёв, ўзгача ҳавас билан боқиб турган оломон чир-чир айланаверди. Ҳатто, вужудини чирмаган ваҳима, таҳлика, тушкунлик, нафрат азоби нари чекинди.

— Ростданми? — сўради соддаларча кўз ёшларини артиб. — Ростдан уйланасизми?

— Қизиқсан-а, Севинч, — деди Толиб унинг кўзларига тик боқиб. — Албатта уйланаман. Шунинг учун ҳалигидай… Умуман, мақсадим ҳам шу эди. Мана, ҳаммаси равшан бўлди. Фақат… Бир «но» тарафи бор-да!

— У нима дегани? Тушунмадим.

— Муаммо бор демоқчиман.

— Қанақа муаммо? Нимайкан?

— Дадангдан хавотирдаман. У билса, хабар топса, нима деркин? Рози бўлармикан?

— Рози бўлади дадам, — деди Севинч ишонч билан бошини баланд кўтариб. — Дадам бебаҳо одам. Ҳеч қачон менга ёмонлик тиламайди.

— Шундай-ку-я, лекин ҳозир вазият бошқа-да! Мен отдан тушганман, бойликлар ҳам жойини топиб кетди ҳисоб. Қисқаси, илгариги Толиб эмасман. Агар олдинги ҳолим бўлганда, ишонишим мумкин эди. Чунки бобой иложсиз рози бўларди.

— Дадам ҳеч қачон бировнинг зўрлиги, бойлигига қараб иш тутмаган, — гапни кесди Севинч. — Менинг дадам мағрур одам. Бировдан қўрқмаганам.

— Ўзинг-чи? Ўзинг қанақасан? Бойликка ўчмисан?

— Мени ҳақорат қилманг!

— Узр, бир сўрадим-да!.. Майли, энди гапни эшит, хуллас, тўйни янаги йилга қолдириб турамиз.

— Нега? Тинчликми?

— Бу йил ўтиб бўлди ҳисоб. Нари борса, уч ой қолди-да! Вақт жуда қисқа. Мен шу муддат ичида ўзимни қайтадан ўнглаб олишим керак. Тушуняпсанми? Мавқеимни қайтармасам бўлмайди.

— Мен-чи? — қошларини чимириб Толибга боқди Севинч. — Мен нима қиламан? Ахир…

— Сенми? — Толиб бирпас бош қашиб турди-да, Севинчнинг икки елкасидан тутди. — Даданг билан бирга меникига кетасизлар. Ўша ерда яшаб турасизлар. Баҳор келиши билан тўйни бошлаймиз. Унгача менам ишларимни йўлга қўйволаман.

— Алдамайсизми?

Толиб бу саволни эшитиб, Севинчни қўйиб юборди-да, ўрнидан туриб кетди.

— Ҳаддингдан ошма, Севинч, — деди у бош чайқаб. — Ҳалиям мени таниб ололмадингми?

— Тушундим, бўлди, бошқа сўрамайман! Ишондим, ишондим!

Севинч беихтиёр эриб ўрнидан қўзғалди ва Толибнинг бўйнига осилди.

— Билиб қўйинг, бошқа қизларга қараш йў-ўқ!

Толиб унга жавобан зўрға тиржайиш қилди ва оғир хўрсиниб нари кетди.

 

* * *

 

Севинч Толибга қаттиқ ишонарди. Аммо ичидан зил кетарди. Муҳаббатнинг бу тахлит тугашини сира кутмаганди. Ҳадеганда кўз ўнгида отасининг маъюс ва дардли чеҳраси, синфдош, тенгқур қизлар гавдаланарди. Улар нуқул Севинчга узоқдан бармоқ ўқталишар, ўзаро пичир-пичир қилишар, шу йўл билан уни масхаралашарди. Қўшни хотинлар эса Севинчни қоралаб, танбеҳ бериб, айблаб чарчашмасди.

Тасаввури қишлоқ кўчаларини кезишга мажбур этарди. Кезарди-ю, гўё ҳеч ким у томонга қарашни, саломлашишни, дардлашишни хоҳламаётгандек туюларди. Тасодифан дуч келган жажжи қизалоқ ҳам худди Севинчнинг фожиасидан хабардордек шартта юз ўгириб кетарди…

«Энди нима қиламан? — яна хўрсиниқ аралаш қайғуга ботганча ўйлай бошлади Севинч. — Энам раҳматли хабар топгандир қилмишимдан. Гўрида тик тургандир. Қандай қабиҳ эканман-а! Номусимни ўз қўлларим билан поймол қилдим. Қишлоқдагиларнинг кўзига қандай қарайман? Ранг-рўйимдан сезиб қолишса, бу шармандаликка қандай чидайман? Йўқ, қолмайман қищлоқда, қолмайман. Дадамга ялинаман, ёлвораман, нима қилиб бўлмасин, Толиб аканикига кетишга кўндираман. Бундан бошқа йўл йўқ. То юзим ёруғ бўлмагунча қайтмайман. Шаҳарда юравераман. Толиб акам айтди-ку, ишонтирди-ку! Ташлаб қўймайди. Мени севади, ҳа, севади. Акс ҳолда ростданам шунча жойдан мени қидириб келмасди. Демак, севади, севади, севади!!!»

— Толиб ака, бизни тезроқ олиб кетинг, — деди даъфатан Севинч. — Илтимос, тезроқ кетайлик шаҳарга!

— Нима бўлди? Нега пайтавангга қурт тушиб қолди? — сўради Толиб масхаомузроқ оҳангда. — Тинчликми? Ё ўйлаб қўйган режаларинг борми?

— Йўқ, шунчаки… Қишлоқдан тезроқ кетгим бор. Одамлардан… Э, сиз қишлоқ одамларини билмайсиз. Гап-сўз қилиб юборишади!

— Тушундим, — деди Толиб бирдан жиддийлашиб. — Сен ҳақсан. Олиб кетаман, албатта кетамиз. Қани, уёқ-буёғингни тўғрилаб ол! Тезроқ бўл! Ҳозироқ бориб бобойни оламиз-у, жўнаймиз! Қолган гапларни йўл-йўлакай гаплашиб олаверамиз. Тўхта, анави нусхага қўнғироқ қилай-чи!

Толиб залга ўтди-да, гўшакни кўтариб Фарғона шаҳридаги эски ҳамтовоғига қўнғироқ қилди. Бахтга қарши жавоб бўлмади.

— Ифлос! — тиззасига муштлаб сўкинди Толиб. — Кўрдингми, отдан тушсанг, тамом экан!?. Кечагина ялоғимни ялашга шай турганларга энди гўшакни кўтаришам малол келяпти. Ўзича менсимаяпти. Итдан тарқаган, маразлар! Ҳали қараб турсин булар! Оёғимни ўптирмасамми!?.

— Қўяверинг, — Севинч ўтирган ерида Толибга далда берган бўлди. — Одамлар ўзи шунақа бўлишади. Парво қилманг! Иккимиз иттифоқ бўлсак, бас, ҳаммаси жойига тушади.

Толиб илкис бош буриб Севинчга совуқ боқди. Нимадир демоқчи, афтидан койимоқчи бўлди. Лекин тилига кўчирмади. Аламини муштлари ёрдамида ошкор этмоқчидек, дераза токчасини зарб билан муштлаб-муштлаб олди. Шундан кейингина ташқарига юрди. Севинч ҳам бир сўз демай унга эргашди.

 

* * *

 

Ҳовлидаги манзара Севинч тасаввур қилгандан-да бешбаттар эди. Ток остига қўйилган сўри рўпарасидан Мелибой мироб жой олибди. Унинг кўзлари жиққа ёшга тўлган, песлик нуқси урган қўлларини оқ чит рўмол билан ёпиб, тасбеҳ ўгирар, қур-қур хўрсиниб оларди.

Сўрида эса яқин қариндош, қўшни аёллар давра қуриб ўтиришарди. Севинч Толибга эргашиб кириб келганини кўришди-ю, биринчи бўлиб Фахриниса холаси сўридан тушди. У Севинчнинг олдини тўсди-да, икки қўлини белига тиради. Аёлнинг кўзларидан ёш думалар, кўкси билинар-билинмас титрарди.

— Қай гўрда санғиб юрибсан? — дағдаға аралаш сўради холаси лаб буриб. — Гапир, саёқ, гапир!

Шу орада Мелибой мироб аравачасини секин ғилдиратиб келди-да, хола-жияннинг орасига кирди ва Фахринисага жавдираб, ғўдирлаганча қизини уришмасликка ундай бошлади.

— Почча, сиз тек туринг, — асабий шивирлади Фахриниса. — Қизингизнинг бошида тегирмон тош юргизмаяпман-ку! Ё сўраб ҳам бўлмайдими? Ахир, ўзингизам туни билан мижжа қоқмадингиз! Нега энди ҳимоя қиляпсиз?

Мироб бошини эгган кўйи ер остидан Толибга ғазабнок нигоҳ ташлади-ю, Фахринисани тушунган каби аравачасини ортга сурди.

— Хўш, гапирмайсанми? — жиянини тергашда давом этди Фахриниса. — Қайларда юрибсан? Бизни ўйламадингми? Сен ҳали шунақа беҳаёмидинг?

— Сиз, кеннойи, ўзингизни босволинг, — Толиб кутилмаганда Севинчнинг олдини тўсди. — Намунча қичқираверасиз? Шаллақилик ҳам эви билан-да! Севинч мен билан биргайди! Хўш, гап борми?

Фахриниса Толибни ўтган гал кўргани, кимлигидан хабардор бўлгани боисми, ҳийла паст тушди. Аммо сўзини ҳам бериб қўйгиси келмади.

— Сиз билан бирга бўлса, нима қилганини билсак бўлар, ахир, иним! Ҳар ҳолда жигаримиз! Бу ерда бўларимиз бўлди-ку!

Ҳақиқатан, ҳозирги вазият жуда қалтис эди. Гарчи шаҳарда улғайган, умрида бу каби ҳолатларга дуч келиб ўрганмаган, маҳалла, қариндош-уруғ, номус нелигини билмай ўсган бўлса-да, Толиб ниманидир тушунгандек эди. Ҳеч бўлмаганда Севинчнинг шарманда бўлиши муқаррарлигини англаб етганди. Шу сабабли ҳовлидагиларга сир бой беришни хоҳламади. Аввал сўридагиларга бир-бир совуқ тикилиб олди. Бу билан важоҳатини, қайтмаслигини, қудратини қишлоқликларга намойиш қилган бўлди. Сўнгра қайтадан Фахринисага юзланди.

— Нима қилганини билгингиз келяптими жудаям? — мағрур савол ташлади у. — Айтинг, жудаям билгингиз келяптими?

— Ҳа, — жавоб қилди Фахриниса юзини терс буриб. — Билгимиз келяпти.

— Севинч менинг яқин қариндошларимникида қиз ошидайди. У ерга казо-казоларнинг хотинлари, сингиллари келишган. Менам Севинчни синглим деб таништирдим. Хўш, бунинг нимаси ёмон? Кўнгил ёзди, яйради, дам олди. Бир умр шу каталакдай ҳовлида биқиниб ўтирмайди-ку!..

Сўрида ўтирган қўшни кампирларнинг бири Толибнинг дағдағасидан аччиқландими, беихтиёр ўтирган ерида жавраб берди:

— Бизнинг қишлоқ қизлари-чи, дуч келганга сингил тутиниб кетавермасди, билдингизми?! Оғзингизга келган гапни гапиравераркансиз-да!

Толиб кампирнинг гапини эшитгани ҳамоно сўри томон бир қадам ташлади. Унинг важоҳатини кўриб юраги ёрилаёзган Фахриниса бир ҳатлаб йўлини тўсди.

— Иним, кечиринг энамизни! Билмай гапириб қўйди-да! Нима бўлсаям қари одам-да, иним! Сизга ишонамиз, ишонамиз! Яхшиям сиз боракансиз!

Толиб индамади. Илкис мироб тарафга бурилди-да, аравачанинг икки тутқичини чангаллади.

— Бобой, қани, отланинг, — деди қовоғидан қор ёғилаётган миробга тик боқиб. — Сезиб турибман, мени Кўришга кўзингиз, отишга ўқингиз йўқ. Аммо ҳозир кетмасак бўлмайди. Меникида яшаб турасизлар! Ҳамма нарса бор. Нимайди?.. Ҳа, касалингизниям катта дўхтирларга кўрсатамиз! Қани, бўла қолинг, бобой!

Мелибой мироб бир неча ўн сония Толибга совуқ қараб турди-да, ёнбошдан қоғоз-қалам олиб, қуйидаги жумлаларни битди:

«Иним, майли, қилар ишни қилиб бўлдингиз! Бу ҳунарингиз учун ўла ўлгунимча сизни қарғаб ўтаман, ҳа. Аммо таклифингизга йўқ демайман. Қизимнинг кўнгли ўксиса, чидай олмайман. Фақат айтиб қўяй, жуда тез фурсатда яна қудратингиз ўзингизга қайтай деб турибди. Башарти шунда қизим шўрликнинг кўзидан бир томчи ёш думалатсангиз, икки қўлим ёқангизда бўлади! Шу гапларимни ҳеч қачон эсингиздан чиқарманг! Энди бизни бошланг ўша шаҳрингизга!»

 

* * *

 

… Мана, шаҳарга келганларига ҳам бир ҳафтадан ошди. Бироқ бу ташриф Севинчга қувонч бахш этмади. Толиб унга нисбатан янада совуққон бўлиб қолди. Деярли эътибор ҳам бермай қўйди. Қаерларгадир чиқиб кетиб, ярим тунда қайтса-да, биринчи палладаги каби дераза қаршисида тўхтамади, сигарет тутатмади, қалби муҳаббат оловида куяётган қизнинг вужудига титроқ солмади.

«У бошқасини топиб олган! Аблаҳ! Айтганлари, ваъдалари, овутишлари бекор экан-да! Нима бўлади энди? Кимга додимни айтаман? Қай деворга бош уриб йиғлайман?..»

Севинчнинг миясини фақат шундай ўйлар банд этганди. Турли ваҳималар бағрини эзиб, ич-этини ерди.

Шу аҳволда ярим кечаси деразадан ташқарига ҳиссиз тикилиб ўтирганда, тўсатдан ташқарида Толибнинг қораси кўринди. У дарвозани тамбалаб, атайинми, ё ўзи сезмаган ҳолдами, Севинчлар жойлашган хона деразаси томон юрди.

Қизнинг юраги потирлаб даст ўрнидан турди ва ҳиқиллай бошлади. Қўйиб беришса, дераза ойнасини синдириб, ўзини ташқарига отар бўлди.

Толиб аста юриб келди-да, қоронғиликда ичкаридаги Севинчни таниб ташқарига имлади.

Қандай рад этсин?!. Бир зумда яна кўнглидаги туманлар тарқаб, беихтиёр жилмайди-ю, эҳтиёт шарт отаси ухлаётган каравотга назар ташлаб қўйиб ўзини ташқарига урди.

— Мендан хафамисан? — сўради Толиб қоронғиликда Севинчнинг икки елкасидан тутиб. — Нега жимсан?

— Й-йўқ, хафамасман, — дея олди аранг Севинч бу гал негадир Толибнинг елкасига бош қўйишга ийманиб. — Сизни кутаётгандим, холос.

— Сенга зўр топшириқ бор, — деди Толиб энди қизни қўйиб юбориб. — Айт, бажарасанми?

— Нимайкан? Тинчликми?

— Тинчлик бўлса қанийди?!. Биласан-ку, ҳамма оғайнилар юз ўгирган. Мана, бугун уй дарвозасиниям ўзим ёпдим. Эшитяпсанми, ўзим ёпдим!?. Ҳаётда дарвоза ёпган одаммасийдим. Нима қилай? Ҳозир шундай қилишга мажбурман. Бўпти, буни қўйиб турайлик. Сен ўзингдан гапир. Бажарасанми топшириқни?

— Албатта бажараман, — деди Севинч ер чизиб. — Сиз айтасиз-у, йўқ дерканманми?.. Ўзи нима иш, Толиб ака?

— Баракалла, — деди Толиб Севинчнинг елкасига қоқиб. — Бу жавобинг зўр бўлди. Қани, юр энди менинг хонамга!

— Вой, нега? — Севинч савол беришга берди-ю, юраги шув этди. Ишонган, суянган муҳаббатини ранжитиб қўйиши хаёлига келмаганини англаб қўрқиб кетди. Шоша-пиша гапини тўғрилади. — Кечиринг, хаёлим жойидамасийди. Бошлай қолинг, Толиб ака!

 

* * *

 

Ташна кўнгиллар висол лаззатига қонди. Лекин хавотирлар, ҳадик, номус азоби яна Севинчнинг бағрини тиғлай бошлади. Ҳар Толибга ер остидан қараганда, ўзидан нафратланаверди. Фариштадек пок отасига боқишни хаёллагани сайин тўкилаверди. Шунга қарамай, қалби сокин тортди. Ўзига шундай шеркелбат ёрни йўллагани учун яратганга хаёлан шукр қилди. Қалбан дунёдаги барча ошиқ-маъшуқлар улар каби бахтли онларга ошно бўлишларини тилади. Икки юзини кафтлари орасига олганча қайта-қайта хўрсинди. Бу каби хўрсиниқлар ҳам фақат севги уммонини макон тутган маъшуқаларгагина хос эди.

— Энди асосий гапга ўтамиз, — кутилмаганда ўрнидан туриб келиб Севинчнинг ёнидан жой олди Толиб. — Тайёрмисан?

— Тайёрман, — соддаларча кулимсираб жавоб қилди Севинч. — Айтаверинг!

— Сен бугуноқ қўшни давлатга жўнашинг керак.

— Н-нима? — Севинч Толибнинг нима демоқчилигини тушунмай, бақрайди. — Жўнаш? Нимага?

Толиб жавоб беришдан олдин унинг иягини сиқимлади. Шу аснода бошини ўзига яқинлаштирди-да, қалин қошларига бир неча марта «пуф»лаб қўйди.

— Уёқда мижозлар кутишяпти.

— Қанақа мижоз? Нима қилишим керак ўзи?

— Жуда билгинг келяптими?

— Албатта. Жудаям билгим келяпти, Толиб ака.

— Унда қулоғингга қуйиб ол. Қўшни давлатдан сен яширинча наркотик олиб ўтасан.

— Нима? Наркотиги нима ўзи?

Толиб Севинчнинг бу қадар соддалигидан энсаси қотган кўйи бошини чангаллаганча совуқ кулимсиради. Аммо дарров қаддини ростлаб давом этди.

— Буниси билан ишинг бўлмасин. Мен айтган ишни қил. Ахир… Севган одам яқин кишисига ёрдам қилиши керак-ку! Ё нотўғрими?

— Тўғри-ку-я, лекин ўша нарсанинг нималигини айтмадингиз-ку! Мен… Билмасам…

— Қўлингга олгандан кейин биласан. У ерда сени керакли одамлар кутиб олишади.

— М-мени қандай танишади? Мен-чи?

— Уёғи гаплашилган. Чегарага борсанг, бас, ўзлари сени топишади.

— Сиз-чи? Сиз бормайсизми?

— Вей, Севинч, кейинги пайтда жа сергап бўп кетяпсан-да! Бу гапинг нимаси? Мен борадиган бўлсам, сенинг нима заруратинг бор? Қааранглар, мен-а, мен! Мен боришим керакмиш! Ҳалиям кимлигимни билмади-я бу қиз! Ўйлаб гапиряпсанми? Мен кимман ўзи, кимман? Намунча ғалча бўлмасанг?

— Хўп, хўп, тушундим, бошқа савол бермайман! — деди Севинч мажбуран жилмайиш қилиб. — Сизнинг ким эканингизни жуда яхши биламан! Сиз-чи, дунёдаги энг зўр одамсиз! Сизга тенг келадигани йўқ! Энди кетсам бўладими?

— Ҳа, тайёр бўлиб тур, ярим кечаси машина келади. Сени чегарагача олиб бориб қўяди. Уёғига кўрамиз, қандай абжир экансан. Билиб қўй, башарти қўлга тушсанг, мени сотиш йўқ. Менинг исмимни умуман оғзингга олма!

Севинч бу гапдан сўнг янада кўнгли чўкиб аста ташқарига юрди. Бироқ ҳовлига чиққач, бироз юмшади. Хаёлида Толибнинг тунда эркалаб айтган сўзлари, севги изҳорлари жонланиб, кулимсираб қўйди.

 

* * *

 

Севинч бўшишибгина хонага кирди. Отаси яна йиғлашга тушибди. Унинг аҳволини кўриб, кўнгли бузилди. Илк бор қандай юпатишни, кўнглига таскин беришни билмай гаранг бўлди. Тиз чўкиб отасининг икки қўлини маҳкам ушлади-да, юзларига босди. Бу ҳолат Севинчга ўтган кунларни эслатди, уни келажак ҳақида қайта қайғуришга мажбур этди. Қалбидаги армонлар кўз ёшларга эврилиб, юзларини ювиб тушди. Вужудида мудрай бошлаган нафрат кўз очди. Хаёлан қисматга, тақдир чархпалагига лаънатлар ўқиди. Худодан отасига яна тил, оёқ ато этишини ёлвориб сўради. Мелибой мироб эса қизининг эзилаётганини пайқаб, аста бошини кўтарди ва кўз ёшларини терс бурилган ҳолда енгига арта-арта ёнбошдаги қоғозни олди-да, Севинчга тутқазди.

«Қизим, бошингга тушган ташвишлар менга аён, — дейилганди битикда. — Нима қилай? Худойим мени тилдан, оёқдан қисиб қўйди. Сени хўрлаган, номусингни ер билан битта қилганларга қарши қўл кўтара олмайман. Бироқ ҳалиям сени жонимдан яхши кўраман. Шунинг учун айтиб қўяй, Толибга ишонма. У сени севмайди, қизим, севмайди. Сен шўрлик нафс ва наҳс қурбонига айландинг холос. Мана, бугунги гапи, топшириғидан ҳам ниятини англаб олсанг бўлади. Наркотик дегани оқ оғу, қизим! Қўлга тушсанг, қамалиб кетасан. У ифлосга эса бунинг қизиғи йўқ. Сенинг панангда бойишни, беркинишни, сендан қулдек фойдаланишни истайди. Бирдан бир мақсади шу.. Жон қизим, кўзингни оч, ҳали жуда ёшсан. Интиқом пайти етганини идрок эт. Бу сафар сен учун ростакамига имкон эшиги очилди. Фурсатни қўлдан берма! Ўзингни эҳтиёт қил!..»

Севинч мактубни ўқиб бўлди-ю, бўшашганча полга ўтириб қолди. Қайтадан Толибнинг бирга вақт ўтказгандаги ташқи қиёфаси, ўзини тутиши, гап-сўзларини эсга олди. Негадир унга ишонгиси келаверди. Отасининг битикларини аламга йўяверди. «Дадам мана бундай аҳволга тушиб қолганига куяди, Толибни кечира олмайди. Шу сабабли менинг у билан турмуш қуришимни хоҳламайди», деган ўй миясида айланаверди. Лекин қалб алдамайди. Севинчнинг қалби уйғониш палласида эди. Бу галги уйғониш ҳали оқни қорадан ажрата олмайдиган ҳуркак қизни буткул бошқа қиёфага киритиши, йўлга отлантириши, мироб тайинлаганидек, интиқом сари ундаши тайин эди. Шундай бўлди ҳам. Севинч даъфатан сергак тортди. Қизлик номуси бой берилганини сўнгги бор тасаввур этди. Алам ва хўрлик туфайли тўкилган кўз ёшлари бошқатдан киприкларига қўнгандек бўлди. Даст ўрнидан турди-да, дераза қаршисига борди. Шу тобда дунё кўзларига жуда-жуда тордек кўриниб кетди. Ўзини ҳеч кимга кераксиздек ҳис этди. Қиз боши билан муштлари тугилиб келди. Юраги тезроқ урди. Лаблари қимтинди. Бўғзига тиқила бошлаган хўрсиниқлар унсиз фарёдга айланди. Оҳ тортиш баҳонасида Толибнинг асл башарасини бир неча маротаба чамалаб кўрди. Ҳеч қачон тўй бўлмаслиги, у фақат кўнгилхушлик учун, шахсий мақсади йўлида бирга бўлиш тарафдори эканига амин бўла борди. Бора-бора ички туғён кучайгандан кучайди. Севинч қўлига қурол олиш, олдинга интилишга шай аскар каби беихтиёр эшик томон талпинди. Аммо дарҳол ортга қайтиб отасининг аравачасига яқинлашди. Миробнинг кўзларидан қалби берган садолар ҳақиқат эканини уқмоқни истади. Ота бу ниятини пайқадими, қизига хомуш тикилганча бош ирғаб қўйди.

— Дадажон, сиз ҳақсиз, — деди ниҳоят Севинч йиғламсираб. — Бу зўравон иккимизниям бадном қилди. Биз ҳеч кимга кераксиз бўлдик. Бироқ у чучварани хом санабди. Уйимиз ёнган куни айтган гапларим гап, дада! Фақат мени дуо қилиб туринг! Шундай дуо қилингки, мен ифлослар қуршовида қолмай, пасткашларга тутқун бўлмай, зўрлар қўйган тўсиқларга қоқилмай! Менсиз хафа бўлмай ўтиринг, жон дада! Мен албатта ғолиб бўламан! Энам раҳматлининг арвоҳи ҳурмати, сиз ва ўзим учун Толибдан албатта ўч оламан. Ўшанда у итдай хор бўлади, пойингизга тиз чўкиб бир бурда нон сўратмасам, одам эмасман, дада!

Шундай деди-ю, Севинч йиғлаб юборди. Отасининг қўл чўзиб юпатишлари, сочларини асабий силашларига-да эътибор қилмади. Эътибор қила билмади. Шу кўйи узоқ вақт юм-юм йиғлади. Кейин эса ҳушёрланиб, отасининг кўксига бирпас бош қўйиб ўтирган бўлди-да, ўрнидан турди ва йўл тадоригини кўриш илинжида бошқа хонага ўтди.

(давоми бор)

Олимжон ҲАЙИТ