КАЛЛАКЕСАР… (17-қисм)

0

 

 

«ҚАЛЛИҚ» ЎЙИНИ

 

* * *

 

Жавҳарий айтганидек, бугунги тун Меҳмоналининг ҳаётида унутилмас лаҳзаларга бой бўлиши кутиларди.

У қариянинг 16 яшар кўҳликкина қизини қул қилиб лагерга олиб келди.

Қўл остидаги жангариларнинг ҳам ҳавасданми, ҳасадданми, кўз қарашлари аланг-жаланг эди. Кимлардир бир-бирини турткилаб, афғон қизини кўрсатар, эшиттирмасдан нималарнидир бир-бирларига уқтиришарди.

Умрида чимилдиқ кўрмаган Меҳмонали эса бир қувонса, бир ҳаяжонга тушар, бу қиз билан ўтказадиган кечани тасаввур қилганда, тошга айланаёзган юраги энтикишдан тийила олмасди.

Шундай аҳволда қизни хонасига олиб кирди.

Бундай ғалабани, романтик кунни нишонламаса бўлмасди. Қўллари чандиб бойланган қизга терс ўгирилиб, оқ оғу кукуни билан хуморини босган бўлди.

Борлиғига иниб улгурган қувончни наркотик баттар кучайтирди. Қизнинг қаршисида гўё ўзининг зўрлигини намойиш қилмоқчидек, ора-сирада керилиб-керилиб олди…

Бироқ бу хом сут эмган банда қишлоқда қандай оғир гуноҳга йўл қўйганини, маъсума қизнинг кўз ўнгида падарини сўйганини, яна бу ишга худога нола қилар чоғида қўл урганини, ибодатгўй учун жуда қимматли бўлган жойнамозни қонга бўяганини зўрлик интиҳоси деб билиши дўзахга дўмбира қилиши муқаррарлигини, бундай гуноҳлар, ширкнинг ажри жуда ёмон бўлишини хаёлига ҳам келтирмасди. Билмаса ҳам керак. Чунки бундай каллакесарларнинг ўзи тавба қилса ҳам бошқа ери тавба қилмаслигини худо ҳам кўриб, сезиб, ҳисоблаб, ҳис этиб турибди…

— Хўш, хотинбўй, отинг нима? — сўради кўзлари қизариб, афти мурданики каби оқариб кетган Меҳмонали қизнинг ёнига ўтириб. — Ўзбекчани биласанми?

Қиз кўзлари жиққа ёшга тўлган ҳолда Меҳмоналига бир ўқрайиб қаради-ю, эшитилар-эшитилмас «Худоё отамнинг арвоҳи урсин!», дея шивирлаб олиш билангина чекланди. Афсуски, шу тобда Меҳмоналининг қулоғига гап кирмасди. Икки хаёли ёнидаги худди шу маъсума қиз билан айш қилиш, унга ҳақиқий эркаклигини кўрсатиб қўйишда эди. Бу қиз азали эканига, умрида эркак бағрига кириб кўрмагани, ҳаёси, орзулари хоҳишларидан-да мўлроқлигини билмасди. Билса-да фаҳми етмасди.

Меҳмонали яна бирпас унга ҳирс билан тикилиб тургач, дафъатан қўлларини арқондан бўшатди.

— Қани, ечин, — буюрди қизга пўписа аралаш. — Нега бақрайиб қолдинг? Ечин, менинг кўнглимни овла!

— Овора бўласанлар, — деди қиз тап тортмай. — Сендақа ифлосларминан ётадиган аҳмоқ йўқ. Худо жонингни олсин илоё!

— Гапни кўпайтирма, ожиза! — бақирди кайфи баттар таранглашиб гўё ваҳший қиёфасига кириб бўлган Меҳмонали ва шоша-пиша киссасидаги тўппончани чиқариб қизнинг пешонасига тиради. — Ечин дедим! Ҳозир асфаласофинга жўнатвораман! Бўл тез!..

Қиздан садо чиқмагач, нимадир ёдига тушгандек, шкафдан қалин скотч олди-да, керакли қисмини қирқиб олиб жонҳолатда оғзини скотчлаб ташлади.

— Ана энди додингни худогаям айта олмайсан, — деди пишиллаганча қизнинг эгнидаги кийимларни тортқилаб ечаркан. — Мендай мужикка хотин бўлганинг учун рўмолингни осмонга отмайсанми, ғалча? Мен кимсан бўлғуси дала командириман! Фаҳминг етадими шунга?..

Қиз жавоб қайтаришга чоғланди. Бироқ оғзи скотчлангани халал бериб, инқиллашдан нарига ўта олмади.

Бу орада Меҳмонали қизни тўлиқ ечинтириб бўлди. Қоматини томоша қиларкан, оғзи қулоғига етди.

— Воҳ, — деди у қизнинг танасига қўл юбориб. — Сен анави мараз Мўътабаримданам зўр экансан! Воҳ, шунақаям чиройли бўладими қиз деганнинг қомати!?. Қани, ётсинлар энди хотинбўй! Вақт зиқ! Ҳали…

Меҳмоналининг гапи оғзида қолди.

Эшик ғийқиллаб очилди-ю, ичкарига Жавҳарий кириб келди.

Кирибоқ қип-яланғоч қизга, кўзлари худди қонга тўлган Меҳмоналига кўзи тушди.

— Ў, Меҳмон, маишатлар зўр-ку-а?!. Зўрини топибсан-ку соҳибжамолнинг! Бундайларни қул қилиб олса ярашади, ҳа!..

Меҳмонали командир киргандаёқ даст ўрнидан туриб кетганди. Бир муддат қўл қовуштириб турган бўлди-ю, тилга кирди.

— Бу… Ўша ўзингиз айтган чолнинг қизи экан. Қаранг, жа кетворган хилидан экан!

— Бу яхши, — деди Жавҳарий Меҳмоналига янада яқинроқ келиб. — Лекин ўзбошимчалик қип қўйибсан-ку, укам! Командиринг хонасида зерикиб, дард чекиб ўтирса-ю, кириб бир оғиз рухсат сўраб қўймабсан-да! Бу одобдан эмас, бўлғуси командир!

— Ҳалиги… Ўзингиз айтган…

— Бас, — гапни кесди Жавҳарий. — Ҳақиқий жангари ўзи суйган буюмни яқин одамлар билан баҳам кўриши керак. Бизда қоида шунақа! Бугун бу қиз менинг кўнглимни овлайди. Уқдингми, ё яна такрорлайми?..

— Гап йўқ, — дея олди Меҳмонали тарвузи қўлтиғидан тушган кимса каби бўшашиб. — Нимаям дердим? Сиз командирсиз! Гап йўқ!..

— Мана бу бошқа гап, — Жавҳарий кафтларини бир-бирига ишқалаганча қизни қайтадан кийинтиришга тушди. Кийинтириб бўлгач, оғзидаги скотчни ечмаган ҳолда ташқарига етаклади.

— Сен эртага эрлик қиласан бунга, — деди чиқиб кетишдан олдин. — Фақат лаб-лунжингни осилтираверма! Ҳали бизнинг қоидаларга ўрганиб кетасан. Ишон, эртага хотинингни бус-бутун қилиб қайтараман ўзингга!..

 

* * *

 

Меҳмоналига жуда алам қилганди. Келганидан бери бу тун ҳақида кўп ва хўб орзу қилганди. Шу афғон қизи билан бирга бўлиб, Мўътабарнинг хиёнатини бир лаҳза бўлсин унутмоқчи эди. Вужудига муз бўлиб инган алам ва нафратга енгилмаслигини, аксинча улардан-да ёвузроқ кимсага айланганини исботламоққа шайланганди. Жавҳарий барчасини йўққа чиқарди. Кўзини лўқ қилди-ю, насибасини тортиб олди.

Меҳмонали алам устида яна оқ кукундан бир чимдимини милкига ишқалади. Бу сафар кўзларидан ўт чақнаб кетгандек бўлди. Аъзойи баданини совуқ терга ўхшаш бир намлик чирмаб бораётганини ҳис этди ва бўшашганча каравотга ўтириб қолди.

Шу пайт қизариши бир бўлиб, зўрға очилаётган кўзлари ҳов нарида — дераза қаршисида таниш қиёфани кўргандек туюлди.

Олдинига ўзини ухлаётганга, туш кўраётганга йўйди. Лекин у ер-бу ерини чимдим кўриб, кўраётгани туш эмаслигига амин бўлди.

Дераза қаршисида аъзойи бадани қонга бўялган, боягина ўзи калласини олган қария қўлида қон қотган жойнамозни сиқимлаганча унга алам аралаш боқарди.

— С-сенга нима керак? — Меҳмонали наркотик таъсирида бўлишига қарамай, юрагини қўрқув ҳисси чулғаган кўйи эҳтиёткорлик билан ўрнидан қўзғалишга тутинди. Аммо уддасидан чиқа олмади. Жуссаси ўзига бўйсунмади. Гўё кимдир каравотга михлаб қўйган-у, қўзғалса, кучли оғриқдан азоб чекадигандек гоҳ ўнг, гоҳ чап ёнбошига ўзини ташлашдан нарига ўта олмади.

— Сен ўлишинг керак, — деди қариянинг арвоҳи қўлидаги қон қотган жойнамозни силкитиб. — Менга ўхшаб пичоқ тиғидан оҳ чекиб, нола қилиб ўлишинг зарур. Сен жойнамозимни булғадинг, ифлос, иймонсиз! Ўласа-ан! Қон қусиб ўласа-ан!!!

Меҳмонали бу ҳайқириқлар қулоқлари остида жаранглаганини аниқ-тиниқ сезиб турарди.

Қўрқув, ҳадик, ажал таъқиби уни ётишга мажбур этди. Ётганда ҳам кўрпага ўралганча қорни билан ётиб олди. Ҳайқириқлар, таҳдидли ва ўзи учун ёқимсиз товушлар тинишига умид боғлади.

Орадан бир неча дақиқа ўтди ё ўтмади, ниҳоят товушлар тинди.

Хонани зулмат иси ҳамда шубҳали сукунат қоплади.

Шу ухлаганча Меҳмонали эрта тонгда кимнингдир турткисидан чўчиб кўзларини очди.

Тепасида ўзидан икки ёш катта Аваз таваккалчи деган жангари тиржайганча қараб турарди. Унга бир ишга қўл уриш керак бўлса, режа тузмасдан, дарров ҳовлиқиб иш бошлаши туфайли шундай лақаб қўйиб олишган.

Меҳмонали унинг илкис турткисидан сўнг кечаги кўрганлари хотирасига муҳрланиб қолганми, сал қурса ўлаёзди. Юраги тез уриб, кўзлари каппа очилган кўйи вужуди титраб кетди.

Таваккалчи лақабли бу жангарига кўзи тушгачгина бўшашиб қайтадан ўринга чўзилди.

— Нима, кеча кўпайиб кетдими дейман дори? — савол ташлади таваккалчи турган ерида. — Жуда безовтасан? Тинчликми?

— Доза кўпайса шунақа безовта бўладими одам? — деди Меҳмонали тепасидаги жангарига сирли боқиб. — Қўрқадиган бўп қоладими?

— Ҳа-да, — деди янада жонланиб таваккалчи. — Агар вақтида камайтирмасанг, ўлиб қолишинг турган гап. Ажойиб кунларнинг бирида ухлайсан-у, қайтиб уйғонмайсан.

— Аваз ака, Жавҳарий мени «лох» қип кетди, — деди Меҳмонали истамайгина ўрнидан қўзғаларкан. — Чув туширди. Эркакчасига ваъда бериб, охирида устидан чиқмади.

— Биламан, укам, — деди Аваз беихтиёр қовоғини уйиб. — Шунинг учун ёнингга кирдим-да! Сенга баъзи паст-баландликларни шипшитиб қўймасам бўлмайди. Кейин… Маслаҳатли иш ҳам бор.

— Гап йўқ, — деди Меҳмонали. — Қанақа паст-баландлик, ака?

— Ўша сен худога сиғингандай сиғина бошлаган Жавҳарий-чи, — деди Аваз таваккалчи. — Ғирт ҳезалакнинг ўзи. Ўғри, муттаҳам, чақимчи ва сотқин.

— Йўғ-э, — дея унга қаттиқроқ тикилди Меҳмонали. — Наҳотки, командир бўп туриб шунақа бўлса?..

— Ҳа-да, командирлигидан унумли фойдаланади у хонасалот.

— Порахўрми?

— Қанақа порахўр? Ўғри, муттаҳам дедим-ку! Кейин буёғидан келсак, сен ўша афғон қизидан умидингни узавер!

— Нега? Қайтариб бермайдими? — соддаларча сўради Меҳмонали. — Хотин қилволадими ўзига?

— Уф-ф, мунча ғалча бўлмасанг? Жиннимиди у хотин қилиб? Хотин қилволгандан кейин у манжалақини боқиш, ҳимоя қилиш керак. Аҳмоқмиди ўша ифлос хотин қилиб?

— Унда нима қилади?

— Нима қилишини билмадим-у, локигин қайси қизни хонасига опкириб кетса, ўша қиз изсиз ғойиб бўлади. Ҳеч қачон кўрмайсан уни.

— Демак, ўлдириб кетаркан-да, — деди Меҳмонали асабий лаб тишлаб. — Бундан бошқа нимаям қиларди.

— Бунисидан хабарим йўқ. Балки ўлдириб юборар. Аммо Жавҳарийнинг асл лақабини биласанми?

— Йўқ, — елка қисди Меҳмонали. — Шоирлигини айтган, лекин лақабини…

— Лақаби «Мурдахўр», — деди Аваз овозини ҳийла пасайтириб. — Йигитларимиз бир неча марта лагернинг нариги четидаги яширин хонасида мурдаларни бўлаклаб қовураётганини кўриб қолишган экан. Мурданинг калласиниям кўришган. Калла-чи, аёл кишиники бўлиб чиққан.

— Наҳотки? Шунчалик ваҳшийми?

— Шунинг учунам унга мурдахўр деб лақаб қўйволишган. Шундай экан, укам, афғон қизидан умидингни узавер!

— Вой мараз-эй, — Меҳмоналининг муштлари тугилиб, елкалари уча бошлади. Қачон асабийлашса, шундай ҳолатга тушиб қоларди. — Аваз ака, ўлдирайми шартта хонасига бориб? Нима дейсиз?

— Ўлдиролмайсан, — деди Аваз таваккалчи норози бош чайқаб. — Сендан бошқалар ҳам кўп марта уриниб кўришган. Уддалай олишмаган. Овчарка итга ўхшайди у хунаса. Жуда сезгир. Хаёлингни худди жодугарлардай ўқиб туради. Йўқ… Қўлингдан келмайди. Ука, юз-қўлингни ювиб ошхонага чиқарсан-а? Жуда муҳим иш бор. Маслаҳатлашиб олардик. Нима дейсан?

— Хўп, ака, — деди Меҳмонали бирдан бўшашиб. — Беш минутда ошхонада бўламан!

Аваз таваккалчи унинг елкасига қоқиб қўйди-ю, ташқарига йўл олди.

 

* * *

 

— Укам, энди менга яхшилаб қулоқ сол, — деди Аваз Меҳмонали столлардан бири қаршисига келиб ўтиргач. — Фақат иккаламиздан бўлак ҳеч ким билмасин. Уқдингми?

— Гапираверинг, — деди Меҳмонали ҳафсаласизлик билан. — Бу лагерда менинг сирдошим ҳам, яқин дўстим ҳам йўқ. Буни ўзингизам яхши биласиз.

— Жавҳарийнинг… Яъни, «Мурдахўр»нинг хонасида каттакон темир сандиқ бор. Ичи пулга тўла.

— Қ-қанақа пул? Йўғ-э…

— Ҳа, ҳайрон бўлма. «Мурдахўр» бу ерда бизнес қилади. Ўша пуллар ҳам йўқолиб қолган қизларнинг яқинларидан зўрликминан олинган. Биласанми қандай йўл тутади?

— Қандай?

— Олдин қиз билан бир кеча ётади. Ёқтириб қолса икки кечаям ётиши мумкин. Кейин у қиз йўқолиб қолади. Хўш, иннайкейин нима бўлади? Билмайсан. Иннайкейин қизнинг яқинлари бу ерга келади. Тўғри келиб Жавҳарий жанобларига учрашади. Қизини топиб беришни талаб қилади, бақир-чақир қилади. Қўрқитади. Жавҳарий эса дарров шантаж қилишга ўтади. Ҳукуматга бизни сотганини айтиб туҳмат қилади. Қатл қилиш билан пўписа қилади. Ҳатто, бир нечта жангарини чақириб қўлини арқонлатади ҳам. Кўрибсанки, боягина шовқин кўтариб, дунёга жар солган мард қўйдай ювош тортади-қолади. Энди унинг ўзи шафқат сўраб ялина бошлайди. Ана шунда «Мурдахўр» шантаж қилишга ўтади. Шунча пул берасан, тирик қўяман деб туриб олади. Шўрлик одам нима қилсин?!. Жон ширин-да барибир! Топади айтган пулини. Шундан кейингина Жавҳарий у одамни тинч қўяди.

— Вой ифлос-эй, — дея қўлларини мушт қилди Меҳмонали. — Мен бунақа ифлослигини билмагандим. Наҳотки?.. Ахир… Халиф индамайдими? Ё хабари йўқми?

— Қанақа халиф? — қўл силтади Аваз. — Бу ерда жўрабоши бор. Халиф эмас. Қолаверса, унинг ўзиям фаришта эмас. Учига чиққан худбин ва ўғри, порахўр.

— Демак, уям бизнес қиларкан-да!

— Ана энди ўзингга келяпсан. Буёғини эшит энди. Сен қандай бўлмасин, Жавҳарийнинг меҳрини қозониб ўша сандиқдаги пулларни ўғирлашинг керак.

— Нимага? Кейин-чи?

— Кейинми? Кейин биз сенминан алоҳида отряд тузишимиз керак. Тоғнинг нариги четида бир ғор бор. Вақтинча ўша ерда яшаб турардик. Ўн беш-йигирма чоғли аскар бўлса, бошланишига етади. Биз бу диёрдан Жавҳарийга ўхшаган латталарнинг думини тугсак, ўзимиз халифалик тузардик. Отрядгаям, халифаликкаям ўзинг бош бўласан, ишон! Аскар топишни менга қўйиб бер. Бу лагерда Жавҳарийни кўришга кўзи йўқлар кўп. Уларга пичадан пул берсанг, жон деб ортингдан эргашади.

— Жа қийин бўлар-ов, ака, — деди Меҳмонали. — Бурнининг остида туриб қандай яшаймиз? Ҳамма қурол шуларнинг қўлида бўлса. Бунинг устига афғон диёрида бундай отрядлар жуда кўп дейишади.

— Бизнинг қаердалигимизни ит ҳам билмайди, — деди Аваз. — Кейин… Омбор қоровуллари менинг оғайниларим. Қуролдан хавотир олма. Керак бўлса-чи, энг зўрларини ўмариб кетамиз. Асосийси, пулни ўмара олсанг бас. Хўш, нима дейсан?..

Одам боласи етакчи, раҳбар, амалдор бўлиши мумкинлигидан хабар топмасин. Жамики поклик, ҳалоллик, диёнат, виждон, шафқатни унутади. Дарров иблис тарафга оғиб кетади. Унинг қулига айланади. Амал курсисига ўтирса бас. Бундан бошқаси уни қизиқтирмай қўяди. Меҳмонали ҳам ўшаларнинг бири-да. Авазнинг ишонч билан етакчи, командир бўла олишига ишора қилгандаёқ юрагига ўт тушиб бўлганди. Ҳалитдан хаёлан қўл остидагиларга, қўл қовуштирганча унинг учун керак бўлса ўлимга тайёр турган жангари каллакесарлардан иборат отрядга буйруқ берар, кофирчалиш дея тан олиниб қўлга олинганларни ўз қўллари билан қатл этар, маҳкумнинг жони узилгач, отряддагилар «Оллоҳу Акбар!», дея қичқиришларидан сархуш эди. Шундай ширин ва хом хаёллар қуршовида илкис ўрнидан турди. Шу тобда яна оқ кукуннинг хумори тута бошлаганди.

— Мен розиман, — деди Авазнинг кўзларига тик боқиб. — Фақат ташқаридан туриб менга ёрдам берасиз. Ишни ташкил қилиб бериб турасиз.

— Гап йўқ, — деди Аваз ҳам ўрнидан қўзғалиб. — Унда менинг хабаримни кут, командир!..

Аваз таваккалчининг сўнгги гапи Меҳмоналига мойдек ёқиб тушганди.

Оғзининг таноби қочиб, беўхшов тиржайиш қилди-да, хонасига йўл олди.

 

«МУРДАХОНА»

 

* * *

 

Меҳмонали хонасига киргач, бир муддат ўй сурганча ўтириб қолди.

Кейин нимадир эсига тушган каби илкис ўрнидан турди-да, илгичга илинган костюми киссасини ковлаб, халтача чиқарди. Бироқ бу гал дозани ошириш ниятидан йироқ бўлди. Негаки, Аваз таваккалчининг гапларидан сўнг юрагига ғулғула тушиб қолганди. Энди ҳар бир қадамни ўйлаб босиш лозимлигини янада чуқурроқ англаб борар, саломатлик ва хотиржамликда жангари каллакесарларнинг мард, шафқатсиз, уддабурон, совуққон дала командирига айланиш, шу баҳонада шуҳрат қозониш, бойлик тўплаш ҳақида ўйлай бошлаганди.

У ярим чимдимгина кукунни одатига кўра милкларига ишқалади-ю, аста каравотга чўзилди.

Шу тобда Жавҳарийнинг хонасидаги темир сандиқдан пул ўғирлаш режасини тузиши зарур эди. Шу хусусда бош қотиришни ихтиёр эта бошлаганди.

Бироқ доза камлигига қарамай, негадир тағин кайфи таранглашди-ю, кўзлари ола-кула бўлиб, юрак уриши тезлашгандек сапчиб кетди.

Мияси ғувиллай бошлаганини аниқ-тиниқ ҳис этиб турди. Кейин эса ғувиллаш тиниб, боши айлана бошлади.

Йўқ, кайф қилган пайтларда боши бу тахлит айланмасди. Бу галгиси ўта ёқимсиз эди.

Меҳмонали бир-икки қадам ташласа енгил тортадигандек олдинга қараб юрди. Аммо гандираклаб қайтадан каравотга ўтириб қолди.

Бу ҳам майлийди. Чидарди. Шундоқ ҳам наркотик деган балога муккасидан кетгани учун тавбалар қилишга ҳозир-у нозир эди.

Қонюқи жойнамоз сиқимлаган афғон чол тағин кўз ўнгида, шундоқ рўпарасида ҳозир бўлиши ошиб тушди.

— Сен?.. — дея беихтиёр ортга тисланди Меҳмонали. — Яна қанд еяпсанми бу ерда, мишиқи? Сен… Ўлгансан-ку! Даф бўл бу ердан!..

Қария жавоб ўрнига қўлидаги жойнамозни ёйиб юборди. Шу заҳоти жойнамоздан қоп-қора қон полга томчилай бошлади.

Бу манзара нақ даҳшатнинг ўзи эди. Меҳмонали ранги шундоқ ҳам наркотик таъсирида оқаргани камлик қилиб, бу манзара сабабли мурда қиёфасига кириб қолганини сезиб турарди. Бақирмоқчи бўларди, овози ўзига бўйсунмасди. Ортга тислана-тислана, ташқарига қочишни мўлжаллаганди. Бунинг ҳам уддасидан чиқа олмади.

— Даф бўл! — дея аламли шивирлади у. — Ҳеч кимнинг кўзи учиб тургани йўқ сенга! Йўқол! Эшитяпсанми? Йўқол яхшиликча!..

— Сен ўлсанггина, қон қусиб ўлсанггина кетаман, — деди қария дағал ва ёқимсиз товушда. — Бўл, ҳаракатингни қил! Жойнамозни қонга бўяганинг учун ажр талаб қилишяпти уёқда! Тезроқ ўл! Ажрингни тўла, қонхўр!..

Меҳмонали жонҳолатда ташқари эшикка боқди. Эшикни ёпиш хаёлидан кўтарилган экан. Сал енгил тортган бўлиб эҳтиёткорлик билан эшик томон юриб кўрди. Қария жойидан жилмаётганига амин бўлгач, бир силтанишда ташқарига чиқиб олди ва эшикни ёпганча бир муддат тутқични қўйиб юбормасдан тек туриб қолди. Гўё шундай қилса, қариянинг арвоҳи ташқарига чиқа олмайдигандек туюлди. Чиқмагач, тутқични қўйиб юборди-да, орқа-кетига қарамай қочди.

Ҳовлига чиқиб олгандан кейин ҳам ўзига кела олмай беш дақиқача бир жойда тик туриб қолди. Лагердаги жангари каллакесарлар уёқдан-буёққа ўтиш асносида Меҳмоналига ҳайрон қараб олишар, лекин индашмасди. Баъзилари бош чайқаб қўяр, айримлар очиқчасига Меҳмоналини масхаралаган каби кулиб ўтарди.

Меҳмонали эса уларга эътибор қаратадиган аҳволда эмасди. Ўзидан ўтганини ўзи билар, ҳадеганда кўз ўнгида қонли жойнамоз тутган қария гавдаланиб, ич-этини ерди.

Охири бўлмагач, ҳов наридаги кран ёнига борди ва обдон юз-қўлларини муздек сувга ювди. Шундан кейингина ҳийла ўзига келгандек енгил тортди. Қария ҳам кўзига кўринмай қолди.

— Хайрият-эй, — деди ўзига ўзи. — Қаёқданам ўша нусхани сўйдимакан? Шунчалигини билсам, бошқа бировга айтиб ўлдиртирардим-а! Соқолингга қурт тушкур чол! Очиқчасига ҳамла қилишга ўтди энди… Йўқ, у арвоҳ. Арвоҳлар тирик одамга зуғум ўтказа олмайди. Бобом айтган. Шунчаки… Мана шу заҳарни қабул қилмасам, шу ишлар йўғиди. Падарига лаънат!..

Сўкинганча қайтадан ошхона томонга юришга чоғланганди. Аваз таваккалчининг ҳовлиққан кўйи келаётганини кўриб тўхтади.

— Мунча рангинг оқариб кетибди? — сўради Меҳмоналининг авзойини кўрибоқ Аваз. — Ё бугун ҳам дозани оширдингми? Вей, ма, манави таблеткалар хуморни босади, тинчлантиради. Сендан бир-иккита кўйлакни кўпроқ йиртганим учун айтяпман. Бу оғуга жа берилворма! Кўрганмиз оғзидан кўпик келиб ўлганларни. Жон бера олмай, азобда қолганларгаям гувоҳ бўлганмиз. Сен ҳали ёшсан, каллангни ишлат!

— Бўлди, тушундим, — деди гапни қисқа қилишга уриниб Меҳмонали. — Ўзим ҳам пушаймон бўлиб ўтирибман. Кўзимга ҳалиям ўша сассиқ чол кўриниб тинчлик бермаяпти. Мажбур бўлдим хонамдан қочиб чиқишга!

— У кўрганларингнинг ҳаммаси наркотик таъсири, — деди Аваз куйиниб. — Томинг кетиб қоладиган бўпти. Агар вақтида тўхтатмасанг, итдай ўлиб кетасан. Ишон, сен ўлсанг, ит ҳам қараб қўймайди. Бу ерларда аҳвол шундай. Одамнинг ўлиши одатий ҳолга айланиб бўлган. Биров ачиниб ҳам қўймайди. Аксинча, хайрият-э, деб ўтиб кетишади. Ундан кўра, мен айтган ишни қил. Кам бўлмайсан. Ҳаракат қип қолишимиз керак.

— Ҳақсиз, — деди Меҳмонали худди айб иш қилиб қўйган бола каби ер чизиб. — Мен ростданам шу заҳарни ташлашим керак. Ташлайман ҳам. Кучим етади. Аваз ака, мен ҳозир аста бориб Жавҳарийнинг хонасини разведка қип келаман!.. Кейин…

Меҳмоналининг гапи оғзида қолди. Асосий дарвоза тарафдан чангга ботган хориж машинаси яқинлашиб келиб, уларнинг рўпарасига етганда тўхтади.

Аваз таваккалчи ҳам, Меҳмонали ҳам ҳеч нарсага тушунмай, машинага қараганча қолишди.

Машинадан эса олдин Жавҳарий тушди. Кетидан рўмол ўраб, эгнига узун қора рўдапо кийган тўрт аёл ҳиринглашганча тушишди.

— Ў, Меҳмон, хотинларимиз келди, — ҳазил аралаш Меҳмоналини туртди Аваз. — Ҳозир Жавҳарий келади-да, уларни бизнинг ихтиёримизга беради. Ҳойнаҳой, сендан афғон қизини тортиб олгани учун хижолатда қолган шекилли.

Кутилганидек, Жавҳарий уларга яқин келди-да, ўнг қўлини кўксига қўйиб, Меҳмоналига юзланди.

— Укам, мана, қулларингни опкелдим. Бари водийдан. Сенинг юртингдан экан. Оллоҳ лашкарларининг кўнглини овлашга, бизга хизмат қилишга кепти. Танла! Хоҳлаганингни опкириб кетавер.

Меҳмонали вазиятдан фойдаланиб қолиши шарт эди. Бу ишни ортга суравериш нотўғрилигини идрок этарди.

— Кейин сизнинг хонангизга бориб муҳим бир гапни гаплашиб олишим керак эди, — деди у Жавҳарийга қовоқ уйганча боқиб. — Гувоҳларсиз гаплашишимиз керак.

— Гап йўқ, — деди Жавҳарий совуқ тиржайиш қилиб. — Олдин хотинчангни танла! Қолган ишлар кейин бўлаверади. Қани, бўл! Мен икки соатдан кейин халифнинг қабулига боришим керак. Бўл тез!

Меҳмонали учун бу айни муддао эди. Бундай имконият ҳар куни бўлавермаслигини жуда яхши англаб турарди. Шунинг учун аёллар орасидан хушбичимгина, паст бўйлисини танлади-да, етаклаб хонасига йўл олди.

 

* * *

 

Орадан тахминан ўн беш дақиқалар вақт ўтиб, аёлни ўз хонасида вақтинча қолдирди-да, ўзи Жавҳарийнинг хонасида ҳозир бўлди. Гаплашишга, бу юзсиз ва ўзидан-да бешбаттар совуққон, ваҳший командирни кўришга кўзи учмаётганди. Фақат бу хонани яхшилаб ўрганиши, ҳар бир бурчагини ёдда сақлаб қолиши шарт эди.

Пича уёқ-буёқдан гаплашган, баъзи нарсаларни суриштирган бўлди. Шу кўйи йигирма дақиқача ўтиришгач, Жавҳарий шошилинч кийимларини кийди-да, кетишга чоғланди. Меҳмонали ҳам у билан бирга ташқарига чиқди. Маълум вақт, Жавҳарийнинг жўнаб кетганига, қайтмаслигига амин бўлмагунча ортга қайтмади. Машина лагер дарвозасидан чиқиб кетгандан кейин ҳам ҳар эҳтимолга қарши ўн-ўн беш дақиқача ҳовли кеза турди. Сўнгра атрофга зимдан назар солди. Ҳамма ўзи билан ўзи овора. Демак, энди аста Жавҳарийнинг хонасига қайтса бўлади. Шошилмаса бўлмайди…

Аваз таваккалчидан заҳира калит олгани бор эди. Ўша калит билан хотиржамликда хона эшигини очди. Ичкарига кирди дегунча эшикни ичкаридан қулфлаб олди. Кейин эса остонада қотиб турганча ичкарини кўздан кечира бошлади.

Ана, темир сандиқ бурчакка қўйилибди. Сандиқнинг қулфини очиш муаммо бўлмайди. Демак, пулларни олишга узоғи билан ўн дақиқа вақт етиб ортади. Асосийси, ҳеч ким, айниқса, Жавҳарийнинг ўзи хитланиб қолмаса бас.

Энди сандиққа яқинлашиб қандай очиш ҳақида бош қотира бошлаганди, кўзи хона четига тушиб ҳушёр тортди. Бурчакдаги гиламнинг бир учи қайтарилибди. Остида эса тахтадан ясалган қопқоқ турарди.

Меҳмонали бундай қопқоқларни болалигида кўп кўрган. Уларнинг уйида ҳам даҳлиз чети чуқур ковланарди-да, ташқарига сув чиқиб кетадиган каналча очишарди. Чуқурнинг устини бетонлашарди. Бу қишлоқда авраз деб аталарди. Кимнинг чўмилгиси келса, ўша авразга тушиб бемалол чўмилиши мумкин эди. Чўмилиб бўлгандан кейин эса худди шунга ўхшаш тахтадан ясалган қопқоқ билан авраз усти ёпилиб, тахта устига шолчами, гиламчами ташланарди. Кўрибсизки, бу ерда авраз борлигини ҳеч ким билмасди…

Меҳмонали эҳтиёткорлик билан тахта қопқоқни кўтарди. Ости узун қўл етадиган қилиб ковланибди. У ердан эса бир нечта пакет тўла алламбалолар жой олибди. Меҳмонали ҳайрон бўлиб пакетлардан бирини кўтариб юқорига чиқарди. Шу заҳоти димоғига бадбўй ҳид урилиб, шоша-пиша бурнини бекитиб олди. Ҳид шу қадар бадбўй эдики, боягина уриб олган наркотикнинг кайфи ҳам аллақаерларга ғойиб бўлган каби сергаклиги ошди, кўзлари мошдек очилди. Мияси аввалгидан яхшироқ ишлай бошлаганини ҳис этди.

Қизиқишми, ёшликнинг бебошлигими, ҳидлар кўнглини ағдарар даражада сасиётган бўлса-да, жонҳолатда пакетнинг ип билан танғиб бойланган оғзини очди. Очди. ю…

Ич-ичи музлаб кетди…

Қўлига илинган нарсани на полга қўйишни, на пакетга қайтариб солишни билди.

Карахтланган кўйи бир муддат тош қотганча ўтириб қолди.

Бу манзарани кўрган ҳар қандай одамнинг эсхонаси чиқиши тайин эди…

Чунки Меҳмоналининг қўлидаги нарса ўзи отасини жойнамоз устида сўйиб ташлаган 16 яшар қиз, Жавҳарий тортиб олган дўндиқчанинг калласи эди.

Калладан оққан қонлар қотиб бўлганди…

Меҳмонали дарров ўзини қўлга олиб пакетга қайта қўл суқди.

Улар бўлакланган жасад бўлиб чиқди. Фақат жасаднинг суякларигина пакетга солинибди.

Бу даҳшатларга озми-кўпми кўниккани, кўнгли қаттиқлашгани боисми, Меҳмонали у даражада ўзини йўқотмади. Аксинча, Авазнинг ошхонада айтган гаплари ёдига тушди.

«Жавҳарий мурдахўр. У олиб кириб кетган қизларни қайтиб ҳеч ким кўрмайди…»

«Наҳотки, шу шоир Жавҳарийнинг иши бўлса? — кўнглидан ўтказди ҳийла хотиржам тортган бўлиб қизнинг калласини қайта қўлига оларкан Меҳмонали. — Наҳотки, мендан ҳам ўтиб тушган ваҳший бўлса? Шу қизнинг гўштини пишириб едимикан? Шунақага ўхшайди. Йўқса фақат суякларинигина бу ерга беркитмаган бўларди. Қани, қолган пакетларда нималар бор экан…»

Чуқурдан яна иккита каттакон пакет чиқариб олиб оғзини очди. Бу пакетлардагилар ҳам одам суяклари эди. Фақат улар сасимади. Қуриб-қақшабди. Демак, Жавҳарий буларни илгари кўмган. Қизиқ, нега буларни пол остига беркитди экан? Мақсади нима? Нега тоққа обориб кўмиб юбора қолмади?..

Меҳмонали нимадир ёдига тушгандек, пакетларни бир четга сурди-да, сандиқни очиш пайига тушди.

Аваздан керакли асбобларни олиб кирганди. Ўшалар ёрдамида тахминан беш-олти дақиқа овора бўлди. Аммо эшигини оча билди. Очгандан кейин эса яна юраги орзиқди. Темир сандиқ ичида Аваз айтмоқчи тахлам-тахлам кўкимтир пуллар жамолини кўз-кўз қиларди. Меҳмонали шоша-пиша бўш пакетга пулларни жойлади-да, сандиқ эшигини қайтадан ёпди. Эҳтиёт шарт бир неча марта ўзига тортиб кўрди. Эшик аввалгидек мустаҳкам ёпилибди. Бирор ери тирналмагани Меҳмоналини янада хотиржам торттирди…

Шу тобда хона эшиги безовта тақиллай бошлади.

Меҳмонали юраги орқага тортганча илкис ўрнидан турди ва эҳтиёткорлик билан эшикка яқин борди. Эшик ичкаридан қулфлаб қўйилган. Шунинг учун таҳликага тушмасдан, ким тақиллатаётганини аниқлашга уринди.

Эшик бир неча ўн марта тақиллагач, ташқаридан Аваз таваккалчининг товуши қулоғига чалинди.

— Меҳмон, бу мен! Эшикни оч!

Меҳмонали шундан кейингина эркин нафас олиб эшик қулфини очди.

Аваз кириши билан яна қайтадан қулфлаб қўйди.

— Ў, ишни қойиллатдингми дейман? — Аваз ичкарилади-ю, пакетларга ёпишди. — Нима?.. Меҳмон, манави… Кечаги қизнинг… Калласими?.. Ё… Мен адашдимми?

— Худди ўзи, — деди Меҳмонали Авазга совуқ боқиб. — Сизнинг гапларингиз тўғри чиқди, брат! Жавҳарий ҳақиқатан мурдахўракан. Қаранг, қанча аёлни тинчитибди! Сал анақароқми дейман шу одам?

— Нега унақа деяпсан? Одам ўлдирганигами?

— Йў-ўқ, — деди Меҳмонали беўхшов тиржайиб. — Одам ўлдиришни тушунса бўлади. Мен анави пакетларни назарда тутдим. Ўлдиришга ўлдирибди, майли, ўша мурданинг гўштини пишириб ҳам ебди дейлик. Қолдиқларини ими-жимида тоққа кўмворса бўлади-ку! Нимага пол остида асрадийкан? Тушунмадим…

— Менам тушунмадим, — елка қисди Аваз. — Бирор режаси бўлса керак десам, анави суяклар беркитилганига анча бўлган. Қуриб-қақшаб кетибди.

— Бу бизга асқотади, ака, — деди Меҳмонали. — Ашёвий далил булар. Агар Жавҳарий ғинг деса, шуларни эслатиб қўйсак етса керак. Нима дейсиз?

— Ҳақсан, — деди бирдан жонланиб Аваз. — Буларни ҳозир паккамизга обориб қўямиз.

— Қайси пакка?

— Ғорни айтяпман. Ахир, келишдик-ку! Унутдингми?

— Ҳа-а, шундай демайсизми? Тўғри айтасиз, буларни лагерда асраб бўлмайди. Барибир эртами-кечми Жавҳарий хитланади. Лекин пулларни менинг хонамга беркитамиз. Сиз… Қурол масаласини гаплашдингизми?

Аваз Меҳмоналига маъноли қараб турди-да, кулимсираган кўйи қўл силтади.

— Нақд қурол! Бомбаларгача оламиз. Ҳозирча сен-у менга эргашадиганлар 15 киши бўлди. Ёмонмас-а бошланишига?

— Ҳа, ёмонмас. Улар ҳам абжир, ҳақиқий жангчи бўлса бас.

— Жангчиям гапми, — деди Аваз. — Профи дегин. Керак бўлса-чи, уларнинг ҳар бири юлдузни нарвонсиз уради. Зўрларини танладим.

— Унда кетдик. Ишга киришаверамиз! Айтганча, ака, хонамда бир аёл ўтирибди. Анавилардан биттасини олдим-ку, ўша! Нима қилсам экан уни?

— Бугун ҳеч қаерга бормай турамиз, — деди Аваз юзи тундлашиб. — Мен эртага эрталаб уч-тўрт кишини ғорга юбораман. Тозалаб, супур-сидир қилиб, кейин разведка деган гаплар бор. Ҳаммасини режалаб, пухталаб олишимиз керак. Кейин қўлга тушмайдиган бўлиш керак-да!

— Ҳа, тўғри, аммо анави суякларни қаерга қўяй унда? Хонамга опкириб бўлмайди. Сасиб кетади. Кейин… Кимдир хитланса, сотиб қўйиши мумкин.

— Уларни менга бер, ўзим жойини топтираман. Сен пулнинг эҳтиётини қил!

— Ака, — деди ташқарига чиқишдан олдин Меҳмонали безовталиги ортиб. — Жавҳарий бугун келса-ю, сандиғини очса…

— Хавотир олма, бугун қайтиши даргумон. Лекин тан бердим сенга! Қойил! Командир танлашда адашмабман! Офарин! Иншооллоҳ, сен-у бизнинг елкамизгаям офтоб тегадиган бўлиб турибди. Насиб бўлса, яқин вақтларда даҳшатли бир отряд тузамиз. Жавҳарийга ўхшаганларни бир чўқишда йўқ қиламиз. Афғон диёри ўзимизники бўлади.

— Ҳа, айтганингиз келсин, ака, — деди Меҳмонали пул тўла пакетни қўлтиғига қисганча хонаси томон кетиб бораркан. — Энасини учқўрғондан кўрсатамиз ҳаммасининг!

(давоми бор)

Олимжон ҲАЙИТ

 

loading...