ҚЎРҒОНҚИШЛОҚ ҚАРОҚЧИСИ… (19-қисм)

0

 

 

* * *

 

Марҳума онаси билан бўлган суҳбатдан сўнг Ниғмат ўзининг аслида кимлиги, қандай қудратга эга эканини янада чуқурроқ англай бошлади. У энди илгаригидек милиция таъқиби, бирор кор-хол бўлишидан чўчимай қўйди. Аксинча, ўзига бўлган ишончи ортди. Дунёга кўзларини янада каттароқ очган ҳолда боқа бошлади. Шу аснода онасига берган ваъдасини қайта-қайта ёдга олиб, руҳан йўлга отланди. Юра, терговчига нималар дейиш ҳақида ўйлаб олди.

Орадан ҳеч қанча вақт ўтмай, квартирага Юранинг ўзи кириб келди. Бу Ниғмат учун айни муддао эди. Сира тап тортмай мақсадга ўтди.

— Мен қишлоғимга бориб келмасам бўлмайди, — деди у Юранинг сўз бошлашини кутишга тоқати етмай. — Ишонинг, мен онамга сўз бердим. Зудлик билан бориб қабрига мармартош қўйишим шарт. Онам безовта бўляпти экан.

— Қаршилик йўқ, — деди кулимсираб Юра. — Ўзим ҳам сизга шу тўғрида баъзи нарсаларни айтмоқчи бўлгандим. Ҳозир ҳам шу ниятда келгандим.

— Нималарни? — Юрага тик боқди Ниғмат. — Тинчликми ишқилиб?

— Ҳа, тинчлик, — деди бош эгиб Юра. — Сизга янги харидорлар чиқиб қолди.

— Нима? Менга харидор? Кечирасиз-у, мен сотиладиган буюм эмасман.

— Йў-ўқ, шунчаки ҳазиллашдим, — деди Юра Ниғматнинг елкасига қўл қўйиб. — Аслида гап бошқа ёқда.

— Қаёқда?

— Узр, буни сизга айта олмайман ҳозир. Ўзингиз кейинроқ билиб олаверасиз.

— Мени қамоққа олишмоқчими? Қотилликда айблашмоқчими барибир?

— Худо асрасин! Гап сизнинг келажагингиз ҳақида боради. Ҳеч ким сизни қамоққа олмоқчимас.

— Хайрият, — Ниғмат ичига туфлаган бўлди-да, оғир хўрсинди. — Мен бўлсам, ваъдангизда турмасмикансиз деб қўрққандим.

— Хўш, қачон йўлга чиқишни хоҳлайсиз? — сўради Юра гапни кесиб. — Бугунми?

— Иложи бўлса бугун. Тезроқ бориб қайтганим яхши.

— Унда ўзим сизни кузатиб қўяман. Ҳозир менинг ишхонамга бориб кассадан хизмат ҳақингизни оламиз-у, тўғри самолётга…

— Самолёт? — ҳайрон бўлиб Юрага боқди Ниғмат. — Нега? Поезд ҳам бўлаверади.

— Шошиляпсиз-ку! Демак, самолётда кетганингиз маъқул-да! Юринг!

Ниғмат апил-тапил керакли буюмларини қўлига олди-да, Юрага эргашди.

Она юрт соғинчи Ниғматдек совуққон, қаҳри қаҳратон изғиринидан-да қаттиқроқ йигитнинг юрагини ҳам ўртамай қолмади.

У Юранинг машинаси орқа ўриндиғида кетиб борарди-ю, ҳалитдан ўзи қачонлардир елиб-югуриб турли ўйинлар ўйнаган қум кўчаларни, қулоғига садарайҳон қистирган момоларни, мажнунтол новдасини сочига илган қизларни, баҳор келди дегунча бағри лойқа сувга тўлиб оқувчи ариқни қўмсар, қўйиб беришса, қанот бойлаб учганча бир зумда ўша қадрдон манзилга етиб олгиси келарди. Айни паллада гўё дунёни унутган, милиция, терговчи, шаҳарнинг серқатнов кўчаларидан хаёлан жуда-жуда олисларда эди. Афсуски, манзилга етиб келишгач, терговчи уларни тўхтатди. Юрадан Ниғмат жўнаб кетиши лозимлигини эшитгани ҳамоно бош чайқай-чайқай, дўстини четга тортди. У биларди, сезарди, Ниғматдан сир яшириб бўлмайди. Қулоқлари билан эшитмаган тақдирда қалбан уларни тинглай олади. Барибир Юрани четга тортиб қулоғига пичирлай бошлади.

— Кечирасан-у, қовун тушириб қўйдим, — дерди терговчи қовоқ уйганча. — Билардинг-ку, хавфсизлик хизматида подполовник танишим бор. Ўша билан боя ўтириб тушлик қилгандик…

— Хўш, тушлик қилган бўлсанг бизга нима? — деди Юра ҳеч нарсани тушунмай. — Нима бўпти?

— Тушлик қилиб ўтириб пича-пичадан ичдик. Ичиб ўтириб мен аҳмоқ анави экстрасенсинг ҳақида гуллаб қўйибман.

— Нима? Жинни бўлганмисан? — бу гапни эшитган Юра беихтиёр бақириб юборди. Аммо дарров ўзини босиб овозини пасайтирди. — Ўзимиздагилар унга оғиз солишганини, бошқа бўлимларгаям ёрдам беришини айтгандинг-ку! Келишиб олгандик-ку! Биласанми улар қанақа одамлар? Вей, расво қилибсан-ку! Нонимизни яримта қилибсан, аҳмоқ!

— Кечир, билмай қолдим. Оғзимдан чиқиб кетибди. Ярамас тушунмай қолди деб ўйловдим. Бирдан суриштиришга тушиб қолди. Мен бўлсам… Ахир, қўймасди! Барибир айттирарди.

— Хўп, биз нима қилишимиз керак? Мақсадга ўт!

— Укахонинг қишлоғига бормай туради энди. Бугун подполковник уч-тўртта экстрасенсни йиғиб танлов ўтказармиш. Танловда ютгани… Ўзингга маълум, ўшаларга ишлайди.

Юра азбаройи жаҳли чиққанидан терговчининг қўлини елкасидан зарда аралаш олиб ташлади-да, нари кетди. Эшик яқинига бориб тағин ортга қайтди ва чўнтагидан сигарет чиқариб тутатди.

— Сира ақлинг кирмасакан-да, — ғудранди у машинага суянганча тек турган Ниғмат томон кўз ташлаб. — Билиб туриб-а, билиб туриб!

— Намунча қайғурмасанг? Ниғмат бизгаям ёрдам бераверади. Хавфсизликдагилар ёвмас-ку ҳарқалай бизга! Михлаб қўймас кабинетига!..

— Барибир расво қипсан! Ҳамма ишнинг дабдаласини чиқарибсан.

— Хафа бўлаверма! Ҳаммаси яхши бўлади… Агар рухсат берсанг, мен укахонингни ўша ерга олиб борсам. Икки соатдан кейин бошланаркан танлов.

Юра қўл силтаганча «Билганингни қил» дегандек, Ниғмат тарафга қараб юрди.

— Укам, зарур ишлар чиқиб қолди, — деди у Ниғматга яқинлашиб. — Кетишни сал кейинга суриб турасиз шекилли.

— Тушунаман, — деди гап нимадалигини аллақачон англаб улгурган Ниғмат. — Ҳаммасидан хабарим бор.

— Йўғ-э! — Юра азбаройи ҳайратланганидан кўзлари чақчайиб бир Ниғматга, бир терговчига аланглади. — Қ-қанақасига?..

— Сиз менинг кимлигимни ҳалиям яхши билиб олмабсиз шекилли, — деди бу гал Ниғмат ўзгача виқор билан. — Биринчи кун бирга юрмаяпмиз-ку, ака!

— Ҳ-ҳа-я, — кулимсираган кўйи бир қадам ортга тисланди Юра. — Эсимдан чиқай дебди, узр!.. Хуллас, мендан хафа бўлиш йўғ-а?

— Йўқ, албатта, мен сиздай одам билан танишганимдан жуда мамнунман. Нима хизмат бўлса, қўлимдан келганча ёрдам бераман доим.

— Раҳмат-э! Ҳеч бўлмаса сиз хурсанд қилдингиз-а! Хуллас, ҳозир терговчи акангиз билан бир ерга борасизлар. Кечқурун эса меникига келаверинг! Тортиниб ўтирманг!

— Хўп бўлади! Унда кўришгунча!

Юра гарчи аламига чидай олмаётган бўлса-да, Ниғматнинг сўнгги сўзларидан ҳийла эриб хайрлашиш учун қўл узатди ва дарҳол ортга ўгирилиб кабинетига кириб кетди.

 

* * *

 

Ниғмат энди терговчининг хизмат машинасига ўтирди. Шу тобда унинг ичига чироқ ёқса ёришмасди. Ўзи хоҳлаганидек яшай олмаётгани, мустақил қарор чиқаришга ҳақсизлиги, ожизлиги алам қиларди. Бахтга қарши, у ўзининг мусофирлигини унутиб қўймабди. Шу ўй Ниғматга пича тасалли бергандек, овутгандек машина ойнасидан ташқарига ҳиссиз тикилганча жим кетаверди.

Терговчи ҳам йўл бўйи бир оғиз сўз демади. Радиодан таралаётган ёқимли мусиқани бош қимирлатганча тинглаш билан банд бўлди.

Ниҳоят машина чор тарафи баланд девор билан ўралган улкан бино рўпарасига келиб тўхтади. Марказий кириш эшигида қуролли аскарлар турар, кириб-чиқаётган ҳар бир одам, машина обдон текшириларди.

— Сиз машинада ўтириб туринг, — деди терговчи ортга ўгирилиб. — Мен дарров чиқаман.

Ниғмат унга жавобан бош қимирлатиб қўя қолди. Она қишлоғига эртами-кечми барибир боришини билса-да, аламини шу йўл билан тўкиб солган бўлди.

«Пешонамга турма-ма турма юриш ёзилганми нима бало? — ўйларди у бир-биридан совуққон аскарларга зимдан кўз ташлаб. — Энди маразларнинг энг каттаконлари турадиган ерга олиб келишди. Улар нима каромат кўрсатишаркан?»

— Сени олдинда жуда катта ишлар, шон-шуҳрат кутяпти, — беихтиёр тилга кирди қалби. Ички овоздан ҳатто Ниғматнинг ўзи ҳам бир қалқиб кетди.

— Қанақа катта иш экан ўзи? — қизиқсинди йўлига Ниғмат. — Ҳозир қишлоққа боришданам каттароқ иш йўқ мен учун.

— Қишлоққа эртага борасан. Бу ернинг қандай жой эканини биласанми ўзинг? Манаман деганиям бундай ерларга кира олмайди. Ишлашни-ку гапирмасаям бўлади.

— Мен аллақачон билиб бўлганман, — деди Ниғмат. — Асабимни бузиб, ортиқ қийнайверма! Ўлиб кетмайдими!?.

— Танлов ўтказилишиданам хабаринг борми?

— Унисиданам хабарим бор. Чунки сен кўксимдасан. Қандай хабарим бўлмасин?!. Майли, ҳарқалай эртага қишлоғимга кетарканман-ку! Қолганлари чикора.

Ҳаш-паш дегунча терговчи ичкаридан чиқиб келиб, машинанинг орқа эшигини очди ва майин жилмайди.

— Қани, укам, тушинг, — деди у бино томон ишора қилиб. — Ҳозир сизни ичкарига олиб кираман. Қолган гапларни Юраникида гаплашамиз. Мен сизга киргандан кейин ортиқча гаплар гапириб ўтирмайман. Тушунасиз-ку!

— Албатта, албатта, — деди Ниғмат терговчига сирли тикилиш қилиб. — Ҳар ҳолда бу жойларнинг нималигини биламан. Хотиржам бўлинг! Сизни уялтириб қўймайман!

— Баракалла! Омадингизни берсин!

Шундан сўнг Ниғмат терговчига эргашганча бино ичкарисига йўл олди.

Йўлак, кабинетлар жуда ораста эди. Бу ерда милиция бўлими, турмадаги каби шовқин-сурон ҳукм сурмас, уёқдан-буёққа ўтаётган офицерлар, аскарлар, фуқаро кийимидагилар бир-бирлари билан паст овозда сўрашишарди.

Ниғматга айниқса бу ердаги орасталик жуда хуш келди. Ичкарида пашша учмас, ёқимли ис димоққа урилиб, дарров кайфиятни кўтарарди.

Терговчи уни ўнгдаги каттакон хонага бошлаб кирди. Хона афтидан мажлислар зали бўлса керак, минбар, орқада қатор курсилар тартиб билан териб чиқилибди. Ҳар-ҳар ерда олти чоғли аёл, эркаклар ўтиришибди. Кўринишидан уларнинг ёши Ниғматга нисбатан улуғроқ туюлди.

Минбарда эса фуқаро кийимидаги, ёши элликларга борган, калбош бир эркак турар, ўтирганларга нималарнидир уқтирарди. Улар киришгач, у сўзлашдан тўхтади-да, Ниғматга ер остидан қаттиқ тикилиб олди.

— Ўртоқ подполковник, мана, олиб келдим сиз сўраган йигитни! — дея жимликни бузди терговчи. — Уни сизнинг ихтиёрингизга топшираман!

— Жуда яхши-и, — деди чўзиб подполковник ҳамон Ниғматдан кўз узмай. — Қани, йигит, ичкарига ўтириб жойлашаверинг!

Ниғмат ўтиришга шошилмади. Билдики, ўтирганларнинг ҳаммаси ўзи каби экстрасенслар. Шу сабалли қалб сўзига қулоқ тутган кўйи ўтирганларга кўзларини қисган ҳолда термилди. Шу ҳолатда тахминан бир дақиқача тек турди.

Шунда… Кутилмаган ҳодиса юз берди…

Аввалига бошига жун рўмол танғиб олган юмалоқюз аёл, кетидан сочлари оппоқ, чамаси подполковник тенги бир эркак ўрнидан сапчиб турди-ю, бошини чангаллаганча ерга энгашиб олди ва нималардир дея инграй бошлади. Инграш узоққа чўзилмади. Ҳали қолганлар гап нимадалигини англаб уларга кўмак бермай туриб икковлари ҳам ўринларига ўтиришди-да, бошларини орқага ташлаб юборишди.

Зумда зал ичининг тўс-тўполони чиқди. Кимдир қўл телефонини олиб «Тез ёрдам»га қўнғироқ қила бошлади. Яна кимлардир ҳушидан кетган эркак ва аёлнинг тепасида парвона бўлди. Ниғмат эса совуқ кулимсираганча жим турар, тўполоннинг барҳам топишини кутарди.

Орадан ўн дақиқа вақт ўтиб ҳақиқатан тўполон барҳам топди. Ўзини ёмон ҳис этганларни ташқаридан келган врачлар оёққа турғазди. Жун рўмол танғиган аёл эса ҳушини йиғиб олди дегунча подполковникка қараб бақира бошлади.

— Бу кетсин! Кетсин!..

Подполковник эса кулмоқдан бери бўлар, аёлнинг талабини адо этишга хоҳиши йўқлиги кўз қарашларидан аниқ-тиниқ сезилиб турарди.

— Энди менга яхшилаб қулоқ солинг, — барча тинчланиб, залга жимлик чўккач, подполковник ўтирганларга мурожаат қилди. — Сизларни олдинда ўта жиддий танлов кутяпти. Шу танлов келажагингизни белгилаб беради десам ишонаверинг! Фақат айтиб қўяй, орангизда ҳасад, ғараз бўлмаслиги зарур! Мен ҳов анави синглимни назарда тутдим. Ҳали кимнинг энергетикаси кучли-ю, кимники заифлигини аниқлаб оламиз. Қисқаси, беш дақиқадан кейин танловни бошлайман! Огоҳлантириб қўяй, орангиздан фақат бир кишини, энг кучли, қобилиятлингизни танлаб оламан.

Барча бараварига унинг сўзини маъқуллади. Шулар қаторида Ниғмат ҳам ер чизган ҳолатда бош қимирлатди…

У билдирмайгина атрофидагиларга назар ташлади. Барчалари кучли ҳаяжонда эдилар. Баъзилар ҳеч кимга эътибор қилмай кўзларини юмганча ўзича қандайдир дуоларни ўқишга тушиб кетган, айниқса энг четда ўтирган бир эркакнинг аҳволи жуда кулгили эди. Эркак бошини баланд кўтарган ҳолда шифтга қараб олган, қур-қур бошини айлантириб-айлантириб қўяр, шу орада икки қўли ҳам баравар юқорига кўтарилиб-кўтарилиб тушарди.

Ниғмат кулгиси қистади-ю, базўр ўзини тўхтатиб, юзини терс бурди ва танлов бошланишини кута бошлади…

Ниҳоят подполковник сумкасидан бир талай фотосуратларни чиқариб стол устига қўйди ва ўтирганларга юзланди.

— Стол устига ўн беш дона жажжи ўғил ва қиз болаларнинг суратлари қўйилган, — деди подполковник босиқлик билан. — Шулар орасида фақат биттаси бугунги кунга келиб ўта хавфли рецидевистга айланган. Ўйлайманки, бу сўзнинг маънисини тушунасиз. Сизларнинг вазифангиз ўша суратни менга топиб беришдан иборат бўлади. Хўш, вазифа тушанарлими? Қийин эмасми?

Ўтирганлар бош қимирлатиш билан жавоб қилди.

— Жуда соз, — деди подполковник. — Унда шарт шундай бўлади. Ҳамма жимлик сақлаши лозим. Битта-биттадан чиқиб жуда қисқа муддат ичида зиммангиздаги вазифани адо қиласиз-у, ташқарига йўл оласиз. Лекин кетиб қолиш йўқ. Йўлакда менинг жавобимни кутасиз. Ҳамма имтиҳонни топшириб бўлгандан кейин сизларни қайтадан залга чақириб, натижани эълон қиламан.

Танлов бошланди. Олдин ўша жун рўмол танғиган аёл минбарга чақирилди. Ниғмат эса пинагини бузмасди. Чунки у ҳали суратни кўрмасданоқ қай бирига қўл юборишни яхши биларди. Шунинг учунми, имтиҳон топшираётганларни ҳиссиз кузатиш билан чекланди.

Чамаси ўн дақиқадан сўнг охирги иштирокчи минбарга чақирилди. У Ниғмат эди.

Ниғмат шошилмасдан юриб бориб, лаб тишлаганча подполковникнинг қаршисида тек қотди. Подполковник унга бир неча марта сирли, шубҳали нигоҳ ташлагач, суратларни стол устига ёйди.

Ниғмат танлов шартини яхшилаб эшитган, овоз чиқаришга ҳақсизлигини билади. Товуш чиқармаган ҳолда суратлардан бирини қўлига олиб подполковникка узатди.

— Ишончингиз комилми? — сўради подполковник Ниғматга янада сирлироқ боқиб. — Мабодо адашмаяпсизми?

— Адашадиган бўлсам, бу ерга олиб келишмасди, — деди Ниғмат жиддий оҳангда. — Мен айнан шу суратни танладим. Қарорим қатъий.

— Яхши, унда сиз ҳам йўлакка чиқиб тураверишингиз мумкин. Мен ҳозир ёрдамчиларимни чақириб, маслаҳатлашиб олай. Ундан кейин ҳаммангизни чақираман.

Ниғмат итоаткорона йўлакка чиқди. Эшикдан сал нарида бояги ўзини ёмон ҳис этган эркак ва аёл пичирлашганча суҳбатлашиб турарди. Ниғматни кўришгани ҳамоно ими-жимида нари кетишди.

«Булар жуда ҳасадгўй, ичи қора одамлар экан, — кўнглидан ўтказди Ниғмат. — Қора жоду билан шуғулланиши сезилиб турибди. Лекин энергетикаси кучлимас. Қилган жодуси элликка-эллик таъсир қилиши тайин… Эсиз умр!.. Нима қиларкан бу ерга овора бўлиб келиб?..»

Шу маҳал эшик шаҳд билан очилиб, подполковник йўлакка чиқди.

— Қани, ҳамма ичкарига кирсин! — деди у йўлакдагиларга бир-бир қараб. — Тезроқ бўлинглар!

Барчалари кириб жой-жойларига ўтиришгач, подполковник икки ёнидаги озғин, ҳарбий кийимли йигитларга навбати билан боқиб, мақсадга ўтди.

— Мана, кичкинагина танловимиз ҳам тугади, — деди у баланд овозда. — Ҳамма иштирокчилар баҳоли қудрат имтиҳон топширди. Нимаям қилардик? Буни омад, қолаверса, қобилият деб қўйишибди. Мени ва ёрдамчиларимни ҳайрон қолдириб, орангиздан фақат бир кишигина имтиҳонни аълога топшира олди.

Бу гапни эшитган олти иштирокчи безовталанган кўйи бир-бирларига қараб олишди. Подполковник бўлса аста юриб келиб Ниғматнинг қаршисида тўхтади.

— Мана, — деди у Ниғматнинг елкасига қўлини қўйиб. — Мана шу ёшгина, навқирон йигит ростданам кучли экстрасенс эканини исботлади. Очиғи, унга жуда қойил қолгандим. Ҳали иккитангиз ёмон бўп қолдингиз-у! Ўшандаёқ тан бергандим бу йигитнинг илоҳий қобилиятига. Тўғри, сал жаҳлим ҳам чиқди ўшанда. Негаки, атайин бу йигит рақибларига ёмон таъсир ўтказди деб хаёл қилдим. Хайрият, кўмакчилар бунинг сабабини менга тушунтириб қўйишди. Нимаям дердим? Зўр, барибир зўр-да! Йигит, сизни чин кўнгилдан табриклайман! Хавфсизлик хизматига хуш келибсиз!

Ниғмат подполковник кутганидек даст ўрнидан турди-ю, қўлини кўксига қўйиб қуллуқ қилди.

— Бу йигит қолсин, қолганларга рухсат! — барпала эълон қилди подполковник. — Келганингиз учун сизларгаям ташаккур айтаман! Омадингизни берсин! Сиз, укам, қани, мен билан юринг! Қолган гапларни менинг кабинетимда гаплашамиз!..

Ниғмат ичидан отилиб чиқаёзган хўрсиниқни базўр босиб, подполковникка эргашди.

(давоми бор)

Олимжон ҲАЙИТ

 

loading...