Байденнинг АҚШ президентлигидаги биринчи йили таҳлил қилинди

0

Жо Байденнинг АҚШдаги президентлигининг биринчи йили натижаларига кўра, унинг халқаро сиёсатдаги муваффақияти ва мамлакат ичидаги рейтинги тушиб кетганини қайд этиш мумкин, деди cиёсатчи Константин Калачев. Лента.ру билан суҳбатда у Американинг 46-президенти ишини баҳолади.

«Илон Маск унга чидай олмайди»

Байденнинг жуда амбицияли дастурлари бор, уларни жараёнда эмас, балки натижаси билан баҳолаш керак, деб ҳисоблайди Калачев. Бу АҚШнинг амалдаги раҳбари таклиф қилган иқтисодий курсга тегишли. «У АҚШ иқтисодини жонлантириш учун кўп пул сарфлашга тайёр. Вазифа – кўп ишлаб чиқаришни АҚШга қайтариш ва яна бир технологик ютуқ қилиш. Ҳа, эҳтимол, катта бизнес билан муносабатларда ҳаммаси яхши кетаётгани йўқ. Масалан, Илон Маск бошқа йирик бизнесменлар каби унга дош беролмайди», деди Калачев.

Ҳа, ҳозир нархларнинг ўсиши бор, ҳа, инфляция бор, лекин бу глобал тенденция. Байден ўрта ва узоқ муддатли истиқболда нима қилиш кераклиги ҳақида фикрга эга. Сиёсатшуноснинг фикрича, бу маъмуриятнинг чора-тадбирлари муваффақиятини камида уч йилдан кейин баҳолаш мумкин бўлади.

Калачевнинг фикрича, Байден президентлигининг биринчи йилида ўзидан олдинги президент Дональд Трампнинг иттифоқчилар билан муносабатда бўлган хатоларини тузатишга ҳаракат қилган. «Унинг маъмурияти ҳақиқатан ҳам Рональд Рейган давридан кейин илк бор ташқи сиёсатда қизғин фаолият бошлаган», – дея хулоса қилди Калачев.

Байден ва унинг янги миллий хавфсизлик жамоаси Европа ва Осиёдаги иттифоқчилар билан муносабатларни яхшилаб, глобал институтларни тиклади. У Трамп маъмуриятининг иммиграция тақиқини бекор қилди ва аҳолининг энг камбағал қатламларини эмлаш учун маблағ ажратишга ваъда берди. Яъни, Байден Трамп фонида жуда адекват кўринади.

Сиёсатшуноснинг фикрича, пандемия даврида Байден ва унинг ҳукумати ўзини оқилона тутган. Қўшма Штатларда эмлашга қарши бўлганлар кам эмас, балки Россиядагидан ҳам кўпроқ, деди у. Аммо, агар рақамларга қарасангиз, Америкада эмлаш яхши кетаётгани аён бўлади, дея қўшимча қилди у. “Қийин эпидемиологик вазиятда фуқароларга ёрдам бериш борасида, менимча, у ерда ҳамма нарса қилинмоқда. Байден янги штаммларнинг пайдо бўлиши, пандемия келтириб чиқарадиган таҳдидлар билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган муаммоларни ҳал қилмоқда», деди у.

Асосий қийинчилик – Хитой

Байден даврида АҚШнинг энг муҳим ютуқлари ташқи сиёсатда бўлди, деди Калачев.

Агар ташқаридан қарасак, улар нотўғри ҳаракат қилаётгандек кўринади. Ва агар сиз америкаликларнинг кўзи билан қарасангиз, Байден ва унинг жамоаси ўзини оқилона тутади. Улар дипломатия ёқасида мувозанатни сақлаб, дунё тартибини ўзгартира оладиган давлатларни жиловлаш сиёсатини олиб бормоқдалар.

Айни дамда АҚШнинг энг катта рақиби Хитой, дейди Калачев. «Қўшма Штатлар учун асосий қийинчилик Россия эмас, балки ўзини ишончлироқ ва агрессив тутаётган, технологик жиҳатдан ривожланган ва Ғарб ҳукмронлик қилаётган дунё тартибига қарши чиқаётган Хитойдир, деб тушунтирди сиёсатшунос. Унинг қўшимча қилишича, бу борада Байден келажакда Хитой билан муносабатларни қандай йўлга қўйишга эришаётгани қизиқ. Дунёдаги кучлар мувозанатининг ўзгариши шунга боғлиқ бўлиши мумкин, деб ҳисоблайди сиёсатшунос.

«У бироз Горбачевга ўхшайди»

Шу билан бирга, сўнгги сўровлар Қўшма Штатларда Байденнинг рейтинги пасайганини кўрсатмоқда, деди Калачев. Америкаликларнинг ўз президентларидан норози бўлиш учун сабаблари бор. Масалан, АҚШда истеъмол нархлари индекси декабрь ойида етти фоизга ошди ва йиллик инфляция 1982 йилнинг июнь ойидан бери энг юқори даражага етди, дейди сиёсатшунос. Бундан ташқари, АҚШ фуқароларининг норозилигига жамиятда давом этаётган бўлиниш сабаб бўлиши мумкин.

“Байденга муносабат АҚШдан ташқарида штатларга қараганда яхшироқ. Трамп эса тескари воқеага эга эди. «Агар инглизлар, немислар, французлар, японияликлар ва бошқаларнинг Байденга бўлган муносабати ҳақида гапирадиган бўлсак, унда унинг рейтинги АҚШникидан юқори бўлади», деди Калачев.

Шу маънода у СССРдан ташқарида энг юқори рейтингга эга бўлган, лекин мамлакат ичида муаммоларга дуч келган Горбачевга бироз ўхшайди.

Сиёсатшунос Байденга алданмаслик кераклигини таъкидлади. «Менимча, у Америка манфаатларидан келиб чиққан ҳолда жуда оқилона ташқи ва ички сиёсат юритмоқда. Албатта, Байден ўзи вакиллик қилаётган мўътадил ўрта демократлар, республикачилар ва миллатчи ўнглар ўртасидаги тафовутни қандай бартараф этиши ҳозирча аниқ эмас, лекин менимча, у жуда яхши ишламоқда», деди сиёсатшунос.

Трамп Оқ уйга яқин орада қайтишини эълон қилди. Мамлакатнинг собиқ раҳбари Флоренцияда (Аризона штати) ўз тарафдорлари митингида 2024 йилда қайтишга ваъда берди. У, шунингдек, «Американи яна буюк қилиш» зарурлигини таъкидлади.