Қамоқдан фронтга: самарқандлик йигит урушга қандай тушиб қолди?
Самарқанд вилояти Паяриқ туманида туғилган 26 ёшли А.А. ҳам кўпчилик ёлланма аскарлар каби Россияда жазо ўтаб юрган пайтида Украинадаги урушга жалб қилинган. У 2019-йилда ишлаш учун Москвага кетган.
Москвада у ўзини “Маша” деб таништирган ўзбекистонлик аёл билан танишган. Аёл унга осон ва хавфсиз иш таклиф қилиб, ойига 30–40 минг рубл тўланишини айтган. У бу таклифга рози бўлган ва Коломна шаҳрига юборилган. У ерда уни Ҳусниддин исмли шахс кутиб олиб, селлофан пакет берган ва бошқа жойга олиб боришни айтган. Йўлда уни уч киши ушлаб, политсияга топширган.
Пакет текширилганда ичида тақиқланган гиёҳванд модда борлиги аниқланган. 2022-йил январь ойида Коломна шаҳрида бўлиб ўтган судда А.А. айбдор деб топилди ва 9 йил озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди. Суд материалларида кўрсатилишича, 2025-йил сентябрь ойида қамоқхонадаги тезкор бўлим ходимлари унга шартнома асосида Россия Қуролли кучлари сафига қўшилиб, Украинадаги урушда иштирок этишни таклиф қилган. Аввалига у рад этган, аммо босим кучайган. Унинг айтишича, ҳужжатларга изоляторга оид қоғозлар деб имзо қўйдирилган, амалда эса ҳарбий шартнома расмийлаштирилган. 2025-йил 26-сентябрь куни у яна 50 дан ортиқ маҳкум билан бирга самолётда Донетскка олиб кетилган.
У ерда Россия Мудофаа вазирлигига қарашли ҳарбий қисмга жойлаштирилиб, тахминан икки ҳафта ҳарбий тайёргарликдан ўтган. Унга автомат бириктирилган ва «позивной» – лақаб берилган.
Суд ҳужжатларида қайд этилишича, унинг номига 2 миллион рубл пул ўтказилган. Унинг сўзларига кўра, у асосан фронт чизиғига яқин ҳудудларга сув ва озиқ-овқат етказиб бериш билан шуғулланган. 2025-йил октябрь ойида навбатдаги чиқишлардан бирида у минган мототсикл минага тушиб, оёғидан жароҳат олган. Шундан кейин у шериги билан Донетск шаҳрига йўл олган ва у ердан воситачилар орқали катта пул эвазига Москвага чиқиб кетган. Москвага етгач, у Ўзбекистон элчихонасига мурожаат қилган. Унга зарур ҳужжатлар расмийлаштирилиб, 2025-йил ноябрь ойида Ўзбекистонга қайтарилди.
Суд-тиббий экспертиза унинг оёғида портлашдан ҳосил бўлган жароҳат борлигини тасдиқлаган. Ўзбекистонга қайтгач, унга нисбатан Жиноят кодексининг 154-моддаси (ёлланма тарзда ҳарбий ҳаракатларда иштирок этиш) билан жиноят иши қўзғатилган. Суд унинг айбига иқрорлиги ва пушаймонлигини инобатга олиб, қамоқ жазоси ўрнига 5 йил озодликни чеклаш жазоси тайинлади. У жазони уйида ўтайди, рухсатсиз яшаш жойини тарк этиши мумкин эмас.
Суд ҳужжатларида қайд этилишича, А.А. Россия фуқароси бўлмаган, доимий яшаш ҳуқуқига эга бўлмаган ва ҳеч бир давлат томонидан расмий ҳарбий хизматчи сифатида юборилмаган. Шунга қарамай, у моддий манфаат эвазига уруш ҳудудида бўлгани учун жавобгарликка тортилган.
