Покистон тоғлари орасидаги сирли «европаликлар». Исломни қабул қилишдан олдин ҳам асло бутпараст бўлмаган халқ – улар кимлар?
Афғонистон ва Покистон чегарасидаги Нуристон ва Чинтал баландликларида яшовчи Калаша халқи дунёдаги энг ноёб ва сирли этник гуруҳлардан бири ҳисобланади. Ислом олами марказида ўз қадимий анъаналарини сақлаб қолган бу халқ кўпчиликни ҳайратга солиб келади. Калашаларнинг ташқи кўриниши қўшни покистонликлар ва афғонлардан тубдан фарқ қилади: уларнинг аксарияти оқ танли, мовий ёки яшил кўзли ва малла сочли. Яқинда Вавилов номидаги Генетика институти ҳамда Стэнфорд университети олимлари томонидан ўтказилган тадқиқотлар калашаларнинг генлари ҳақиқатан ҳам ноёб эканини ва Европа гуруҳига мансублигини тасдиқлади. Маҳаллий афсоналар ва Покистонда кенг тарқалган қарашларга кўра, калашалар Искандар Зулқарнайн (Александр Македонский) қўшинидан қолиб кетган аскарларнинг авлодлари ҳисобланади. Ҳатто Македония ҳукумати ушбу ҳудудда маданий марказ қуриш ташаббуси билан чиққан. Бошқа бир талқинга кўра, улар ороллар Индистонга бостириб кирган даврда Тибет тоғларида ўрнашиб қолган қадимий халқ вакилларидир.
Тил: Улар ҳинд-европа тил оиласига мансуб калаша тилида сўзлашади. Қизиғи шундаки, уларнинг луғат бойлигида санскрит тилининг асоси жуда яхши сақланиб қолган.
Эътиқод: Уларнинг дини исломгача бўлган қадимий арийлар маданияти ва Зардуштийликка яқин бўлиб, муқаддас олов, қурбонлик келтириш ва табиат кучларига сиғиниш билан характерланади. Мусулмон қўшнилари калашаларни қора рангли миллий кийимлари учун «қора кофирлар» деб аташади. Бироқ бу кийим улар учун шунчаки мато эмас, балки ўзлик рамзидир. Бир қабила оқсоқолидан либосларининг сири ҳақида сўрашганида, у шундай жавоб берган:
«Аёлларимиз бу кўйлакларни кийиб юрар экан, Калаша халқи тирикдир. Агар либос йўқолса — халқ ҳам йўқолади».
Замонавий дунёнинг кучли таъсирига қарамай, бу кичик халқ ўз тили, дини ва маданиятини асраб қолиш учун курашмоқда. Улар нафақат Покистоннинг, балки бутун инсониятнинг ноёб маданий меросидир.
