Инсониятни қутқаришдаги мислсиз ҳизмати учун каламушга ҳайкал қўйилди
Камбоджада қаҳрамонлиги учун олтин медал билан тақдирланган машҳур мина аниқловчи каламуш шарафига ҳайкал ўрнатилди. Бу ҳақда BBC хабар берди.
Магава лақабли каламуш саккиз йил умр кўрган. У 2016-йилдан бошлаб беш йил давомида Камбоджада 100 дан ортиқ мина ва бошқа портловчи мосламаларни аниқлаган. Унинг шарафига қурилган ҳайкал маҳаллий тошдан ясалган бўлиб, 4 апрель — Халқаро миналарга қарши кураш куни арафасида очилган.
БМТ маълумотларига кўра, Камбоджада миналар ҳануз жиддий хавф бўлиб қолмоқда. Бир миллиондан ортиқ одам миналар ва портламаган ўқ-дорилар мавжуд ҳудудларда яшаш ва ишлашда давом этмоқда.
Магава Бельгиянинг Apopo хайрия ташкилоти томонидан тайёрланиб, 2016-йилда Камбоджага олиб келинган ва мина қидириш ишларига жалб этилган. У ўткир ҳид билиш қобилияти орқали портловчи моддалар таркибидаги кимёвий бирикмаларни аниқлаб, топилган миналар ҳақида мутахассисларга сигнал берган. Кейинчалик улар хавфсиз тарзда зарарсизлантирилган.
Фаолияти давомида Магава 141 минг квадрат метрдан ортиқ ҳудуднитозалаган — бу тахминан 20 та футбол майдонига тенг. У теннис корти ҳажмидаги майдонни атиги 20 дақиқада текшира олган. 2020-йилда у “инсон ҳаётини сақлаб қолиш йўлидаги хизмат бурчига садоқати” сабаб ҳайвонлар учун “Жорж хочи” сифатида танилган PDSA олтин медали билан тақдирланган. Магава ушбу мукофотни олган биринчи каламуш бўлган.
Қарилик ва ҳаракатининг секинлашуви сабаб қисқа муддат “нафақага чиққан” Магава 2022-йилда ўлган. Аpopa ташкилотининг Камбоджадаги дастур менежери Майкл Рейннинг айтишича, Магава ҳайкали “халқаро ҳамжамиятга бу ерда ҳали бажарилиши керак бўлган ишлар борлигини эслатиб туради”.
Камбоджа 2030-йилгача миналардан холи давлатга айланишни мақсад қилган. Apopo эса 1990-йиллардан буён HeroRATS деб аталувчи каламушларни тайёрлаб келмоқда. Уларнинг вазни кичик бўлгани учун миналарни портлатмайди ва шу сабаб инсонларга қараганда хавфсизроқ ҳисобланади.
“Улар ҳатто сил касаллигини ҳам лабораториядаги анъанавий усулларга қараганда тезроқ аниқлай олади”, деди Apopo.
Шунингдек, бу каламушлар Танзанияда ёввойи ҳайвонларнинг ноқонуний савдосига қарши курашда ҳам қўлланади. Apopo томонидан тайёрланган яна бир каламуш — Ронин 2021-йилдан бери 109 та мина ва 15 та портламаган ўқ-дорини аниқлаб, 2025-йилда янги жаҳон рекордини ўрнатди. Унинг Камбоджа шимолидаги Преаҳ Виҳеар провинциясидаги натижалари Магаванинг аввалги рекордидан ошиб кетган.
