Юсуф алайҳиссалом қудуққа ташланмаган(миди)лар?

Кўпчилигимиз болаликдан бир гапни эшитиб ўсганмиз: «Акалари Юсуфни қудуққа ташлаб юборишди». Лекин Қуръони Карим бу воқеани биз ўйлагандан кўра анча теран ва аниқроқ тасвирлайди. Бу ерда гап оддий қудуқ ҳақида эмас, балки «ғоябат ал-жубб» ҳақида кетмоқда.

Келинг, Қуръон лафзларидаги заргарона аниқликни биргаликда кашф қиламиз.

1. «Жубб» ва «Қудуқ» — фарқи нимада?

Қуръонда сўзлар бежиз танланмайди. Луғатда икки хил тушунча бор:

• Биърун (الْبِئْر) — Қудуқ: Бу инсон томонидан кавланган, деворлари тош билан терилган ва атрофи бино қилинган чуқур қудуқ.

• Жубб (الْجُبّ): Бу ернинг табиий ўйдим-чуқурлиги бўлиб, унда ёмғир сувлари тўпланади. Уни кавланмайди, балки чўпонлар ва йўловчилар сув ичиш учун манзил сифатида биладилар.

2. «Ғоябат ал-жубб» — Бу қандай жой?

Энг қизиқ нуқта мана шу ерда! Оятда «уни жуббга ташланг» дейилмаган, балки **«ғоябат ал-жубб»**га (ғойиб бўладиган жойга) дейилган.

Бу нима дегани? Бу — «жубб»нинг ичидаги сув сатҳидан юқорироқ, лекин оғзидан пастроқда жойлашган махсус бир «токча» ёки ҳужрадир. У ерга қўйилган одам тепадан қараганда кўринмайди, фақат сув олиш учун пастга тушган кишигина уни кўриши мумкин.

3. «Ташлаш» эмас, «Қўйиш»

Агар акалари Юсуф алайҳиссаломни шунчаки чуқурликка улоқтиришганда, бу гўдакнинг ҳалокатига сабаб бўларди. Лекин Аллоҳнинг қадари бошқача эди.

• Оятда ишни ижро этиш пайтида «уни ташлашди» (ألقوه) эмас, балки «қўйишга қарор қилишди» (يَجْع) деб келади.

• Яъни, у зотни озор бермасдан, омонлик жойига — ўша «токча»га авайлаб қўйганлар. Бу ўлим эмас, балки улуғ сафарнинг бошланиши эди.

4. Карвон уни қандай топиб олди?

Оятда: «Баъзи йўловчилар (карвонлар) уни топиб олсин» (Юсуф, 10), дейилган. Юсуф алайҳиссалом шунчалик пана жойда эдиларки, тепадан ўтган киши уни кўрмасди. Уни фақат сув ичиш учун пастга тушган, диққат билан қараган одамгина топиши мумкин эди. Тақдир Юсуфни мана шундай заргарона режа билан Миср тахти сари етаклади.

Ҳайратланарли факт:

Қуръонда «Қудуқ» (Биърун) сўзи фақат бир марта ишлатилади. Аммо «Жубб» сўзи атиги икки марта ишлатилган ва иккаласи ҳам фақат Юсуф сурасида!

Бу тасодиф эмас, бу — Илоҳий заргарликдир.

«Қуръонни тадаббур (мушоҳада) қилмайдиларми?» (Нисо сураси, 82-оят)

Агар ушбу илм сизни ҳам ҳайратлантирган бўлса ва қалбингизга нур бағишлаган бўлса, суюкли Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо ﷺ га саловот айтишни унутманг.

Аллоҳумма солли аъла саййидина Муҳаммад! ✨