Эчки гўшти ема, соқолинг ўсиб чиқади, хотин!

Дунёнинг ҳар чеккасида ғалати иримлар бор, лекин Африканинг қоқ марказида жойлашган Руандадаги бир чеклов борки, у нафақат таомномани, балки гендер тенглиги масаласини ҳам «шохлари» билан сузиб ташлайди. Гап — аёллар ва эчки гўшти ўртасидаги «тақиқланган муҳаббат» ҳақида бормоқда.

Руанда қишлоқларида ҳалигача бир гап юради: агар аёл киши маза қилиб эчки гўштини тановул қилса, эрталаб кўзгуга қараганда уни «сюрприз» кутади — ияк қисмида худди ўша эчкиникидек узун ва сийрак соқол пайдо бўлармиш!
Бир тасаввур қилинг: палов ёки шўрвадан сўнг лабларини артиб турган гўзал келинчакнинг бирданига «жаноб»га айланиб қолиши… Бу ирим шу қадар кучли эдики, асрлар давомида Руанда аёллари эчки гўштининг ҳидини сезса, бурнини жийриб, нари кетадиган бўлишган. Бу нафақат қўрқув, балки жамиятда «хунук ва соқолли» бўлиб қолишдан қочишнинг бир усули эди.

Келинг, масалага чуқурроқ кирамиз. Хўш, эчки гўштида аёлларда гормонал портлаш келтириб чиқарадиган қандайдир сеҳрли модда борми? Албатта йўқ! Биологик нуқтаи назардан бу — мутлақо асоссиз.

Аммо ижтимоий таҳлилчилар бу ерда эркакларнинг жуда усталик билан ўйлаб топилган «Ошхона стратегияси»ни кўришади. Гап шундаки:
1. Эчки гўшти — Руандада энг нозик ва энг мазали гўшт ҳисобланади.
2. Оилада битта эчки сўйилса, унинг гўшти чекланган. Энди ўйлаб кўринг, агар хотинлар, қизлар ва келинлар «бизга ҳам беринг» деб турса, эркакларга нима қолади?
3. «Мен сени ўйлаганимдан бермаяпман, азизим, соқолинг чиқиб кетса нима қиламан?» деган баҳона — ҳар қандай жанжалнинг олдини олувчи энг хавфсиз усул.
Хуллас, эркаклар ўзларининг нафсларини қондириш учун мифологияни ишга солишган. Бу шунчаки ирим эмас, бу — «Гўшт устидаги монополия»!

Бугунги кунда вазият қандай?
Бугунги Руанда — жадал ривожланаётган, аёллар парламентда кўпчиликни ташкил этадиган замонавий давлат. Шаҳарларда, ресторанларда аёллар бемалол эчки гўштидан тайёрланган кабобларни (у ерда бу «brochettes» дейилади) ейишмоқда. Бироқ…
Чекка-чекка қишлоқларда ҳали ҳам «эски гвардия»нинг таъсири кучли. Кўпгина аёллар ҳали ҳам эчки гўштидан тийилишади. Бу энди қўрқувдан эмас, балки асрлар давомида шаклланган одат туфайли. Энг қизиғи, баъзи эркаклар ҳали ҳам бу афсонани тирик сақлашга ҳаракат қилишади (нима учунлигини юқорида айтдик).

Руандалик эркакларга эса тан бериш керак: ўз овқатини ҳимоя қилиш учун бунчалик креатив баҳона ўйлаб топиш ҳақиқий «маҳорат» талаб қилади!