ТАНАМИЗДАГИ «ҲАШОРАТЛАР БАЙРАМИ»: Чивин Чақиши Ҳақида Сиз Билмаган СИРЛИ ЖИҲАТЛАР!
Кунлар исиши билан тунларимизнинг кушандасига айланадиган, қулоқ тагида асабга тегувчи «мусиқа» чаладиган кичкина девлар — чивинлар мавсуми очилди. Маълумки, сиздан фақатгина урғочи чивинлар қон сўради (эркаклари эса гул шираси билан тинчгина кун кўради).
Бироқ, бу митти жонзот қон ичаётганда танангизда нималар содир бўлишини тасаввур ҳам қилолмайсиз! Бу ҳақиқий даҳшатли фильм сценарийси!
Қон Сўриш Миссияси: Жонли Танкер Кашфиёти
Урғочи чивин қон ичаётганда ўз вазнига нисбатан бир неча баробар кўп суюқликни ютади. Бу унинг митти танаси учун ўта оғирлик қилади ва ҳавога кўтарилиш имкониятини нолдан пастга туширади. Аммо эволюция бу тирранчага шундай «айёрлик» берганки, лол қолмай илож йўқ:
Ҳақиқат кўзгуси: Парвоз пайтида оғирлик қилмаслиги учун чивин қон билан озиқланаётган вақтнинг ўзидаёқ ортиқча суюқликни танасидан чиқара бошлайди. Сиздан қон сўра туриб, айни ўша сонияда танангизга пешобини ажратади!
Сув ва тузларни тезкорлик билан филтрлаш орқали, чивин тухум қўйиши учун зарур бўлган озуқа моддалари ва оқсилларни қуюлтирилган (концентрат) ҳолда сақлаб қолади. Шу билан бирга, хавфни сезганда тезроқ қочиб кетиш учун ўз вазнини бир зумда енгиллаштиради.
Теримиздаги Ачишиш Чивин «Сийдиги»данми?
Йўқ! Чақилган жойда пайдо бўладиган, одамни жинни қилажак даражадаги қичувчи шиш чивиннинг чиқиндиси туфайли эмас. Бу — чивиннинг сўлагидаги махсус кимёвий моддаларга нисбатан танангизнинг берган реакциясидир. Мазкур моддалар ҳашарот озиқланаётган вақтда қоннинг ивиб қолмаслигини таъминлайди.
Инсон иммунитет тизими ана шу бегона моддаларга қарши аёвсиз кураш бошлайди — натижада ўша жой шишади, қизиб кетади ва кучли қичишиш пайдо бўлади.
НИМА УЧУН АЙРИМ ОДАМЛАРНИ ЧИВИН УМУМАН ЧАҚМАЙДИ?
Ижтимоий тармоқларда ёки давраларда тез-тез эшитиб қоламиз: «Мени чивинлар еб битирди, ёнимдаги шеригимга эса умуман тегмади!» Хўш, чивинлар одам танлайдими? Ҳа, улар ҳақиқий «гурман» (таъм билувчи) жонзотлардир! Мана чивинлар сизни чақмаслигининг (ёки аксинча, фақат сизни танлашининг) асосий сабаблари:
-
Қон гуруҳи: Чивинларнинг энг севимли «таоми» — I (0) қон гуруҳи. Статистикага кўра, чивинлар биринчи қон гуруҳига эга инсонларни бошқаларга нисбатан икки баробар кўпроқ чақади. Агар сизни чивин чақмаётган бўлса, демак қон гуруҳингиз уларга ёқмаган.
-
Иссиқлик ва Карбонат ангидрид ($CO_2$): Чивинлар ўлжасини у чиқараётган карбонат ангидрид гази орқали топади. Метаболизми (моддалар алмашинуви) тез, кўп терлайдиган, жисмоний ҳаракатдаги ёки вазни каттароқ инсонлар кўп газ чиқаради ва чивинлар учун «ёрқин маёқ»қа айланади. Танаси салқин ва нафас чиқариши меъёридаги одамларни чивинлар шунчаки сезмай қолиши мумкин.
-
Тери бактериялари ва ҳиди: Ҳар бир инсоннинг терисида ўзига хос микрофлора (бактериялар) бўлади ва улар ўзидан ҳид таратади. Олимларнинг аниқлашича, терисида бактериялар тури кўп, лекин сони кам бўлган инсонлар чивинларни умуман жалб қилмайди. Уларнинг ҳиди чивин учун «анти-шпаргалка» вазифасини ўтайди.
-
Кийим ранги: Чивинлар фақат ҳидга эмас, кўзга ҳам ишонади. Улар тўқ рангларни (қора, тўқ кўк, қизил) яхши кўради. Оқ ёки оч сариқ кийимдаги одамларни улар пайқамай ўтиб кетиши кузатилган.
Хулоса: Агар сизни чивин чақмаётган бўлса, сиз кимёвий ва биологик жиҳатдан улар учун «мазасиз» ёки «кўринмас» инсонсиз!
Шавкат Ўймовутли тайёрлади.
