Айнан ҳозир урушга қўшилиш Туркияга керакмиди?!
Туркиянинг Сурия шимолида ҳарбий амалиётларни бошлаши ва билвосита Эрон-Исроил зиддияти фонида ўйинга кириши — бу жуда мураккаб ва кўп қиррали геосиёсий юриш. Бунинг «тўғри» ёки «нотўғри» эканлигини Туркиянинг миллий манфаатлари ва минтақавий хавфсизлик нуқтаи назаридан таҳлил қилиш керак.
Мана, Туркиянинг бу қарорини асословчи ва хавф остига қўювчи омиллар:
✅ Туркия учун «Тўғри» томонлари (Манфаатлар)
-
Стратегик имконият: Эрон ҳозир Исроил ва АҚШ билан банд. Бу Туркия учун Сурия шимолидаги Эронпараст гуруҳларни сиқиб чиқариш ва ўз таъсир доирасини кенгайтириш учун энг қулай вақт.
-
Миллий хавфсизлик: Анқара учун Сурия шимолидаги курд қуролли гуруҳлари (YPG) асосий таҳдид ҳисобланади. Уруш олови минтақани қамраб олган бир пайтда, Туркия «террорчиликка қарши буфер зона»ни якунига етказиб олмоқчи.
-
Қочқинлар масаласи: Туркия Сурия ичкарисида хавфсиз ҳудуд яратиб, ўз мамлакатидаги миллионлаб суриялик қочқинларни ўша ерга қайтаришни мақсад қилган. Бу Эрдўған ҳукумати учун ички сиёсий рейтингни оширишнинг ягона йўли.
❌ Туркия учун «Хавфли» томонлари (Салбий оқибатлар)
-
Россия билан тўқнашув: Сурия осмони Россия назоратида. Туркиянинг фаоллашиши Москва билан муносабатларни кескинлаштириши мумкин. Россия ҳозир Украина билан банд бўлса-да, Суриядаги базаларини ҳимоя қилишга қодир.
-
Иқтисодий босим: Туркия иқтисодиёти ҳозир анча заиф. Катта кўламли урушга кириш лиранинг қадрсизланишини тезлаштириши ва мамлакатни чуқур инқирозга етаклаши мумкин.
-
НАТО билан зиддият: АҚШ Суриядаги айрим курд гуруҳларини қўллаб-қувватлайди. Туркиянинг уларга ҳужум қилиши Вашингтон билан навбатдаги дипломатик инқирозни келтириб чиқаради.
🧐 Хулоса: Бу қарор тўғрими?
Агар Туркия фақат «чекланган амалиёт» билан кифояланиб, Эронпараст кучларни чегарадан узоқлаштирса — бу унинг учун стратегик ғалаба бўлади. Лекин, агар Анқара Сурия ичкарисига жуда чуқур кириб борса ва Россия ёки Эрон билан тўғридан-тўғри урушга киришса, бу Туркия учун катта геосиёсий тузоққа айланиши мумкин.
