Оқ уйлар, сокин қўлтиқлар ва “Мовий саёҳат” манзили: Бодрум
Бугунги сайёҳлар шунчаки диққатга сазовор жойларни кўриш билан чекланмай, ташриф буюраётган манзиллари билан янада чуқурроқ боғланишни истамоқда. Бунга маҳаллий аҳоли яшайдиган масканларни кашф этиш, уларнинг урф-одатлари ва турмуш тарзига яқиндан кириб бориш ҳам киради. “Маҳаллий аҳоли каби яшаш” ғояси замонавий саёҳатга таъсир кўрсатаётган асосий тенденциялардан бирига айланди. Сўнгги тадқиқотларга кўра, саёҳатчиларнинг 72 фоизи анъанавий диққатга сазовор жойларни томоша қилишдан кўра, маҳаллий фаолиятларга маблағ сарфлашни афзал кўради. Бу йўналиш, айниқса, мазмунли ва бевосита тажрибаларни устувор деб биладиган Й ва З авлоди вакиллари орасида яққол кўзга ташланади.
Туркия меҳмондўстлиги ва чуқур илдиз отган маданияти билан ажралиб туради. Бу сайёҳларни табиий равишда маҳаллий ҳаётга яқинлаштиради. Муғланинг машҳур Эгей курорти Бодрум бунга ёрқин мисол. Бир пайтлар балиқчилар қишлоғи бўлган бу шаҳар бугун ҳашаматли дам олиш маскани сифатида танилган. Бу ерда нафис меҳмонхоналар, мовий соҳиллар ва Мичeлин юлдузига эга ресторанлар мавжуд. Бироқ унинг ҳашаматли қиёфаси ортида маҳаллий ҳаётни ҳис қилиш мумкин бўлган янада самимий бир шаҳар ҳам бор. Яширин қўлтиқлардаги мовий сувларда чўмилиш, сокин кўчаларда сайр қилиш, маҳаллий таомлардан татиб кўриш ва кутилмаган бутикларни кашф этиш — Бодрумнинг кундалик ҳаётини ҳис қилишнинг бир йўли. Айнан шу манзараларда Эгейнинг ўзига хос ритми сезилади.
Мовий денгиз бағридаги Бодрум
Эгей ва Ўрта ер денгизи туташган Бодрумни денгизсиз тасаввур қилиш қийин. Яриморол бетакрор соҳиллари ва мусаффо сувлари билан ажралиб туради. Ҳашаматли яхталар тўхтайдиган мариналар ва машҳур соҳиллари Бодрумнинг бугунги манзарасига айланган. Гумбет, Битез ва Туркбуку эса ёз ойларида энг гавжум соҳил масканларидан саналади. Мази, Кизилағач ва Гувержинлик каби манзилларда эса сокинлик, хилват ва оддий қишлоқ руҳи ҳукмрон.
Бодрумнинг денгиз билан алоқаси фақат бугунги туризм билан боғлиқ эмас. Айнан шу ерда Туркиянинг машҳур “Мовий саёҳат” анъанаси шаклланган. Бу саёҳатлар Бодрумда илк бор қурилган ёғоч гулетлар (анъанавий кема) билан боғлиқ бўлиб, анъанавий кема ясаш санъати ва денгизда қулай ҳаракатланиш имкониятини бирлаштиради. Гулетлар орқали одатий сайёҳлик йўналишларидан четроқда жойлашган қўлтиқларга бориш мумкин. Аспат, Киссебуку ва Караада Пойраз каби масканларда эса Бодрумнинг анча сокин қиёфаси намоён бўлади.
Шаҳарнинг мафтункор кўчаларида сайр
Бодрумнинг тор кўчалари оқ рангли уйлар ва гуллаган бугенвилиялар орасидаги маҳаллий ҳаётнинг яна бир қиррасини очиб беради. Бурама кўчаларда анъанавий ширинлик дўконлари, шинам кафелар ва кичик бутиклар маҳаллий бозорлар ҳамда кўча таомлари расталари билан ёнма-ён жойлашган. Кундалик ҳаёт манзараларига уйғунлашиб кетган қадимий излар ҳам кутилмаган гўшаларда учрайди.
Масалан, Бодрумнинг икки бандаргоҳи оралиғида XV асрга оид Бодрум қалъаси кўзга ташланади. Бугунги кунда қалъада Бодрум сувости археологияси музейи жойлашган. Туркиянинг “Тунги музейлар” ташаббуси доирасида музей ёз мавсумида соат 22:00 гача очиқ бўлиб, ташриф буюрувчиларга Бодрум тарихини кечки пайт ҳам томоша қилиш имконини беради.
Қадимий театр ва Галикарнас мақбараси харобалари ҳам шаҳарнинг узоқ тарихидан дарак беради. Қадимий театрдан Бодрум ва соҳилларининг тўлиқ манзарасини кўриш мумкин. Қадимги дунёнинг етти мўъжизасидан бири бўлган Галикарнас мақбараси қолдиқлари шаҳарнинг қадимий ўтмишига назар ташлаш имконини беради.
Бодрумнинг сокинроқ қисмларида шамол тегирмонларини учратиш мумкин. Бандаргоҳ тепасида қад ростлаган бу иншоотлардан шаҳар ва соҳилнинг кенг манзараси кўринади. Гавжум масканлардан четроқда жойлашган тегирмонлар сокин ва бироз носталжик муҳитини сақлаб қолган.
Маҳаллий Эгей таомлари
Бодрум ошхонаси Эгей таомларининг ўзига хос таъмлари ва халқаро таъсирлар уйғунлигидан шаклланган бўлиб, Мичeлин Гуиде эътиборини ҳам тортган. Оддий овқатланиш жойлари ва маҳаллий аҳоли севиб ташриф буюрадиган масканларда ҳам эсда қоларли таъмларни учратиш мумкин. Бодрум дастурхони эса фақат денгиз маҳсулотлари билан чекланмайди. Маҳаллий таомхоналарда қарсилдоқ картошка, майин гўшт ва ёгурт уйғунлигидан тайёрланадиган машҳур “чўкертме кебаби” каби минтақавий таомлар ҳам тортилади.
Шаҳарнинг ижодий руҳини кичик ҳунармандчилик устахоналарда ҳам кўриш мумкин. Маҳаллий ҳунармандлар сифатли чарм оёқ кийимларни қўлда тикади, Эгей нақшларидан илҳомланиб, тўқимачилик ва заргарлик буюмлари ҳамда безаклар яратади. Оммавий ишлаб чиқарилган сувенирлар ўрнига қўлда тайёрланган бу буюмлар шаҳарнинг ҳунармандчилик анъаналари ва кундалик маданиятини акс эттиради.
