Бекордан бекорга қанча одам ўлиб кетган эди!..

ТОШКЕНТДА ПОРТЛАШ

1999 йилнинг 16 ферали куни соат 11ларда Тошкентдаги Мустақтллик майдони ва Юнусободда юз берган портлатиш билан боғлик теракт пайти камина Тожикистонда эдим. Бир кун олдин Ғўлакандоз қишлоғидаги хусусий “ҒТВ” телестудия директори Абдуқодир аканикида, кейин бошқа қариндошларни кўриб, тушдан кейин соат иккиларда Ўзбекистон чегарасига етиб келдим. Ўша пайти “Бекобод Ойнаи жаҳони” бошловчиси сифатида бу атроф-жавонибда таниқли эдим.

Ўша пайтлари ҳали паспортга ваза уриш жорий бўлмаган, чегара қўшинлари сарҳадлада тургани билан, паспортларни кўриш милиция ходимлари тарафидан оммавий тарзда эмас, танлаб-танлаб кўриларди. Ўртада битта шлагбаумгина бўлиб, чегарачилар ва Ички ишлар учун кўчиб юрадиган вагонлар вақтинча офислик қиларди.

Чегара шлагбауми олдида одамлар уюлиб кетган, уларни ўтказишмаётганди. Мен кечки эфирга тайёрланиш учун шошаётгандим. Одамлар оорасини ёриб ўтганча, шлагбаумнинг нарги тарафида турган милиционердан нимага одамларни ўтказишмаётганини сўрадим.

“Нимага эканини сиздай машҳур одам билмаслиги уят!” – дея милиционер пичинг қилди.

Мен бу ернинг каттаси олдига олиб боришларини талаб қилганимдан кейин, автоматли бир аскар чегара пости офиси – вагончага бошлаб кирди. Ўттиз ёшлардаги капитан йигит вароқ бериб, кечадан бери шу пайтгача Тожикистонда қаерда ва кимлар билан бўлганимни батафсил ёзиб чиқишимни сўради. Бу ишга ярим соатларча кетди. Капитан тушунтириш хатини ўқиб, бошқа хонага чиқиб кетиб, у ердан кимгадир телефон қилди. Ҳалям Тошкентда нима бўлганини аниқ айтишмаётганди.

Қўшни хонадан чиққан капитан мендан “Фалончини танийсизми?!” деб сўради. Мен унақа одамни танимаслигимни айтдим. У сизни яхши танир экан-ку, деди. Мени ҳамма танийди, дедим, ҳар куни эфирга чиқиб тураман. Ким ўша одам, деб сўрадим. Махсус хизматдан, деди у. Мен яна унақа одамни танимаслигимни айтдим.

Капитан хонада фақат иккимиз, менга очиғини айтаверинг деди. Мен бу гапга тушунмадим – нимани очиқ айтишим керак?

Шу пайти қизиқ иш бўлди, диваннинг ортидан бир аскар қаддини тиклаб, шнурларни улаганини айтди.

Мен капитанга: “Хонада ўзимиз холос, дегандингиз, яна бир киши бор экан-ку” – дея таъна қилдим. “Узр, бу аскар борлиги эсимдан чиққан экан” – деди зобит изза тортганча. “Бунақа ишларда эҳтиёт бўлиш керак!” – дея таъна қилдим ва “Менга жавобми?” деб сўрадим. Энди шаҳарга етволишим учун машина керак эди. Йўлни тўсиб қўйишгани учун бирорта киракаш машина кўринмасди. Милиция майорига аҳволни тушунтиргандим, паспорт бўлими мудири бўлган бу киши БШИИБга кетаётганини айтиб, “Жигули”сида шаҳарга олиб кетди. БШИИБ идораси “БТВ” телестудияси билан ёнма-ён эди.

Телестудияга кирсам, кундузги эфирга Россиянинг “ТВ-6” канали улаб қўйилган, ўз эфиримиз бошланишига бир соатлар қолганди. Қўшимча телевизорда видеофильм кўриб ўтирган ходимларга “Ўзбекистон” каналига ўтишни буюрдим. Жонли эфирда президент Каримов мушти билан минбарга қайта-қайта урганча диний уламоларга иддаолар қилаётган экан. “ТВ-6” ўрнига эфирга “Ўзбекистон” каналини улашни буюрдим.

Ўз эфир вақтимиз келганида бугун эфирга чиқмаймиз, дедим. “Табриклар нима бўлади?” – дея ҳайрон бўлишди. “Ҳозир табрикларни бериб, шўҳ куй-қўшиқларни эфирга узатсак, эртага группа бўлганча панжара ортига тушиб қолишимиз ҳам мумкин!” – дедим. “Одамлар пулини тўлаб қўйган-ку!” “Уларникини эртангиларникига қўшиб берамиз!”

Тошкентдаги портлашлар ҳақидаги лавҳалар, янгиликлар кетма-кет бериб борилаётгани учун ҳеч кимдан норозилик қўнғироғи бўлмади. Туғилган куни нишонлананётган давраларда ҳам ҳамманинг фикри-зикри Тошкентдаги теракт билан банд эди.

Ўзбекистон янги, номаълум даврга кириб бораётганидан ҳадиксираш бошланганди.

Оллоёр Хўжандий