Абдурахмон Ташанов ва Агентлик ўртасида «ёзувлар жанги»!..

Бугун Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши кураш агентлигининг Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари «Эзгулик» жамиятига ажратилган 500 миллион сўмлик грант маблағи берилмаганига оид расмий муносабати эълон қилинди. Расмий муносабатда грант маблағи берилмаганига оид сабаблар келтирилган, уларнинг биринчиси:

— Агентликка «Эзгулик» жамиятининг бир гуруҳ аъзолари томонидан Жамият раиси – А.Ташановнинг ноқонуний хатти-ҳаракатлари, хусусан ажратилаётган ижтимоий буюртма, грант ва бошқа маблағларни шахсий эҳтиёжлари йўлида ўзлаштириб келаётганлиги юзасидан жамоавий мурожаати келиб тушди (2025 йил 22 сентябрь).

Жавоб: Қани ўша мурожаат ва мурожаат кимлар томонидан имзоланган? Биз ҳам ўша мурожаат билан танишишимиз, мурожаатга жавоб беришимиз ёки мурожаатни ўрганиш хулосалари билан танишишимиз мумкинми? Мазкур мурожаатни кенг жамоатчиликка ошкор қилиш имконияти борми? Қонунчиликка мувофиқ, мурожаатда давлат сири ёки қонун билан махсус қўриқланадиган сирлар бўлмаса, уни сир тутишдан мақсад нима?..

Агентликнинг айтишича, жамоавий мурожаат 2025 йилнинг 22 сентябрида агентликка келиб тушган. Ўзбекистон Республикасининг «Фуқароларнинг мурожаатлари ҳақида»ги Қонуни талабларига мувофиқ, аризачиларга аллақачон жавоб хатлари берилган бўлиши керак ва бу жавоб хатлари билан танишсак бўладими?

Иккинчидан, агентликнинг айтишича, жамият томонидан айрим харажатлар Жамоат фонди билан тузилган шартнома талабларига амал қилинмасдан ишлатилганлиги аниқланган.

Жавоб: Агентлик ёки бошқа мутасадди органлар 2023-24 йилларда амалга оширилган мазкур грант лойиҳасини электрон тизим орқали ўргаганми? Барча харидлар Давлат харидлари портали орқали тендер асосида амалган оширилган, буни текшириш учун катта салоҳият керакмас, истакнинг ўзи етарли-ку. Нега масала чуқур ўрганилмасдан бизни қонунбузарликда айблашмоқда.

Энг муҳим масала — қонунбузар эканмиз, грантларни шахсий эҳтиёжларимизга ишлатиб келаётган эканмиз, ҳар қандай давлат органи, қонун олдида жавобгарликка тайёрмиз, марҳамат, текширишсин, ўрганишсин, ҳар бир қадам ҳақида жамоатчиликка хабар бериб борамиз.

Яна бир муҳим жиҳат — шунча нарса бор экан, нега 2025 йилги танловда ғолиб, деб топилдик? Нега бизга жамоатчилик ва ОАВ иштирокида ғолиблик сертификати ва пул миқдори ёзилган пешлавҳни топширишди?

Мен давлат органлари билан ҳамкорлик учун доимий равишда қўл чўзиб келганман. Ўша куни Коррупцияга қарши кураш агентлиги таклифи билан агентликка бордим. Раҳбар билан самимий гаплашдим, энди бу нимаси?

Расмий муносабат

ОАВ ва ижтимоий тармоқларда Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг ижтимоий буюртмаси асосида ўтказилган танловда Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари «Эзгулик» жамияти ғолиб деб топилган лойиҳаси бўйича шартнома бекор қилингани тўғрисида тарқалган хабарлар юзасидан қуйидагилар маълум қилинади:

“Ижтимоий шериклик тўғрисида”ги Қонунга асосан Коррупцияга қарши курашиш агентлиги томонидан “Оммавий ахборот воситалари вакиллари ва блогерларни коррупцияга қарши курашиш соҳасига кенг жалб этиш” мавзусидаги лойиҳани (лойиҳа қиймати – 500 млн сўм) амалга ошириш бўйича ижтимоий буюртма берилган.

Агентликнинг ижтимоий буюртмаси асосида Олий Мажлис ҳузуридаги Фуқаролик жамияти институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди (Олий Мажлис фонди) маблағларини бошқариш бўйича парламент комиссияси томонидан ўтказилган танлов натижаси бўйича «Эзгулик» жамияти ғолиб деб топилган (2025 йил 15 сентябрь) ва уч томонлама шартнома электрон тизим орқали имзолаш учун Агентликка келиб тушган.

Бироқ, ушбу шартнома келиб тушган вақтда қуйидаги омиллар унинг имзоланмаслигига асос бўлди.

Биринчидан, Агентликка «Эзгулик» жамиятининг бир гуруҳ аъзолари томонидан Жамият раиси – А.Ташановнинг ноқонуний хатти-ҳаракатлари, хусусан ажратилаётган ижтимоий буюртма, грант ва бошқа маблағларни шахсий эҳтиёжлари йўлида ўзлаштириб келаётганлиги юзасидан жамоавий мурожаати келиб тушди (2025 йил 22 сентябрь).

Мурожаатда Жамият раисининг ўтган йиллар давомида олинган айрим лойиҳа маблағлари ўзлаштириб юборилганига оид важларнинг мавжудлиги – Агентликнинг келгусида ушбу Жамият билан ҳамкорликда у ёки бу лойиҳани амалга ошириш самарадорлигига ишонч ҳосил қилиш учун уларга ойдинлик киритиш заруратини келтириб чиқарди.

Шунга кўра, мурожаатда назарда тутилган важларнинг асослилигини ҳар томонлама ўрганиш учун мазкур мурожаат манфаатдор ташкилотларга юборилди. Ўрганиш якунлари бўйича расмийлаштирилган маълумотномада Жамият томонидан айрим харажатлар Жамоат фонди билан тузилган шартнома талабларига амал қилинмасдан ишлатилганлиги аниқланган. Адлия вазирлигининг 2025 йил 24 ноябрдаги хатида Давлат ижтимоий буюртмасини бериш тартиби ва шартлари тўғрисидаги Низомнинг (Парламент комиссиясининг 24.02.2025-yildagi 01-10/3-сон қарори билан тасдиқланган) 10.1-10.4-бандларига мувофиқ, юқоридаги ҳолатлар юзасидан Жамоат фонди маблағларини бошқариш бўйича Парламент комиссиясининг хулосаси олиниши лозимлиги кўрсатилган.

Шундан келиб чиқиб, 2025 йил 5 декабрь куни ушбу ҳолатлар бўйича Олий Мажлис фондига Жамият томонидан шартнома талабларига амал қилинмаганлиги ҳолатларини ваколат доирасида кўриб чиқишни сўраб хат юборилган.

Олий Мажлис ҳузуридаги Фуқаролик жамиятининг институтларини қўллаб-қувватлаш Жамоат фонди маблағларини бошқариш бўйича парламент комиссиясининг 29 декабрдаги 01-10/54-сон қарори билан Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг давлат ижтимоий буюртмаси бўйича ғолиб деб топилган иккита лойиҳасини молиялаштириш бекор қилингани маълум бўлди.

Маълумот учун: Олий Мажлис фонди давлат ижтимоий буюртмаларини бериш бўйича танлов ташкил этади, Парламент комиссияси Олий Мажлис фонди томонидан киритилган фуқаролик жамияти институтларининг ижтимоий буюртмалари лойиҳаларини кўриб чиқади, баҳолайди ва ғолибларни аниқлайди, маблағ ажратиш ҳақида ёки буюртмани бекор қилиш ҳақида қарор қабул қилади. Мазкур жараёнларда буюртма берган давлат ташкилоти иштирок этмайди.

Айтиш жоиз, Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг буюртмалари асосида 2025 йилда нодавлат нотижорат ташкилотлар учун коррупцияга қарши курашиш йўналишида 3 млрд 761 млн сўмлик маҳаллий ва халқаро грантлар эълон қилинди. Натижада уларни коррупцияга қарши курашиш жараёнларига жалб этиш кўрсаткичлари ўтган йилга нисбатан 40 фоизга, 2022 йилга нисбатан эса 4 бараварга ошди.

Қайд этиш лозимки, «ЭЗГУЛИК» инсон ҳуқуқлари жамияти раиси A.Ташанов Коррупцияга қарши курашиш агентлигига ташриф буюрганида, унга мазкур масала юзасидан атрофлича тушунтириш берилди.

Учрашув якунида Агентлик келгусида Жамият билан ҳамкорликда ишлашга тайёрлиги билдирилди.

Коррупцияга қарши курашиш агентлиги бундан буён ҳам ННТларнинг коррупцияга қарши курашиш борасидаги фаолиятини қўллаб-қувватлашга ва Олий Мажлис фонди томонидан ушбу йўналишда ННТларга тақдим этиладиган грант ва ижтимоий буюртма маблағлари миқдори оширилиши ва ўз эгаларига етиб бориши тарафдори эканлиги маълум қилинади.

Шу ўринда, Агентлик ижтимоий тармоқлар орқали давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахсларининг қадр-қиммати, ишчанлик обрўсини асоссиз камситувчи ва ёлғон хабарлар тарқатганлик – қонунчиликка мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантиради.

Коррупцияга қарши курашиш агентлиги

Ахборот хизмати