БИРГИНА ИЗОҲ ИНСОН ҲАЁТИНИ ҚАНДАЙ БАРБОД ҚИЛАДИ?
Бармоқларингиз учидаги заҳар: Сиз ёзаётган «коммент» шунчаки фикрми ёки бировнинг бошига отилган тош?
Илгари инсонни ҳақорат қилиш ёки камситиш учун унинг юзига қараш, жасорат топиш керак эди. Бугун эса бунинг учун бор-йўғи арзонгина смартфон ва сохта (фейк) аккаунт кифоя. Биз ижтимоий тармоқларда шунчалик ваҳшийлашдикки, биргина изоҳ (комментарий) билан инсонни тириклайин гўрга тиқиш, унинг обрўсини ер билан битта қилиш одатий ҳолга айланди.
🎭 Сохта ниқоб ортидаги ваҳшийлик
Кибербуллинг — бу замонавий дунёнинг энг жирканч қуроли. Клавиатура ортида ўтирган «қаҳрамон» ўзини дахлсиз ҳис қилади. У кимнингдир хатосини кўриб қолса, дарров «ахлоқ посбони»га айланади ва лаънатлар ёғдиришни бошлайди.
Аммо ўша «қаҳрамон» бир нарсани ўйламайди: сиз экранда кўраётган нарса — воқеликнинг фақат бир қисми. Сизнинг «ўл», «шарманда», «ҳаром» деган сўзларингиз экраннинг нариги томонидаги тирик инсоннинг қалбига пичоқ бўлиб санчилади. Сиз ёздингиз ва унутдингиз, лекин у инсон бу зарба билан қандай яшайди?
🩸 Биргина «клик» — бир инсон ҳаёти
Тарихда ва ҳозирги кунда биргина ноҳақ айблов ёки ҳақоратли изоҳлар сабаб ўз жонига қасд қилган, руҳий касалликка чалинган ёки юртидан бош олиб чиқиб кетган минглаб инсонлар бор.
-
Оммавий нафрат (Хейт): Бир киши тош отса, қолганлар суриштирмай тош отишни бошлайди. Бу — виртуал тўда психологияси.
-
Оилавий инқироз: Сиз ёзган жирканч изоҳни ўша инсоннинг фарзандлари, ота-онаси ўқийди. Биргина «сўкиниш» бир оиланинг тинчини ўғирлаши, боланинг тенгдошлари олдида бошини эгиб қўйиши мумкин.
⚖️ Виртуал олам — жазосизлик майдони эмас!
Кўпчилик «фейк профилдан ёзсам мени топишолмайди» деб ўйлайди. Адашасиз! Бугунги технологиялар ҳар қандай рақамли изни топишга қодир. Лекин гап фақат қонуний жазода эмас. Гап — виждонда.
Бировнинг шаънини топташ, шахсиятига тегиш, уни камситиш — бу нафақат маданиятсизлик, балки маънавий тубанликдир. Экран ортида ўтириб шер бўлиш — қўрқоқнинг иши. Ҳақиқий инсон ўз сўзининг масъулиятини ҳис қилади.
🛑 Тўхтанг ва ўйланг!
Изоҳ ёзишдан олдин бармоқларингизни бир сонияга тўхтатинг ва ўзингизга савол беринг:
-
Бу гапни ўша одамнинг юзига айта олармидим?
-
Агар шу гапни менинг яқинимга ёзишса, чидай олармидим?
-
Менинг фикрим бирор муаммони ҳал қиладими ёки шунчаки нафрат сочадими?
📢 Хулоса ўрнида
Тармоқ — бу сизнинг ички дунёйингиз кўзгуси. У ерда ёзаётган ҳар бир сўзингиз сизнинг кимлигингизни кўрсатади. Инсонни асраш керак, уни вайрон қилиш эмас. Клавиатура ортидаги «жаллод» бўлишдан тўхтанг. Зеро, сўз — ўлдириши ҳам, тирилтириши ҳам мумкин.
Бугун сиз ким бўлишни танлайсиз: Инсонними ёки клавиатура ортидаги махлуқни?
