Сув танқислигига янги ечим топилгандек
Кимё соҳасидаги 2025 йилги Нобель мукофоти совриндори, профессор Омар М. Яги ҳаводаги намликни йиғиб, уни ичимлик сувига айлантирадиган инновацион қурилма яратди. Ушбу технология ўта қуруқ ва иссиқ ҳудудларда ҳам самарали ишлаши билан эътиборга тушмоқда. Қурилма Калифорнияда жойлашган машҳур Ўлим водийсида синовдан ўтказилган ва унинг ишлаш самарадорлиги тасдиқланган.
Янги технологиянинг асосини Metal-organic frameworks (MOF) деб аталадиган махсус материаллар ташкил этади. Бу моддалар жуда юқори ғовакликка эга бўлиб, ҳатто намлик даражаси жуда паст бўлган шароитда ҳам ҳаводаги сув буғларини ўзига торта олади. Кейин эса ушбу намлик махсус жараён орқали тозаланиб, ичимлик сувига айлантирилади. Шу боис мазкур тизим анъанавий сув манбалари мавжуд бўлмаган ҳудудлар учун жуда фойдали бўлиши мумкин.
Қурилманинг ўлчами тахминан олти метрли денгиз контейнерига тенг. У иссиқ ҳаво ёрдамида ишлайди ва бунинг учун ёқилғи ёки электр энергияси талаб этилмайди. Тизим қайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланган ҳолда автоном тарзда фаолият юритади. Бир сутка давомида у 1000 литргача тоза ичимлик суви ишлаб чиқариш имкониятига эга.
Профессор Ягининг таъкидлашича, бу ғоя унинг болалик хотиралари билан боғлиқ. У Иорданиядаги қочқинлар лагерларидан бирида улғайган бўлиб, ўша пайтларда сув ва электр таъминоти жуда чекланган эди. Тоза ичимлик сувидан фойдаланиш имконияти эса икки ҳафтада бир марта пайдо бўларди.
БМТ маълумотларига кўра, ҳозирги кунда дунё бўйлаб тахминан 2,2 миллиард киши етарли даражада тоза ичимлик суви билан таъминланмаган. Олимнинг фикрича, мазкур ихтиро доимий қурғоқчилик ҳукм сураётган ҳудудларда яшовчи одамлар ҳаётини енгиллаштириши, шунингдек табиий офатлардан кейин сув манбалари йўқолиб кетган жойларда ҳам катта ёрдам бериши мумкин.
