Бой бўлишга халақит берадиган 5 та хато: Сизда ҳам «камбағаллик гени» борми?
Кўпчилик бойликни фақат омад ёки мерос билан боғлайди. Аммо дунёнинг етакчи молиявий экспертлари (масалан, Томас Корли ўз тадқиқотларида) шуни исботладики, бой ва камбағал ўртасидаги асосий фарқ — бу кундалик одатлардир. Мана, сизни молиявий эркинликдан тўсиб турган 5 та асосий тўсиқ:
«Эртанги кун» синдроми ва жамғарманинг йўқлиги
Статистикага кўра, аҳолининг 60-70% қисми кутилмаган харажатлар (масалан, тиббий ёрдам ёки техника бузилиши) учун «хавфсизлик ёстиқчаси»га эга эмас.Пулнинг бир қисмини (камида 10%) жамғармаслик — бу келажакни гаровга қўйиш демакдир. Бой одамлар «пул топдим — ишлатдим» эмас, балки «пул топдим — бир қисмини сақладим — қолганини ишлатдим» тамойилида яшайди.
Истеъмолчилик қопқони: Даромаддан юқори харажат
Замонавий дунёда «кўриниш учун яшаш» (conspicuous consumption) энг катта хатодир. Одамлар ўзларида йўқ пулни, ўзлари ёқтирмайдиган одамларда таассурот қолдириш учун, ўзларига керак бўлмаган буюмларга сарфлашади. Кредитга олинган сўнгги моделдаги смартфонлар ва қимматбаҳо автомобиллар эгаларининг 40% дан ортиғи аслида ўртача ёки паст даромадли қатлам вакилларидир. Бу «бой кўриниш, лекин камбағал бўлиш» стратегиясидир.
Битта даромад манбаига боғланиб қолиш
Миллиардер ва инвестор Уоррен Баффет айтганидек: «Агар ухлаётганингизда ҳам пул топиш йўлини топмасангиз, ўлгунингизча ишлайсиз». Фақат ойлик маошга қараб қолиш — энг хавфли ҳолат. Статистик маълумотларга кўра, ўзини-ўзи молиявий таъминлаган миллионерларнинг камида 3 та даромад манбаи мавжуд (асосий иш, инвестициялар, ижара ёки қўшимча лойиҳалар).
Молиявий саводсизлик ва «тез бойиш» ваъдаларига ишониш
Кўпчилик молиявий бозорни қимор билан адаштиради. Дивидендлар, инфляция ва мураккаб фоизлар ($A = P(1 + r/n)^{nt}$) қандай ишлашини тушунмаслик пулни қадрсизлантиради. Инсонлар пулини йиллар давомида 15-20% лик барқарор активларга қўйишдан кўра, бир ойда 100% фойда ваъда қиладиган молиявий пирамидаларга тикишни афзал кўришади. Натижада — банкротлик.
Вақтни беҳуда сарфлаш ва таълимдан тўхташ
Томас Корлининг «Бойлар одатлари» китобидаги тадқиқотга кўра, бойларнинг 88% қисми ҳар куни камида 30 дақиқа ўз устида ишлайди ва китоб ўқийди. Камбағал қатламда эса бу кўрсаткич 2% дан паст. Телевизор кўриш ёки ижтимоий тармоқларда мақсадсиз вақт ўтказиш — энг қиммат активни (вақтни) чиқиндига ташлашдир. Сизнинг даромадингиз билимларингиз даражасидан ошиб кетмайди.
Агар сиз: Пулни қаерга сарфлаётганингизни ҳисобламасангиз, фақат битта маошга қараб қолган бўлсангиз; янги билим олишдан кўра кўнгилочар контентни афзал кўрсангиз…демак, сиз молиявий тузоқдасиз. Лекин яхши хабар шундаки, одатларни ўзгартириш орқали келажакни ҳам ўзгартириш мумкин.
