Гўзалликми ёки ўзини сотиш рекламаси?.. Эр излашми ёки нафс бандалиги?

Бугун кўча-кўйда, ижтимоий тармоқларда бир-бирига ўхшаш, ҳаддан зиёд бўянган, пластик жарроҳлик ва косметологиянинг «маҳсули» бўлган чеҳраларни кўп учратамиз. Кўпчиликда ҳақли савол туғилади: бу ташқи жилва нима учун керак? Бунинг ортида нима яширин?

1. «Рақамли қамоқхона»: Ижтимоий тармоқлар босими

Инстаграм ва ТикТок замонида «идеал қиёфа» тушунчаси пайдо бўлди. Филтрлар, эффектлар ва виртуал дунёдаги гўзаллик стандартлари қизларда ички қўрқувни уйғотди. «Агар мен мана шу стандартларга мос бўлмасам, демак мен хунукман, демак мен омадсизман» деган нотўғри тушунча кўпчиликни ўз табиийлигидан воз кечишга мажбур қилмоқда. Бу — ўзини борлигича қабул қила олмаслик (самооценка пастлиги) белгисидир.

2. Диққат марказида бўлиш эҳтиёжи

Психологияда инсоннинг диққатга бўлган эҳтиёжи энг кучли эҳтиёжлардан бири ҳисобланади. Афсуски, баъзи ёшлар ички дунё, билим ёки касбий маҳорат билан эътибор қозониш узоқ ва қийин йўл эканини кўриб, «энг осон йўл»ни танлашади. Жилвадор кийим ва ёрқин макияж — бу «менга қаранг, мен мавжудман!» деган ички ҳайқириқдир.

3. «Товар» сифатидаги гўзаллик

Сиз айтгандек, моддий манфаат омили ҳам йўқ эмас. Афсуски, замонавий жамиятда гўзаллик — капиталга айланиб қолди. Кўпчилик қизлар чиройли ташқи кўринишни «муваффақиятли ҳаётга чипта» деб ҳисоблашади. Улар гўзаллик орқали бадавлат эр топиш ёки осонгина пул ишлаш (блогерлик, реклама) мумкин деб ўйлашади. Бу ерда маънавий қадриятларнинг моддий манфаатлар олдида чекиниши кузатилмоқда.

4. Ички бўшлиқ ва қўрқув

Ҳаддан зиёд оро бериш кўпинча ички бўшлиқни ёпишга бўлган уринишдир. Инсон ўз ички дунёсида хотиржамлик ва бойлик топмаса, у ташқи томонни «безаш» орқали ўзини бахтлидек кўрсатишга интилади. Бу худди ичи бўш бинонинг фасадини ялтироқ бўёқ билан бўяшга ўхшайди.

5. Рақобат инстинкти

Аёллар орасидаги «ким ўзарга» мусобақаси ҳам катта рол ўйнайди. Бу ерда гап фақат эркакларнинг эътибори эмас, балки бошқа аёллар олдида устунликни ҳис қилиш ҳақида ҳам кетади. «Мен ундан яхшироқман, менинг лабим шиширилганроқ, менинг кийимим қимматроқ» қабилидаги фикрлаш тарзи инсонни маънавий инқирозга етаклайди.

 Албатта, аёл кишининг ўзига қараши, ораста бўлиши — бу фазилат. Аммо бу жараён «ҳаддан зиёд»ликка айланса, демак, у ерда шахсият инқирози бошланган бўлади. Чин гўзаллик — бу ички нур, одоб ва ақл билан уйғунлашган ташқи кўринишдир. Энг ачинарлиси, «арзон машҳурлик» ёки «тез бойлик» илинжида ўзлигини йўқотган қизлар вақт ўтиб энг муҳим нарсани — ҳақиқий ҳурмат ва самимиятни йўқотиб қўйишади.