Энг сезгир қоронғу материя детектори «Шрёдингер мушуги» назариясини шубҳа остига олди
Италиянинг Гран-Сассо лабораториясида фаолият юритувчи ХEНОН халқаро физиклар жамоаси квант механикаси асосларини текшириш бўйича мисли кўрилмаган натижаларни эълон қилди. Дунёдаги энг сезгир қоронғу материя детектори бўлган ХEНОНнТ ёрдамида олимлар 40 йилдан ортиқ вақт давомида мавжуд бўлган классик спонтан локализация (ГРВ) моделини экспериментал тарзда рад этишди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Тадқиқотнинг асосий мақсади «Шрёдингер мушуги» парадоксини тушунтириш эди. Квант механикаси қонунларига кўра, макроскопик объектлар суперпозиция ҳолатида бўлиши мумкин, бироқ биз буни реал ҳаётда кузатмаймиз. ГРВ назарияси квант ноаниқлигини йўқ қилувчи табиий механизм мавжудлигини ва у ўзидан заиф рентген нурланишини чиқаришини тахмин қилган эди.
Олимлар 5,9 тонна суюқ ксенон билан тўлдирилган вақт-проекцион камерадан фойдаланиб, детекторни коинотдаги энг «тинч» жойга айлантиришди. Тадқиқот давомида атомлар ичидаги электрон ва протонларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олувчи «атом сўндириш» модели қўлланилди, бу эса ўлчов аниқлигини сезиларли даражада оширди.
Эксперимент натижалари ҳеч қандай ортиқча нурланиш мавжуд эмаслигини кўрсатди. Бу ГРВ назариясининг классик механизми мавжуд эмаслигини 9,1σ ишончлилик даражаси билан тасдиқлади ва квант динамикасининг содда моделларини шубҳа остига қўйди.
Ушбу кашфиёт қоронғу материя детекторларини нафақат космик зарраларни, балки фазо-вақт тузилишини ҳам ўрганувчи қудратли воситага айлантирди. Эндиликда физиклар янада мураккаброқ назарияларни, хусусан, «рангли» шовқин ёки диссипация моделларини текширишга эътибор қаратишмоқда.
