Янги илмий тадқиқот шуни кўрсатадики, ҳатто кичик ва вақтинчалик молиявий босим — масалан, маошнинг одатдагидан бироз кечикиши ёки пулни узоқроқ муддатга “чўзиш” зарурати — оиладаги стресс даражасини ошириб, яқин муносабатдаги зўравонлик (IPV) хавфини сезиларли даражада кучайтириши мумкин.
Тадқиқот АҚШда 1995–2019 йиллар оралиғидаги кенг кўламли маълумотларга асосланган. Олимлар иш ҳақи одатда ойига икки марта бериладиган тизимни ўрганишган. Байрам ёки дам олиш кунлари туфайли маош олдинроқ тўланса, кейинги маошгача бўлган давр узаяди. Бу эса оилаларни одатдагидан кўпроқ кун давомида бир хил маблағни тежаб сарфлашга мажбур қилади. Тадқиқотчилар бу ҳолатни “молиявий чўзилиш” деб аташган.
Натижаларга кўра, бундай қисқа муддатли молиявий қийинчиликлар зўравонлик эҳтимолини ўртача 20 фоизга оширади. Бу таъсир айниқса кам даромадли ва болали оилаларда кучлироқ кузатилган. Ҳар икки томон ҳам хусусий секторда ишлайдиган жуфтликларда эса хавф янада юқори бўлган.
Олимларнинг фикрича, бу ҳолатнинг асосий сабаби — молиявий стресс ва босимдир. Ижара, кредит ва бошқа мажбурий тўловлар яқинлашганда оиладаги руҳий зўриқиш ортиб, низолар кўпайиши мумкин. Шу билан бирга, бундай даврда одамлар харажатларни камайтиради, тежаш ва нархларни солиштиришга кўпроқ эътибор қаратади.
Тадқиқотчилар таъкидлашича, бу натижалар зўравонлик фақат йирик молиявий инқирозлар сабабли эмас, балки кичик ва вақтинчалик пул танқислигида ҳам кучайиши мумкинлигини кўрсатади. Бироқ улар бу омил зўравонликнинг ягона сабаби эмаслигини ҳам таъкидлайди — бу мураккаб ижтимоий муаммо ҳисобланади.
Хулоса қилиб айтганда, ҳатто кичик молиявий тебранишлар ҳам оилавий муносабатларга таъсир қилиши мумкин. Шу боис, иш ҳақи тизими, тўловларни режалаштириш ва қисқа муддатли молиявий ёрдам механизмлари нафақат иқтисодий, балки ижтимоий хавфсизлик учун ҳам муҳимдир.