Сунъий интеллект даври: замонавий технологиялар жамиятни қандай ўзгартирмоқда?
Бугунги кунда дунёда рақамли технологиялар жадал ривожланиб, инсон ҳаётининг барча соҳаларига чуқур кириб бормоқда. Айниқса, сунъий интеллект технологиялари жамият тараққиётининг муҳим омилига айланмоқда. Эндиликда кундалик ҳаётимизда фойдаланаётган мобил иловалар, ақлли қурилмалар, электрон хизматлар ва автоматлаштирилган тизимларнинг аксарияти сунъий интеллект асосида ишламоқда. Бу эса инсон меҳнатини енгиллаштириш, вақтни тежаш ва самарадорликни оширишга хизмат қилмоқда.
Мамлакатимизда ҳам ахборот технологиялари ва сунъий интеллектни ривожлантириш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири сифатида белгиланган. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 28 апрелдаги “Рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори мамлакатда рақамли трансформация жараёнларини жадаллаштиришга хизмат қилмоқда. Мазкур қарор асосида давлат бошқаруви, таълим, соғлиқни сақлаш ва иқтисодиётнинг бошқа соҳаларида замонавий ахборот технологияларини кенг жорий этиш ишлари олиб борилмоқда.
Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Сунъий интеллект технологияларини жадал жорий этиш учун шарт-шароитлар яратиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори мамлакатимизда сунъий интеллектни ривожлантиришнинг муҳим босқичига айланди. Ушбу ҳужжат асосида сунъий интеллект бўйича илмий тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш, ёш мутахассисларни тайёрлаш ҳамда инновацион лойиҳаларни амалга оширишга катта эътибор қаратилмоқда.
Бугунги кунда сунъий интеллект тиббиёт соҳасида ҳам кенг қўлланилмоқда. Ақлли тизимлар касалликларни эрта аниқлаш, тиббий тасвирларни таҳлил қилиш ва даволаш бўйича тавсиялар беришда шифокорларга ёрдам бермоқда. Таълим тизимида эса электрон платформалар, масофавий таълим тизимлари ва виртуал лабораториялар ўқув жараёнининг сифатини оширмоқда. Айниқса, ёшларнинг IT ва дастурлаш соҳаларига қизиқишини ошириш мақсадида “Бир миллион дастурчи” лойиҳаси, IT Park фаолияти ҳамда замонавий технопарклар ташкил этилгани катта аҳамиятга эга.
Президентимиз томонидан илгари сурилган “Рақамли Ўзбекистон — 2030” стратегияси ҳам мамлакатни рақамли ривожлантиришнинг муҳим дастури ҳисобланади. Мазкур стратегия асосида интернет инфратузилмасини яхшилаш, электрон давлат хизматларини кенгайтириш, сунъий интеллект ва катта маълумотлар технологияларини ривожлантириш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Бу эса мамлакат иқтисодиётининг рақобатбардошлигини оширишга хизмат қилмоқда.
Бундан ташқари, саноат корхоналарида автоматлаштирилган бошқарув тизимлари жорий қилинмоқда. Роботлаштирилган технологиялар маҳсулот сифатини ошириб, ишлаб чиқариш харажатларини камайтирмоқда. Транспорт тизимида ақлли бошқарув, электрон тўлов ва навигация тизимлари кенг қўлланилмоқда. Банк-молия соҳасида эса сунъий интеллект асосида ишловчи хавфсизлик тизимлари ва онлайн хизматлар аҳолига қулайлик яратмоқда.
Албатта, технологиялар ривожи билан бирга айрим муаммолар ҳам юзага келмоқда. Жумладан, ахборот хавфсизлигини таъминлаш, киберхавфсизликни кучайтириш ҳамда айрим касбларнинг автоматлаштирилиши натижасида янги касбларга эҳтиёж ортмоқда. Шу боис бугунги ёшлар замонавий билим ва кўникмаларни эгаллаши, дастурлаш, сунъий интеллект ва рақамли технологияларни чуқур ўрганиши муҳим ҳисобланади.
Хулоса қилиб айтганда, сунъий интеллект ва ахборот технологиялари бугунги жамият тараққиётининг асосий омилларидан бирига айланди. Президентимиз томонидан қабул қилинаётган қарор ва фармонлар эса мамлакатимизнинг рақамли келажагини барпо этишда муҳим аҳамият касб этмоқда. Келажакда замонавий технологиялар инсон ҳаётини янада енгиллаштириб, иқтисодиёт ва таълим ривожига катта ҳисса қўшиши шубҳасиз
Тошкент давлат иқтисодиёт университети,
Сунъий интеллект кафедраси доценти Камолов Ш.К
