«УЧИНЧИ ЖАҲОН УРУШИ ОСТОНАСИДА: РОССИЯ ВА ХИТОЙ АҚШГА ҚАРШИ «ВЕТО» ЗАРБАСИНИ БЕРДИ

Хормуз буғози атрофидаги вазият 2026 йилнинг апрель ойига келиб ўта критик нуқтага етди. АҚШ президенти Дональд Трамп томонидан эълон қилинган ва 13 апрелдан кучга кирган «танлаб олинган денгиз блокадаси» (selective naval blockade) дунёнинг икки йирик давлати — Россия ва Хитой томонидан кескин қаршиликка учрамоқда.

Бу давлатларнинг позициясини қуйидаги асосий йўналишларга бўлиш мумкин:

1. БМТ Хавфсизлик Кенгашидаги вето (7 апрель)

Россия ва Хитой яқин кунларда (7 апрель) БМТ Хавфсизлик Кенгашида Хормуз буғозини қайта очиш бўйича Баҳрайн томонидан таклиф этилган резолюцияга вето қўйди.

Сабаби: Резолюция лойиҳаси АҚШ ва унинг иттифоқчиларига буғозда «мудофаа мақсадларида» ҳарбий куч ишлатишга йўл очиб бериши мумкин эди.
Россия ва Хитойнинг важи: Улар бу инқирозда Эронни эмас, балки урушни бошлаганликда АҚШ ва Исроилни айбламоқда. Россия элчиси Василий Небензя ва Хитой элчиси Фу Цун «энг биринчи навбатда ҳарбий амалиётларни тўхтатиш керак, фақат денгиз хавфсизлигига эътибор қаратиш вазиятни янада оғирлаштиради», деган позицияда турибди.

2. Хитойнинг позицияси: Энергетика ва Халқаро ҳуқуқ

Хитой учун Хормуз буғози ҳаётий муҳим йўл, чунки унинг энергия ресурсларининг катта қисми шу ердан ўтади.

Расмий баёнот (13 апрель): Хитой Ташқи ишлар вазирлиги вакили Го Цзякунь АҚШ блокадасига жавобан: «Буғоз орқали тўсиқсиз ўтишни таъминлаш бутун халқаро ҳамжамият манфаатларига мос келади» деб баёнот берди.
Айблов: Пекин АҚШнинг ҳаракатларини «халқаро ҳуқуқни бузиш» ва «суверен давлатларга нисбатан куч ишлатиш» деб баҳоламоқда. Хитой блокаданинг глобал иқтисодий ўсишга берадиган зараридан қаттиқ хавотирда.

3. Россиянинг позицияси: Геосиёсий қаршилик

Россия блокадани АҚШнинг Яқин Шарқдаги таъсирини кучайтириш ва Эронда режимни ўзгартиришга қаратилган навбатдаги қадами деб ҳисоблайди.

Қарши стратегия: Москва Вашингтоннинг блокадаси минтақавий урушни глобал инқирозга айлантираётганини таъкидламоқда. Россия Эронга нисбатан қўлланилаётган ҳар қандай куч ишлатиш чораларини БМТ санкциясисиз ноқонуний деб ҳисоблайди.

Вазиятнинг қисқача мазмуни:

Томон	Позицияси	Асосий ҳаракати
АҚШ	Эрон кемаларини тўсиш ва иқтисодий бўғиш.	Блокадани бошлади, иттифоқчилардан ёрдам сўради.
Россия	АҚШни агрессияда айблаш.	БМТда вето қўйиш, Эронни сиёсий қўллаш.
Хитой	Дипломатия ва савдо йўллари эркинлиги.	Вето қўйиш, «куч ишлатиш»га қарши чиқиш.

Хулоса: Россия ва Хитой АҚШнинг Хормуз буғозидаги блокадасини легитим эмас деб ҳисоблайди ва БМТ даражасида бунга ҳуқуқий асос берилишига тиш-тирноғи билан қаршилик кўрсатмоқда. Уларнинг фикрича, блокада муаммони ҳал қилмайди, балки Эрон билан тўғридан-тўғри тўқнашув хавфини оширади.

Дўстларингизга ҳам юборинг: