Ҳурмуз бўғозида «ўйин қоидалари» ўзгарди: Ҳиндистон танкерлари ўққа тутилди — Бу ерда Яҳудийларнинг қўли борми?
Глобал энергия таъминотининг «артерияси» бўлган Ҳурмуз бўғозида вазият ўта критик нуқтага етди. 2026 йил 18 апрель куни Эрон томонидан Ҳиндистон байроғи остидаги «Sanmar Herald» ва «Jag Arnav» танкерларининг ўққа тутилиши халқаро ҳамжамиятни оёққа турғизди. Эрон бўғозни ёпганини эълон қилган бир пайтда, саҳна ортида бошқа бир куч — Исроилнинг излари кўринмоқда.
Бўғоздаги қонли тўқнашув: Нима содир бўлди?
АҚШ томонидан жорий этилган денгиз блокадасига жавобан, Теҳрон маъмурияти кескин қадам ташлади. Ҳурмуз бўғози расман ёпиқ деб эълон қилингач, чекловларга бўйсунмаган ёки хавфли ҳудудга кирган кемалар нишонга олина бошлади. Ҳиндистоннинг икки йирик танкери — «Sanmar Herald» ва «Jag Arnav» — Эрон соҳил қўриқчилари ва Ислом инқилоби муҳофизлари корпусининг огоҳлантирувчи ўқларига дуч келди. Кемалар жиддий шикастланмаган бўлса-да, орқага қайтишга мажбур бўлди.
Бу воқеанинг энг парадоксал жиҳати шундаки, Ҳиндистон Эрон нефтининг энг йирик харидорларидан бири ҳисобланади. Хўш, нима учун Теҳрон ўз мижозига қурол ўқталди?
Исроил омили: «Кўринмас қўл» стратегияси
Кўплаб сиёсий кузатувчилар ва экспертлар бу тўқнашувда Исроилнинг «қўли» борлигини тахмин қилишмоқда. Бу тахминларни бир нечта омил билан асослаш мумкин:
-
Разведка ва провокация: Исроил разведкаси (Моссад) минтақада Эронни агрессор сифатида кўрсатиш ва уни халқаро майдонда яккалаб қўйиш учун масофавий провокациялар уюштиришда катта тажрибага эга.
-
Ҳиндистон ва Исроил яқинлашуви: Сўнгги йилларда Ҳиндистон ва Исроил ўртасидаги ҳарбий-техник ҳамкорлик юқори чўққига чиқди. Эрон бу кемаларни «шунчаки танкер» эмас, балки Исроил манфаатларига хизмат қилувчи логистик занжирнинг бир қисми сифатида кўрган бўлиши мумкин.
-
Блокадани тезлаштириш: Исроил учун Эроннинг Ҳурмуз бўғозини ёпиши — АҚШ ва Ғарб коалициясининг Эронга қарши тўғридан-тўғри ҳарбий амалиёт бошлаши учун энг қулай баҳонадир.
Дунё иқтисодиёти гаровда
Агар бўғоз узоқ муддатга ёпилиб қолса, нефть нархи соатига эмас, дақиқасига кўтарилади. Ҳиндистон каби гигант иқтисодиётлар учун бу ҳалокатли зарба бўлиши мумкин. Нью-Делининг Теҳрон элчисини чақиртириб, «қаттиқ огоҳлантириш» бериши бежиз эмас.
Эксперт фикри: «Бу шунчаки денгиз қароқчилиги ёки чеклов эмас. Бу — катта геосиёсий шахмат тахтасидаги навбатдаги юриш. Эрон ўзини ҳимоя қиляпти, Исроил ва АҚШ эса уни тузоққа туширяпти. Энг ёмони, бу ўйинда тинч аҳоли ва фуқаролик кемалари қурбон бўлмоқда.»
Хулоса ўрнида
Ҳурмуз бўғозидаги бу инцидент Яқин Шарқда янги ва анча кенг кўламли урушнинг дебочаси бўлиши мумкин. Ҳиндистон танкерларига отилган ўқлар аслида кимга қаратилган эди? Теҳронгами ёки Нью-Дели орқали Қуддусгами? Бу саволга яқин кунлардаги дипломатик ва ҳарбий юришлар жавоб беради.
