Пулдорлар «авлиё»ми?
Бугунги куннинг ўлчов бирлиги ўзгарган. Илгари одамнинг қадри илми, тақвоси ва инсонийлиги билан ўлчанган бўлса, бугун ҳамма нарса «соққа»га бориб тақалмоқда. Агар ҳамёнингиз қалин бўлса, атрофингиздагилар сизни «авлиё» даражасига кўтаришга тайёр. Хўш, пул ҳақиқатан ҳам одамни муқаддаслаштирадими ёки биз ўз нафсимизга «бут» ясаб олдикми?
1. Пул — ниқобларни ечувчи куч
Халқимизда бир гап бор: «Пул одамни ўзгартирмайди, у шунчаки одамнинг кимлигини кўрсатиб қўяди». Пулдор одам «авлиё» эмас, у шунчаки имконияти кенгайган оддий банда. Агар инсон ич-ичидан нокас бўлса, пул унинг нокаслигини «гўзалроқ» ва хавфлироқ қилади. Агар у аслида яхши одам бўлса, бойлик унинг саховатини намоён этади. Аммо муаммо пулдорда эмас, унга қараб «сажда» қилаётган атрофдагиларда.
2. «Ҳазрат» ва «Тақсир» унвонлари кимга берилади?
Эътибор берганмисиз, маҳалла-кўйда ёки тўй-ҳашамларда энг юқори тўрга ким таклиф қилинади? Энг билимли олимми? Йўқ. Энг кўп меҳнати сингган ўқитувчими? Яна йўқ. Энг кўп «қистирадиган» пулдор! Унинг айтган ҳар бир гапи — ҳикмат, қилган ҳар бир ҳаракати — кароматдек қабул қилинади. Ҳатто у энг катта хатони қилса ҳам, «билгандирки, қилган-да» деган маддоҳлик ишлари бошланади. Биз бойни эмас, унинг бойлигини «авлиё» қиляпмиз.
3. Саховатми ёки «пиар»?
Ҳозирги «авлиё» пулдорларнинг аксарияти қилган эҳсонини видеога олиб, ижтимоий тармоқларга жойламаса, кечаси ухлай олмайди. Бу саховатми ёки бизнес лойиҳа? Чин авлиёлар бир қўли берганини иккинчи қўли билмаслигини истаган. Бугунги «қаҳрамонлар» эса битта нон бериб, мингта «лайк» ва мақтов кутишади.
4. Пул кесадиган тиллар
Энг ачинарлиси — пулдорнинг ҳузурида ҳақиқатнинг тили қисилади. У ноҳақ бўлса ҳам, «сиз ҳақсиз, тақсир» дейдиган маддоҳлар армияси шаклланади. Мана шу ерда «авлиёлик» тугайди ва «мустабидлик» бошланади. Одамлар пулдорнинг шахсига эмас, унинг имкониятларига сиғина бошлашгани — жамият маънавиятининг ўлимидир.
Таҳририятдан хулоса:
Пул — бу шунчаки синов воситаси. Кимнидир жаннатга олиб борадиган кўприк, кимнидир кибр ботқоғига ғарқ қиладиган тош. Бой одамни ҳурмат қилиш мумкин — агар у ҳалол топган бўлса ва ҳалол сарфласа. Лекин уни «авлиё» қилиш, унинг олдида эгилиш — ўз қадр-қимматини сотиш демакдир.
