Қондаги қанд камайиши нимаси билан хавфли?
Қондаги глюкоза организм учун асосий энергия манбаи ҳисобланади. У озиқ-овқат орқали организмга тушади ва ошқозон ости бези ишлаб чиқарадиган инсулин гормони ёрдамида ҳужайраларга етказилади. Агар инсулин етарли ишлаб чиқарилмаса ёки организм ундан тўғри фойдалана олмаса, қонда қанд миқдори ошиб кетади. Бу ҳолат эса предиабет ёки қандли диабетга олиб келиши мумкин.
Қондаги қанднинг кўтарилишига стресс, нотўғри овқатланиш, жисмоний фаолликнинг камлиги, сувсизланиш ва баъзи касалликлар ҳам сабаб бўлади.
Қанд миқдори ошганда қандай белгилар кузатилади?
Диабетда энг кўп учрайдиган аломатлар қуйидагилар:
оғиз қуриши;
тез-тез сийиш;
кучли чанқоқ;
доимий чарчоқ;
кўришнинг хиралашиши;
яраларнинг секин битиши.
Бу ҳолат организм глюкозадан энергия сифатида тўлиқ фойдалана олмагани учун юзага келади.
Қондаги қанд камайиши нимаси билан хавфли?
Глюкоза миқдорининг меъёрдан паст бўлиши гипогликемия деб аталади. Бунда:
қалтираш;
терлаш;
бош оғриғи;
очлик ҳисси;
кўнгил айниши
каби белгилар пайдо бўлиши мумкин.
Бу ҳолат кўпроқ диабет учун дори қабул қиладиган инсонларда учрайди. Шунингдек, жигар ёки буйрак касалликлари ҳам гипогликемияга сабаб бўлиши мумкин.
Қачон диабет ташхиси қўйилади?
Оч қоринга қондаги қанд миқдори одатда 5,6 ммол/л гача бўлиши керак. Агар кўрсаткич юқори бўлса, лекин 7 ммол/л га етмаган бўлса, бу предиабет ҳолати бўлиши мумкин.
Ташхисни аниқлаш учун шифокор қўшимча таҳлиллар, жумладан, сўнгги бир неча ойдаги ўртача қанд миқдорини кўрсатувчи гликирланган гемоглобин таҳлилини тавсия этади.
1 ва 2-тур қандли диабет ўртасидаги фарқ
1-тур диабетда организм деярли инсулин ишлаб чиқармайди. Шу сабабли беморга гормонни доимий равишда инъекция қилиш керак бўлади. Бу тур кўпинча ёшларда учрайди.
2-тур диабетда эса организм инсулинга тўғри жавоб бермайди. Натижада ошқозон ости бези кўпроқ инсулин ишлаб чиқаришга мажбур бўлади, аммо вақт ўтиши билан бу етарли бўлмай қолади. Бу тур асосан ортиқча вазн ва камҳаракатли ҳаёт тарзи билан боғлиқ.
Шунингдек, ҳомиладорлик пайтида юзага келадиган гестацион диабет ҳам мавжуд. Одатда туғруқдан кейин бу ҳолат йўқолади, аммо бундай аёллар қондаги қандни назорат қилиб туриши лозим.
Кимлар хавф гуруҳига киради?
Қуйидаги омиллар диабет хавфини оширади:
ортиқча вазн;
жисмоний фаолликнинг камлиги;
яқин қариндошларда диабет мавжудлиги;
гестацион диабет тарихи;
нотўғри овқатланиш.
Мутахассислар 35 ёшдан ошган инсонларга қондаги қанд миқдорини мунтазам текшириб туришни тавсия қилади.
Қандли диабетнинг олдини олиш мумкинми?
1-тур диабетнинг аниқ сабаблари ҳали тўлиқ ўрганилмаган. Аммо 2-тур диабетнинг олдини олиш имкони мавжуд.
Бунинг учун:
соғлом вазнни сақлаш;
тўғри овқатланиш;
жисмоний фаолликни ошириш;
ҳафтасига камида 150 дақиқа тез юриш ёки спорт билан шуғулланиш муҳим.
Айрим ҳолатларда шифокорлар иштаҳани назорат қилишга ёрдам берадиган махсус препаратларни ҳам тавсия қилиши мумкин. Энг муҳими, организмдаги ўзгаришларга бефарқ бўлмаслик ва вақтда текширувдан ўтишдир.
