Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти хавотирли рақамларни эълон қилди
Африкадаги Конго Демократик Республикасида Эбола вируси билан боғлиқ вазият тобора жиддийлашмоқда. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, ҳозирги эпидемия оқибатида касалланганларнинг 30-50 фоизи ҳаётдан кўз юмиши мумкин. Ташкилот раҳбари Тедрос Аданом Гебреесус вазиятни жойида ўрганиш учун Конгога борди ва қуролли гуруҳларни ўт очишни тўхтатишга чақирди. Хўш, Эбола билан боғлиқ вазият қанчалик хавфли?
Эбола қурбонлари сони ортиб бормоқда
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотига кўра, 15-май куни эпидемия расман эълон қилинганидан буён Конгода 10 та тасдиқланган ва 223 та гумон қилинаётган Эбола билан боғлиқ ўлим ҳолати қайд этилган. Умумий ҳисобда эса 1 000 дан ортиқ тасдиқланган ва гумон қилинаётган бемор аниқланган.
ЖССТ мутахассиси Анаис Леганднинг айтишича, тасдиқланган ҳолатлар орасида ўлим даражаси 30-50 фоизни ташкил этмоқда. Бу эса ҳар 10 бемордан 5 нафари вафот этиши мумкинлигини англатади. Шу билан бирга, 27-май куни икки марта манфий тест топширган бир бемор шифохонадан соғайиб чиққани ҳам маълум қилинди. Бу эпидемия бошланганидан буён қайд этилган илк соғайиш ҳолати бўлди.
Можаро касалликка қарши курашни қийинлаштирмоқда
Эпидемия мамлакатнинг Итури вилоятида кузатилмоқда. Бу ҳудуд фойдали қазилмаларга бой бўлиб, йиллар давомида турли қуролли гуруҳлар ўртасидаги тўқнашувлар марказида қолмоқда. Тедрос Аданом Гебреесус барча томонларни сулҳ тузишга чақириб, ҳеч қандай можаро одамларнинг олдини олиш мумкин бўлган касалликдан ўлишига сабаб бўла олмаслигини таъкидлади.
БМТ маълумотларига кўра, 2025-йил январидан бери Шарқий Конгодан 245 мингдан ортиқ одам қўшни давлатларга қочиб кетган. Ҳудудда Руанда қўллаб-қувватлаётган М23 гуруҳи ҳам фаол ҳаракат қилмоқда. ЖССТ эса вирус аслида анча олдин тарқала бошлаган бўлиши мумкинлигини, шунинг учун ҳақиқий кўрсаткичлар бундан ҳам юқори бўлиш эҳтимоли борлигини билдирди.
Ваксина ҳали йўқ, аммо синовлар бошланиши мумкин
Ҳозирги эпидемия Бундибугё штамми сабаб юзага келган бўлиб, унга қарши тасдиқланган даволаш усули ҳали мавжуд эмас. Шунга қарамай, ЖССТ экспертлари ваксина ва даволаш усулларини клиник синовдан ўтказишни тавсия қилган.
Африка Иттифоқининг соғлиқни сақлаш агентлиги раҳбари Жан Касеянинг айтишича, янги ваксина йил охиригача тайёр бўлиши мумкин. Эбола дастлаб иситма, ҳолсизлик, мушак оғриғи, бош оғриғи ва томоқ оғриши билан бошланади. Кейинчалик қусиш, ич кетиши, қорин оғриғи, тошмалар ҳамда жигар ва буйрак фаолиятининг бузилишига олиб келиши мумкин. Вирус касалланган одамнинг қони ёки тана суюқликлари билан бевосита алоқа орқали юқади.
Қўшни давлатлар ҳам хавотирда
Қўшни Уганда бир киши Эбола сабаб вафот этгани ва яна саккизта ҳолат аниқлангани ортидан Конго билан чегарани ёпишини эълон қилди. Бироқ ЖССТ чегараларни ёпиш ноқонуний ўтишларни кўпайтириб, касалликни назорат қилишни янада қийинлаштириши мумкинлигидан огоҳлантирди.
Кенияда эса АҚШ фуқаролари учун Эбола карантин маркази ташкил этиш режаси суд қарори билан вақтинча тўхтатилди. Ҳуқуқ фаоллари бу ташаббус мамлакат соғлиқни сақлаш тизимига ортиқча юк бўлиши мумкинлигини билдирмоқда. АҚШ эса Эбола тарқалишининг олдини олиш учун Кенияга 13,5 миллион доллар ажратишини маълум қилди. Бундан ташқари, эпидемия билан кураш бўйича минтақавий дастурлар учун аллақачон 112 миллион доллар ваъда қилинган.
Сўнгги 50 йил ичида Эбола Африкада 15 мингдан ортиқ одамнинг ҳаётига зомин бўлган. Конгодаги энг йирик эпидемия эса 2018–2020-йилларда юз бериб, қарийб 2 300 кишининг умрига зомин бўлганди. Ҳозир ЖССТ Буниа шаҳрига 4,6 тонна ёрдам етказган бўлса, УНИCЕФ яна 100 тонна ёрдам юборишга тайёрланмоқда.
