Нуриддин Исмоилов асари: “Тасқара” (16-қисм)

Дўхтирлар обдан текширишди. Таҳлиллар учун қон олишди. «Энди таҳлил жавобини кутамиз», дейишди. Бундан ташқари, шаҳарга ҳам жўнатишди. Чунки туман марказида «МРТ» йўқ. Бунинг учун фақат шаҳарга олиб бориш керак.

Икки ака эринмади. Укани олиб шаҳарга боришди. Хусусий клиникага. Отнинг калласидай пул тўлашди.

Бироқ кейин маълум бўлдики, Зоир шамолламабди. Суяклари ҳам дарз кетмаган. Агар оғриқни ҳисобга олмаса, уни бемалол соғлом дейиш мумкин.

Зоирни туман марказидаги шифохонада қолдиришди. Чунки у инграб турганида уйга олиб кетиб бўлмасди.

Арслон укасининг ёнида қолди. Аслида, Мафтуна қолиши керак эди. Лекин:

— Эркаклар палатасида, эркаклар орасида Мафтуна ўтирмайди, — деди Зоир.

— Ака, — деди уйга қайтаётганларида Мафтуна Актамга, — бир фолбинга борсак-чи. Дўхтирлар шунча текшириб кўришди, лекин сира касалини топишолмади. Мен битта фолбинни биламан. Зўр фолбин. Доим айтганлари тўғри чиқади. Балки, эскичиликдан бўлаётгандир.

— Мен фолбинга ишонмайман, — деди Актам келинига. — Аммо сенинг гапингдаям жон борга ўхшайди. Фолга ишонма, фолсиз юрма, деган гап бор. Бориб кўрайлик. У ёқда укам азобланиб ётибди… Мен бунга чидаёлмайман.

— Мен эса укангизни ўйлайвериб тамом бўлдим, ака. Укангиз «ўлиб қоламан!» деяпти.

— Йўғ-э, шундай дедими?

— Ҳа-а, «Бу нима азоб? Ундан кўра дўхтирларга айтинглар, бирорта укол билан ўлдириб юборишсин!» деди. Тоза жонидан тўйган укангиз. «Агар дўхтирлар қилишмаса, ўзимни ўзим ўлдираман!» деди.

Актамнинг эти жимирлади.

— Қаерга боришимизни айт, юрагим музлади, — деди унга Актам.

Фолбиннинг афт-башараси лўлиларга ўхшарди. У беш марта эрга тегиб ажрашган аёл эди. Фолбиннинг биттаям боласи йўқ эди. Бир ўзи яшарди. Ҳовлисини эса янтоқ босиб кетганди.

Шуларни кўриб, Актамнинг афти бужмайди. Фолбин ҳозиргина пешинги уйқудан уйғонган, энди ҳовлисига чиққан эди.

— Опажон, — деди Мафтуна уни кўриши билан ёнига яқинлашиб, — Бошимизга бир ташвиш тушиб қолди.

— Биламан, — деди бирдан фолбин осилган қовоғини баттар уйиб, — лекин мен ҳозир фол очмайман. Кун кеч бўлиб қолди, эртага келинглар.

— Опажон, сира иложимиз йўқ. Эримнинг аҳволи оғир…

— Ҳимм, — дея фолбин Актамга қараб қўйди, — ундай бўлса, сизнинг ўзингиз уйга киринг. Анави эркак шу ерда қолсин.

«Хайрият», дея шу заҳоти кўнглидан ўтказди Актам.

Фолбиннинг уйи шунақанги сасиб кетгандики, Мафтуна беихтиёр рўмолининг учи билан бурнини бекитди.

Фолбин Мафтунани пойгакка, эски кир кўрпачага ўтқазди. Ўзи эса уй тўридаги токчадан битта тугунчани олиб, қайтиб келиб, Мафтунанинг рўпарасига ўтирди ва тугунчани очди. Унда бир ҳовуч товуқ суяклари бор эди. Суяклар янги эди. Куни кеча сўйилган қора хўрознинг суяклари эди.

— Ҳимм, — деди фолбин суякларни эскириб, яғири чиққан кир гиламнинг устига сочиб юбораркан, — эрингизнинг бутун танаси зирқираб оғрийди.

— Ҳа-а, худди шундай: айниқса, қўли билан оёғи. Оғриқ, аслида, қўлидан бошланган. Кейин оёғи ҳам оғриди. Лекин эрим «бутун танам зирқираяпти», деди.

— У дўхтирнинг касалимас, — дея фолбин кескин бошини кўтарди ва чап ёнига ўгирилиб қараб қўйди, — одамларим айтяпти. Бир мозорга борган.

— Ҳа, ҳа, шундай. Икки кун олдин қайнотам ўтиб қолганди. Шуни кўмишга борди. Кейин бугун саҳарлаб ҳам бориб келдик.

— Агар амалини қилмаса, эрингиз ўлади.

— Ўлади?! — деди бирдан кўзлари олайган Мафтуна.

— Ҳа, битта кўк қўчқорни сўясиз. Терисини ўша мозорга олиб бориб, қайнотангизнинг гўри ёнига кўмасиз. Қолганини одамларга тарқатиб юборасиз. Ўзингиз бир тишлам ҳам емайсиз.

— Ҳа, қиламиз, қиламиз.

— Атаганингизни беринг.

Мафтунанинг кичкинагина сумкачасида бор-йўғи юз минг сўм пули бор эди. Шуни чиқариб фолбиннинг олдига қўйди.

— Бу оз. Сизга катта амал қилинган. Жоду эски. Бундан камида тўрт-беш йил олдин қилинган. Ана шунда уйларингизда бир воқеа бўлган. Аввал ҳам уйларингизда биров ўлган бўлиши керак.

— Қайнонам ўлганди.

— Ҳа-а, гўр тортаётган экан. Навбат эрингизга келибди. Бир миллион сўм билан битта ҳўкиз берасиз. Мен бу ерда ўтириб иримини қиламан.

— Хўп, хўп, эрим тирик қоладими?!

— Айтганларимни қилсангиз, тирик қолади. Ҳўкиз билан пулни эртага эрталабдан қолдирмай олиб келинг. Мен одамларим билан гаплашиб, уларни рози қилишим керак. Амалнинг яна бир йўли бор. Лекин одамларим шу йўлини айтмай туришибди.

— Ҳа, эримнинг ака-укалари кўп. Катта рўзғормиз. Айтганингизнинг барини қиламиз. Муҳими, эрим тирик қолсин.

— Фақат тезлаштиринг.

— Хўп, — деб Мафтуна ўрнидан турди ва отилиб ташқарига чиқди.

У кетиши билан фолбин ел чиқарди. Ухлаётгандаям бир неча марта шу ишни қилганди. Шунинг учун ҳам уй сасиб кетганди. Аслида, бу уйнинг деразаси очилмаганига, бу уйга тоза ҳаво кирмаганига анча бўлган. Келганларнинг ҳаммаси бурнини беркитишади. Фолбиннинг ўзи эса ҳидга кўникиб кетган. Шунчалик кўникканки, ҳатто унинг ўзидан худди шунақа ис тер ҳидига қўшилиб келади.

— Ака, — деди Мафтуна машинага ўтириши билан, — ҳаммасини тўғри топди. Ҳаммаси у айтганидай. Раҳматли қайнотам билан қайнонамнинг ўлганини ҳам айтди. «Улар ўз ажаллари билан ўлмаган», деди. «Кимдир иссиқ-совуқ қилган», деди.

— Яна нима деди? — дея сўради Актам энсаси қотиб.

— Кўк қўчқор сўясизлар, деди.

— Кўк қўчқорни қайси гўрдан топамиз?!

— Ака, укангизнинг жони учун топмасак бўлмайди. Укангиз менинг эрим бўлса, сизнинг жигарингиз. Сиз билан бирга битта қориндан талашиб тушган. «Агар ҳозир айтганимни қилмасанглар, ҳеч ким қолмайди. Ака-укалар, опа-сингилларнинг бари қирилиб кетади», деди.

Мафтуна шундай дея кўзига ёш олди. Пиқ-пиқ йиғлай бошлади.

— Майли, келин, кўп хафа бўлаверма, Зоир ҳали отдай бўлиб кетади. Топамиз ўша падар лаънати кўк қўчқорни. Как раз, эртага бозор. Ҳасан билан бориб келамиз. Хўп, шу билан бўлдими?!

— Йўқ, битта ҳўкиз билан бир миллион сўм пул сўради.

— Эй-й, оначангни… Бунинг бунча нафси ҳакалак отган?

— «Одамларимни рози қилишим керак», деяпти-да. Мен нима қилай? Ўзим учун куйиб-пишаётганим йўқ. Агар укангизга бир бало бўлиб қолса, мен нима қиламан? Укангизнинг болалари нима қилишади?! Келиб-келиб, Зоир акамга амал қилишадими?! Эрталаб қандай юрганини кўргандингиз… Уйимизда бор-ку кераксиз одам! Бало-қазо шунга урмайдими?!

— Кимни айтаяпсан, келин?!

— Иброҳим-чи!.. Сизларнинг ҳаммангизни шарманда қилиб юрибди. Кўрган одам фақат унинг устидан эмас, ҳаммамизнинг устимиздан кулиб кетяпти.

— Ҳа-а, нима бўлсаям, ундай дема, келин. У ҳам худонинг битта бандаси.

— Энди ичим куйганидан айтаман-да, ака. Ҳаммаларингизнинг бола-чақангиз бор. Шу бало Иброҳимга урса бўлмасмиди?!

— Сен фолбиннинг гапига кириб, ҳар бало деяверма. Балки, дўхтирлар касалини топишар. Айтишди-ку: «Даволанишга озроқ вақт керак», деб.

— Шундайликка шундай-ку-я, лекин эскичасиниям қилиб қўяйлик. Кўнглимиз хотиржам бўлади-да.

Актамнинг асаблари ортиқ бардош бермади. Машина салонидаги юкхонадан бир қути сигарета олди.

У газни босаркан, тутунни ичига чуқур-чуқур тортар эди.

Актамнинг хотини Бодомгул туршакдай бир гап. Шунча еса ҳам, семирмайди. Ўзиям қоп-қорагина. Қайнопалари билан бирга касалхонага кетганларнинг қайтишини кутиб ўтирарди. Унинг кўзи ҳаммадан олдин эрига тушди.

— Бизнинг дадамиз келди, — деди ва машина тўхтаган жойга қараб кела бошлади. Кутилмаганда, унинг машинасида Мафтуна келибди. Қайнакасиям, Зоир ҳам йўқ. Фақат шу иккиси.

Сал олдин қайнопаси Гулбаҳор Арслонга қўнғироқ қилганди: аҳволни билиш учун. Арслон Зоир билан қолганини, укаси ҳали ҳам ўша-ўша аҳволдалигини, келини билан Актамни уйга жўнатганини, улар аллақачон етиб келган бўлишлари кераклигини айтганди. Шу гапларни эшитган заҳоти Бодомгулнинг ичидан зил кетди. Дарров эрига қўнғироқ қилди. Аммо эрининг телефони ўчиқ берди. Ундан кейин Мафтунага қўнғироқ қилди. Уники ҳам ўчиқ. Икковиниям телефони ишламади. Нима қилиб, қаерларда юришибди? Мафтуна келин бўлишидан олдин ликилдоқ эди. У ҳақда анча миш-мишлар тарқаганди. Шу қиз бир айланиб унга овсин бўлиб қолди. Кейин аста-секин Мафтунанинг ликилдоқлиги унутила бошланди. Энди эса у ёлғиз эри билан қолибди. Бодомгулнинг ичида рашк ўти ёнди. Безовталана бошлади. Бироқ ўзини босди. Қайнопаларининг, овсинларининг олдида ҳар бало дегиси келмади.

— Ҳа, келдиларингизми? — деди у эрига яқинлашаркан.

— Келдик, — дея ҳорғин нафас олди Актам.

— Бунча тез?

— Бу нима деганинг?

— Арслон акам бир соат олдин уйда бўлиши керак эди, деганди-да телефонда. Сизлар бўлсаларингиз йўқ бўлиб кетдингиз.

— Ҳа-а, бир жойга кириб чиқдик.

— Қаер экан ўша бир жой?

— Ана, Мафтуна ҳаммасини айтади. Мен чарчадим. Бошим гувиллаб кетди.

Актам шундай деб унутиб қолдирган сигаретасини олиш учун изига қайтди.

Мафтуна Бодомгулнинг ёнидан бўзрайганча ўтиб кетди. «Буларнинг орасида аниқ бир нарса бўлган», деган ўй яшин тезлигида Бодомгулнинг хаёлидан ўтди. У тишини тишига босиб, эрининг қайтишини кутди.

Мафтуна эса аёллар орасида турган Гулбаҳор қайнопасини қучоқлаганча:

— Қандай кунларга қолдик, опа?! — дея ҳўнграб йиғлаб юборди.

(Асардан парчанинг давомини бироздан кейин ўқийсиз)

Эслатма: Ушбу асардан парча «Ҳордиқ плюс» газетасидан олинди.

Айни пайтда «Ҳордиқ плюс» газетасида ёзувчи Нуриддин Исмоиловнинг «Тасқара» номли асари сонма-сон чоп этилмоқда.