Ҳаёт бунча ёмонсан!..
«Ҳаёт, нега бу қадар машаққатлисан…?!» — деб сўрадим ундан. Нега йўлларинг тиканли, нега ҳар қадамим синов, нега ҳар бир орзуимнинг ортида қаттол бир имтиҳон турибди?
Ҳаёт жавоб берди. Шовқинсиз, аммо суяк-суягимни зирқиратувчи бир маъно билан: «Чунки осон топилган нарсанинг қадри бўлмайди!»
Шунда англадим: енгил келган бахт — енгил кетадиган омонат экан. Машаққат билан топилган неъмат эса юракка илдиз отиб, инсоннинг ўзлигини ўзгартираркан. Билки, сен чекаётган заҳмат — жазо эмас, бу тарбия! Ҳаёт сени синдириш учун эмас, балки сени қайтадан шакллантириш, тоблаш учун зарба бермоқда.
Инсон табиатан заиф — у доим осонликни истайди. Оғриқсиз ўсишни, курашсиз ютуқни орзу қилади. Лекин коинотда бундай қонуният йўқ! Қара, оддий бир уруғ ернинг қаттиқ бағрини ёриб чиқмаса, гул униб чиқмайди. Кўзларимиз гўзалликдан баҳра олиши учун ўша митти уруғ ер остидаги зулмат ва босимга чидаши шарт. Демак, босим — бу ўсишнинг ягона шартидир!
Ҳаётнинг оғирлигида улкан бир ҳикмат яширин: у сендан ниманидир олади, лекин эвазига «англаш» беради. У сени чарчатади, лекин шу чарчоқ ортига «чидам»ни яширади. У сени парчалайди, лекин шу синиқлар орасидан асил кимлигингни топишга мажбур қилади.
Кимдир қийинчиликдан қочади — бу вақтинчалик таскин. Кимдир уни тик туриб қабул қилади — бу ҳақиқий юксалиш! Сени йиқитган воқеа эмас, ўша ҳолатга бўлган муносабатинг сенинг кимлигингни белгилайди.
Ҳаёт яна гўё қулоғимга шивирлайди: «Енгил йўл тез тугайди ва сени ҳеч қаерга олиб бормайди. Қийин йўл эса сени манзилга — ҳақиқий ўзлигингга элтади».
Оғриқ — сенинг душманинг эмас! У сени ўзинг билан таништириш учун келган вақтинчалик меҳмондир. Мантиқан қараганда ҳам, машаққат — бу ҳаётнинг мувозанати. Агар ҳамма нарса осон бўлганида, инсон ҳаракатдан тўхтарди. Агар тўсиқ бўлмаганида, йўлнинг қадри, зафарнинг нашъаси қолмасди.
Демак, энг олий ҳақиқат шуки: ҳаёт оғир эмас — у жиддий! У шафқатсиз эмас — у адолатли! У сендан шунчаки «маъно» талаб қилади.
Савол жавобга айланди: — Ҳаёт, нега машаққатлисан? — Чунки сен арзон эмассан! Шунинг учун қисматинг ҳам осон бўлмайди, азизим!
Шоира Давлатова
