Энг катта ёлғон – «Сенсиз яшолмайман»

«Сенинг ўрнингни ҳеч ким босолмайди деб ўйлама… Ҳаёт бўш қолган жойни узоқ вақт сақлаб турмайди».

Бу жумлалар аввалига совуқ ва қаттиқ туюлади, худди юракка тегадигандек. Чунки ҳар бир инсон ич-ичидан ўзини бетакрор, алмаштириб бўлмас ва ягона деб билишни истайди. Оилада бўлсин, жамиятда ёки касбий даврада — ўз қадрини ҳис қилиш инсон табиатининг ажралмас қисмидир.

Бироқ ҳаёт ҳиссиётларга эмас, қатъий қонуниятларга бўйсунади.

Нега ҳаёт бўшлиқни ёқтирмайди?

Нега сизсиз ҳам ҳаммаси давом этаверади? Чунки ҳаёт — тўхташни билмайдиган улкан бир жараён. Унинг луғатида «кутиб туриш» деган тушунча йўқ.

• Сиз кетдингизми? Вақт шиддат билан олдинга интилишда давом этади.

• Сиз сукут қилдингизми? Кимдир албатта гапиради.

• Сиз бермаган меҳрни кимдир беради, сиз қилмаган ишни бошқаси бажаради.

Бу адолатсизлик эмас, бу — коинотдаги мувозанатдир.

Ўрин ва Мазмун

Агар сиз бировнинг ҳаётидан чиқиб кетсангиз, у абадий мотам тутиб ўтирмайди. Инсон зоти яшашга, мослашишга маҳкум. Қалб оғриса ҳам, тириклик ўз изнига тушади. Ишдан кетсангиз — янги ходим келади, даврадан кетсангиз — ўрнингиз тўлади. Демак, сизнинг ўрнингиз сиз ўйлагандек тошга муҳрланган абадийлик эмас.

Лекин бу ерда энг нозик нуқта бор: Ўрнингизнинг тўлиши — сизнинг қадрсиз эканингизни англатмайди.

Ҳар бир инсон ўзига хос олам. Сизнинг ўрнингизни «айни сиздек» ҳеч ким босолмайди. Ҳаёт шунчаки сиз қолдирган бўшлиқни бошқа бир мазмун билан тўлдиради.

Сиздан нима қолади: Бўшлиқми ёки Енгиллик?

Шу ерда энг муҳим савол туғилади: Сиз ким бўлиб яшаяпсиз? Осонгина алмаштириладиган «детал»ми ёки ўзидан ўчмас из қолдирадиган шахсми?

Инсон жисмонан кетиши мумкин, лекин унинг изи қолса — у маънан яшашда давом этади. Агар из қолмаса, демак, у шунчаки «ўтиб кетган» холос. Энг ачинарлиси, баъзилар «борлигимда қадрланишмади, кетганимдан кейин соғинишади» деб хомхаёл қиладилар. Аслида эса аксинча: қадрланмаган инсон тез унутилади. Чунки у қалбларда эмас, шунчаки одатларда яшаган бўлади.

Хулоса ўрнида

Масала «Ўрнимни ким босади?» деган хавотирда эмас. Масала — «Мен қандай из қолдиряпман?» деган масъулиятдадир.

• Агар меҳр берган бўлсангиз, сиз кетгач, ортингиздан илиқ бир соғинч ва дуо қолади.

• Агар озор берган бўлсангиз, сиз кетгач, фақат енгиллик ва қутулиш ҳисси қолади.

Ҳаёт қаттиққўл, аммо адолатли муаллимдир. У ҳеч кимни мажбурлаб ушлаб қолмайди, лекин ҳар кимга қолдирган изига яраша жавоб қайтаради.

Бугун ўзингиздан сўраб кўринг: Агар ҳозир бирор даврани ёки кимнингдир ҳаётини тарк этсангиз, у ерда орзу қилинган бўшлиқ қоладими ёки чуқур бир тинчлик (енгиллик)? Чунки охир-оқибат инсоннинг эгаллаган курсиси эмас, унинг қолдирган қадри ва меҳригина яшаб қолади.