Бировнинг «гўштини ейишга» ихтисослашганлар учун махсус

Инсоният тарихидаги энг оғриқли жанглардан бири — Уҳуд ғазоти ҳақида гап кетганда, кўпчилигимиз беихтиёр камончилар тепалигини ва у ерни тарк этганларни эслаймиз. Аммо бу воқеанинг замирида биз кўпинча пайқамайдиган, бугунги жамиятимиз учун сув ва ҳаводек зарур бўлган бир буюк ахлоқий мўъжиза яширин.

Номсиз қолган хатокорлар

Туркиялик таниқли олим Меҳмет Фотиҳ Читлакнинг бир саволи бизни чуқур мулоҳазага чорлайди: «Ўша куни тепаликни ташлаб кетган саҳобаларнинг исмларини ким билади?» Жавоб битта: Ҳеч ким. Тарих саҳифаларини варақланг, энг майда деталларигача ёзиб қолдирилган ҳадисларни изланг — барибир ўша камончиларнинг исм-шарифини топмайсиз. Ваҳоланки, уларнинг хатоси туфайли 70 нафар саҳоба, жумладан, Ҳамза розияллоҳу анҳу шаҳид бўлган, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак тишлари синган эди. Бу — шунчаки хато эмас, балки оғир талафотларга сабаб бўлган стратегик мағлубият эди.

Бироқ, на ўша пайтда ва на йиллар ўтиб Жамал ёки Сиффин каби ички ихтилофлар юз берганда, бирор бир саҳоба бошқасига: «Сен Уҳудда тепаликни ташлаб қочгандинг-ку!» деб таъна қилмади. Улар биродарларининг айбини ҳатто ўз оилаларига ҳам айтмадилар. Улар хатони эмас, хатокорни асраб қолдилар.

«Айб овчилари» замони

Бугунги кун манзарасига боқинг. Ижтимоий тармоқлар ва рақамли технологиялар бизга бировнинг хатосини топиш ва уни лаҳза ичида бутун дунёга ёйиш «имконияти»ни берди.

• Бировнинг тилидан учган беихтиёр сўзни видеога олиб, «тарқатинг» деб жар соламиз.

• Диндошимизнинг шахсий ҳаётидаги камчиликни топсак, гўёки «ҳақиқатгўйлик» ниқоби остида уни масхара қилишдан завқланамиз.

• Бир-биримизни обрўсизлантириш, лой чаплаш ва «фош қилиш» бугунги куннинг трендига айланиб қолди.

Биз Уҳудни мағлубият деб биламиз, чунки у ерда ер бой берилган эди. Аммо маънавий нуқтаи назардан Уҳуд — инсонийликнинг ғалабасидир. Чунки у ерда саҳобалар биродарликни, кечиримлиликни ва айбларни ёпишни сақлаб қола билишди.

Жаннат — «ювиқсизлар» макони эмас

Бировнинг айбини қидириш ва уни эл ичида достон қилиш — аслида ўз нафсининг иллатларини кўрмасликдир. Бошқанинг гўштини ейишга (ғийбат ва маломатга) ихтисослашган оғизлар қанчалик «билимдон» ёки «тақводор» кўринмасин, улар маънавий покликдан йироқдир.

Шуни унутмаслик керакки, саҳобалар кирган Жаннатга киришни даъво қиладиган киши, аввало ўшаларнинг ахлоқи билан ахлоқланиши лозим. Жаннат — ўзгаларнинг обрўсини тўкиб, завқланадиган «гапдонлар» учун эмас, балки биродарининг айбини кўрганда ўз айбидан уялиб, уни ёпган поклар учундир.

Агар биз бугун кимнингдир хатосини юзига солиш ёки ошкор қилиш иштиёқида ёнаётган бўлсак, Уҳуд камончиларини эслайлик. Уларнинг исмларини тарих эмас, саҳобаларнинг меҳри ва одоби ўчириб юборган. Биз ҳам бировни фош қилишдан олдин ўз тилимизни тавба суви билан поклаб олайлик. Зеро, ўзганинг айбини ёпганнинг айбини Аллоҳ Қиёматда ёпади.

Айб қидирувчи эмас, айб ёпувчи бўлинг — бу асл саҳобалар меросидир.