Иссиқдан сақланишнинг энг муҳим 11 усули
Ёзнинг ўта иссиқ кунлари инсон организми учун жиддий синовлардан бири ҳисобланади. Бундай пайтда тана ўзини совитиш учун кўпроқ терлайди, қон айланишини тезлаштиради ва катта миқдорда сув сарфлайди. Агар организм ҳарорати меъёрдан ошиб кетса, бу чарчоқ, сувсизланиш, қон босими ўзгариши ва ҳатто иссиқ уришига олиб келиши мумкин.
Мутахассислар нафақат халқ табобати, балки тиббий тавсияларга асосланган бир қатор самарали усулларни тавсия этмоқда.
– Аввало, чанқашни кутмасдан сув ичиш муҳим. Олимлар таъкидлашича, инсон танасининг асосий қисми сувдан ташкил топган бўлиб, иссиқ ҳавода организм соатига бир неча литргача суюқлик йўқотиши мумкин. Шу сабабли ҳар 20–30 дақиқада оз-оздан салқин сув ичиш тавсия этилади.
– Шунингдек, куннинг энг иссиқ вақти — соат 11:00 дан 17:00 гача ташқарида юришни чеклаш керак. Зарур ҳолатларда сояда юриш, тез-тез дам олиш ва бош кийимдан фойдаланиш фойдали.
– Салқин душ қабул қилиш ёки нам сочиқ ишлатиш ҳам тана ҳароратини туширишда самарали ҳисобланади. Айниқса, бўйин, пешона ва қўлтиқ остига салқин сочиқ қўйиш яхши натижа беради.
– Шифокорлар оч рангли ва енгил кийим танлашни ҳам маслаҳат беради. Табиий матолар тернинг буғланишини енгиллаштириб, танани совутишга ёрдам беради.
– Иссиқ кунларда оғир ва ёғли овқатлардан воз кечиб, тарвуз, бодринг, қовун, кўкатлар ва енгил салатлар истеъмол қилиш тавсия этилади.
– Мутахассислар хона ҳароратини тўғри назорат қилиш муҳимлигини ҳам таъкидлайди. Кундузи пардаларни ёпиш, кечқурун шамоллатиш ва кондиционер ёки вентилятордан оқилона фойдаланиш иссиқ таъсирини камайтиради.
– Яна бир муҳим огоҳлантириш — қуёш остида турган автомобил ичи жуда тез қизиб кетади. Шунинг учун болалар ёки кексаларни машина ичида қолдириш жуда хавфли ҳисобланади.
– Бундан ташқари, тер билан организмдан натрий, калий ва магний каби муҳим моддалар ҳам чиқиб кетади. Шу боис маъданли сув, айрон ва мевалар истеъмоли организм учун фойдали саналади.
– Мутахассислар жисмоний машқлар ва оғир меҳнатни эрталаб ёки кечқурунги салқин вақтга кўчиришни маслаҳат бермоқда.
Шифокорлар кучли бош оғриғи, бош айланиши, кўнгил айниши ва ҳушдан кетиш каби белгилар иссиқ уришининг хавфли аломатлари эканини эслатади. Бундай вазиятда одамни зудлик билан салқин жойга олиб ўтиш ва тез ёрдам чақириш зарур.
Мутахассислар айниқса кексалар, болалар, ҳомиладор аёллар ва юрак-қон томир касаллиги бор инсонларга эътиборли бўлиш кераклигини таъкидламоқда.
Қизиқарли илмий маълумотга кўра, инсон танаси одатда 36,5–37 даражада фаолият юритади. Агар ҳарорат 40 даражага яқинлашса, мия ва ички аъзолар фаолиятига жиддий хавф туғилиши мумкин.
