Қизимнинг бахтини топташди!
Личкага келган мактуб. Исм-шарифлар ўзгартирилган.
Исмим Шоира. Икки қизимни отасиз катта қилдим. Кўпроқ бувисининг ёнида қолишарди, мен эса рўзғор тебратиш учун савдога чиқардим. Қўлимга нима тушса — мева-чевами, майда-чуйдами — бозорга олиб чиқиб сотардим.
Қизларимнинг отаси Россияга кетиб, қайтиб келмади. Биздан хабар олмай қўйди. Кейин билсам, эрим у ерда бошқа аёлга уйланиб олган экан. Ўша аёлнинг уй-жойи бор экан, иккаласи бирга келиб қолишди.
Шу кунларни кўриб юрак касал бўлдим. Охири қизларимни олиб, уйдан чиқиб кетдим. Ота уйимга бордим. Икки қизим билан зўрға сиғдиришди.
Онам:
— Қизим, четга чиқиб ишлаб бўлса ҳам ўзингга уй олгин. Аканг билан янганг тўрт боласи билан ўзларидан ортишмайди. Сен келганингдан бери уйимизда тинчлик йўқ. Отанг ҳар куни жанжал қилади. Янганг уч марта уйига кетиб қолди. Иложи бўлса ижарага чиқинглар, — деди.
Онамнинг бу гапларидан кейин мени ўй босиб қолди. Қизларимнинг бири ўн икки, бири ўн ёшда эди.
— Хўп, четга чиқиб ишлайман. Лекин фарзандларимни кимга ташлаб кетаман, она? — дедим.
— Менга қолдириб кет. Ойига пул ташлаб турасан. Ўзинг ҳам ишлайсан, кўнглинг тинч бўлади, — деди онам.
Рози бўлдим. Россияга олиб кетадиган қўшнимиз Озода опа билан учрашдим. Бир ҳафта ўтиб Россияга кетдик. Шу кетганимча икки йил қайтмай ишладим. Кейин уйга қайтдим. Қишлоғимиздан участок олдим. Кичкина қилиб уч хонали уйнинг фундаментларини қуйдириб, яна ишлагани кетдим.
Бора-кела яна уч йил деганда иморатимни қуриб, ўз уйимга чиқдим. Уйда ўзим, фарзандларим ёнимда — ҳаётимиз тинч эди. Савдо қилиш учун бозорга чиқиб кетардим.
Вақт ўтиб, қизларим бўй етиб қолишди. Совчилар бири келиб, бири кетарди. Икки қизимни ҳам орзу-ҳавас билан унаштирдик. Шароитим йўқлигини айтсам ҳам, икки қуда тараф:
— Нима керак бўлса ўзимиз қилиб берамиз, — дейишганди.
Лекин катта қизимнинг бўлажак қайнонаси ҳар қўнғироқ қилганида шарт қўя бошлади.
— Мебель, спальни гарнитур, ўн икки кишилик стол-стул оласизлар, — дерди.
Мен эса:
— Қуда, буларни ололмайман, қурбим етмайди, — десам, жаҳл қилиб телефонни ўчириб қўярди.
Бир куни қизим учрашувдан йиғлаб келди.
— Ҳа, қизим, тинчликми? Нима бўлди? — дедим.
Маълум бўлишича, куёв бола онаси билан фото учун кўйлак танлашга борган экан. Қайнонаси қизимга:
— Энг арзон кўйлакни кийасан. Ўғлимдан кўп пул сўрама. Онанг мебель олиб бермаганига яраша, мен нима десам шу бўлади, — деган экан.
Қизим йиғлаб:
— Она, тўйни қайтаринг. Мен унга турмушга чиқишни истамайман, — деди.
Мен асаб устида унинг юзига шапалоқ тортиб юбордим.
— Ҳа, бир ками отанг ташлаб кетгани етмагандек, энди сен ҳам тўйни қайтарасанми? Менга гап-сўз керак эмас. Эртага тўй солишга келса, ўзимиз гаплашамиз, — дедим.
Қизим бир ой ичида озиб-тўзиб кетди. Ҳеч нарса емай қўйди.
Тўй олдидан икки тарафдан қудалар келишди. Катта қизимнинг харажатлари учун атиги икки миллион сўм беришди. Акам ҳам, тоғам ҳам ҳеч нарса демади.
Мен:
— Тўйни қайтараман. Қизимнинг кўзи тўла ёш, — дедим.
Шунда куёвимнинг акаси:
— Тўйни қайтарманг. Ўтган жанжал ўтиб кетди. Мана, олинг, — деб стол устига икки миллион сўм қўйди.
— Нима бўлса, мен кафилман, қудағий хола. Қиз узатиш осон эмас. Келинимиз бироз жанжалкаш, биламан. Аммо мендан қўрқади. Сиз хавотир олманг. Тўй бўлсин, — деди.
Кичик қизимни унаштирган жойимиз эса қизимнинг харажатлари учун ўн беш миллион сўм беришди. Ўша пулга кичик қизимнинг мебели, пардалари, кийим-кечакларигача қилиб бердим.
Катта қизимга берилган пул эса фақат қуда тарафга бериладиган сарпо-сурғуга зўрға етди.
Тўй бўлди. Икки қизимни узатиб, уйда ўзим ёлғиз қолдим.
Онам отамга қарагани учун мен билан келиб яшамасди. Кичик қизим куёви билан тез-тез келиб хабар олиб турарди. Катта қизим эса унча келмасди. Мен ҳам ортидан кўп боравермасдим.
Кейин катта қизим эри билан шаҳарга кетишибди. Бир куни совға-салом билан меҳмонга бордим.
Қизим:
— Она, кўп келаверманг. Эрим унча ёқтирмайди. Мен тинчман, хавотир олманг, — деди.
Шундан кейин ортидан бормай қўйдим.
Орадан беш ой ўтиб, қайнонасиникига меҳмонга келишибди. Мени ҳам айтишди. Бордим. Қўда-андага, куёвимга, қизимга кийим-кечак қилиб бордим. Меҳмон бўлиб ўтирдик. Кечга яқин уйга қайтдик.
Орадан бир соат ўтиб, қизим қўнғироқ қилди.
— Она, тез етиб келинг! Мени олиб кетинг! Қайнонам хонамга кириб, сиз олиб келган чинниларни синдириб ташлади. Мени уйдан судраб чиқди. Қон кетяпти, она! — деди.
Етиб борсам, қизимни куёвим шифохонага олиб кетган экан. Қайнонаси ҳам у ерда экан.
Қизимнинг тўрт ойлик ҳомиласи тушиб қолганди. Юзлари тирналган, аҳволи оғир эди. Уни кўриб йиғлаб юбордим.
Ўша куниёқ уйимга олиб кетмаганимга ҳозир ҳам афсус қиламан. Куёвимнинг акаси келиб, иккаласини яна шаҳардаги уйига юборибди.
Шу билан қизимнинг аҳволи яна оғирлашибди. Орадан бир ой ўтиб, куёвим қизимни олиб келди.
— Она, қизингиз бироз ёнингизда турсин. Анча мазаси йўқ. Ўзига келса олиб кетаман, — деди.
Шу-шу бўлди, куёвим қизимни бошқа олиб кетмади. Ўзи бир ойда икки-уч кун келиб кетар, баъзан эса бир ойлаб йўқ бўлиб кетарди.
Бир куни унга:
— Бу яшашларингиз яхши эмас. Ҳар замонда келасиз. Айрим вақт бир ойлаб йўқ бўлиб кетяпсиз. Бирга яшанглар. Қизимни олиб кетинг, — дедим.
У эса:
— Шаҳарда уйимни топширганман. Онамнинг ёнига олиб боргим йўқ. Ўзим шароит қилиб олай, кейин Ойгулни олиб кетаман, — деди.
Хўп дедим.
Бир куни қизим:
— Она, бекор уйда ўтирибман. Ўқишга топширмоқчиман. Эрим ҳам шаҳарда. Ўзим ҳам ишлаб, ҳам ўқийман, — деди.
Қизим шаҳарга бориб, ҳужжатларини топширди. Эри билан ҳам учрашиб юрди. Иккиси бир ярим йил шу аҳволда яшашди.
Қизим:
— Бирга яшайлик, — деса, эри:
— Озгина сабр қил. Ишларимни йўлга қўйиб олай. Сен квартирада яшаб тур, — деб шаҳар четидан қизлар турадиган квартирага жойлаштириб қўйди.
Қизим ўқишга кирди. Эри билан орада учрашиб юрди.
Бир куни келин бўлиб тушган уйида қолган кийимларини сўради. Эри:
— Борма уйга, жанжал бўлади, — деди.
Қизим:
— Бирга яшаётганимизни онангиз билмайдими? — деб сўраса,
— Билади. Фақат борма, — деган.
Қизим барибир борган. Қайнонаси эшикни очмаган. Эрининг укаси эшик олдидан ҳайдаб юборган. Эрига қўнғироқ қилса, жавоб бермаган.
Шунда ёш бир келинчак эшик олдига чиққан. Қайнонаси эса:
— Сен келиним эмассан. Мана, келиним шу. Сен кетган кунинг ўғлимни уйлантириб қўйганман. Тур, йўқол! Ҳозир кетмасанг милиция чақираман! — деган.
Қизим йиғлаб:
— Ахир мен қонуний хотинингман! Мен ўғлингиз билан яшаб юрибман! — деган.
Қайнонаси ўғлига қўнғироқ қилиб:
— Сен Ойгул билан яшаб юрганмидинг? — деса,
Куёвим:
— Мен Ойгулни танимайман, — деб телефонни ўчириб қўйган.
Қайнонаси эса:
— Тур, йўқол! Онанг бетайин. Тайини бўлганда эри ташлаб кетармиди?! — деб қизимни ҳайдаб юборган.
Қизим прокуратурага борди, адвокат билан учрашди. Даъво аризаси киритмоқчи бўлди.
Адвокат эса:
— Икки хотинлик учун жавобгарлик йўқ. Қонунчиликда жинсий эркинлик бор. Эрингизга нисбатан жавобгарлик қўллай олмаймиз, — деган.
Қизимнинг бормаган жойи, қилмаган мурожаати қолмади. Судга ажрашиш учун ариза берди.
Куёвимиз эса:
— Ойгул билан икки йилдан буён яшамаймиз. Характеримиз тўғри келмаган, — деб туриб олди. Ҳатто уйланганини ҳам тан олмади.
Қизим маҳалладан эрим Собирнинг бошқа аёлга уйлангани ҳақида далолатнома олиб судга топширди. Лекин суд қизимнинг гапларига ишонмади.
Мана, бир йилдан бери қизим ажраша олмайди. Эри эса иккинчи хотини билан яшаб юрибди.
Қизим кўп йиғлайди. Мендан кўз ёшларини яширади.
Мен эса ҳар куни Аллоҳдан қизимнинг бахти очилишини, бир куни ҳақиқий оила қуриб кетишини сўрайман.
Баъзан ўйлайман… Бир қайнонанинг шафқатсизлиги, бир эркакнинг масъулиятсизлиги туфайли бир қизимнинг ҳаёти барбод бўлди…
Дилбар Ахмедова..
