Хўш, Россия мағлуб бўляптими?
Агар буни Россиянинг 2022 йил февраль ойида бошланган урушдаги дастлабки мақсадларига қараб баҳолайдиган бўлсак, бу — муваффақиятсизлик. Агар ҳудудларни ушлаб туриш ва музокараларга мажбур қилиш нуқтаи назаридан баҳоласак, Россия ҳали ҳам устунликка эга, деб даъво қилиш мумкин. Бугунги кунда аксарият таҳлилчилар бу вазиятни иккала томон учун ҳам стратегик жиҳатдан фойдасиз ва катта йўқотишларга олиб келаётган «берк кўча» (боши берк кўча) деб таърифламоқдалар.
Россия ўз бошланғич мақсадларига қарши:
-
Киев ҳукуматини ағдариш: Эришилмади. Зеленский ҳукумати ҳали ҳам ҳокимиятда, сайловлар бўлиб ўтди, давлат институтлари ишламоқда.
-
НАТОнинг кенгайишини тўхтатиш: Тескари натижа берди. Босқиндан сўнг Финляндия ва Швеция НАТОга аъзо бўлди ва бу Россиянинг НАТО билан чегарасини яна 830 милдан (тақрибан 1330 км) кўпроққа узайтирди.
-
«Украина-Ғарб» блоки: Эришилмади. Украина ЕИга аъзоликка номзод ҳисобланади, Ғарбдан миллиардлаб долларлик ёрдам олмоқда ва алоқаларни мустаҳкамламоқда.
-
Ҳудудларни тезкорлик билан эгаллаш: Эришилмади. Киев, Харьков ва Херсонга қилинган ҳужумлар қайтарилди. Уруш аллақачон тўртинчи йилдирки давом этмоқда.
-
Хавфсизликни таъминлаш (Қрим ва Донбасс): Қисман. Россия ҳануз Қрим ва Луганскнинг катта қисмини, шунингдек, Донецк, Запорожье ва Херсоннинг айрим ҳудудларини назорат қилмоқда. Аммо Донбасс устидан «тўлиқ назорат» ўрнатилгани йўқ.
Шундай қилиб, «максимал мақсад» мезонига кўра Россия ғалаба қозонмади. Шу сабабли Bloomberg ҳисоботида айрим жиҳатлар тилга олинган — Кремль ҳозирда ғалаба таърифини торайтирмоқда.
Хўш, Россия мағлуб бўляптими?
-
Ҳарбий жиҳатдан: Жанг майдонида ҳали мағлуб этилгани йўқ. Фронт чизиғи 2023 йил охиридан бери деярли ўзгаришсиз қолмоқда, катта йўқотишлар эвазига секин ва ҳолдан тойдирувчи илгарилаш кузатиляпти.
-
Стратегик жиҳатдан: Дастлабки мақсадларнинг аксариятига эришилмади ва НАТО/Европага нисбатан узоқ муддатли позициялар заифлашди.
-
Сиёсий жиҳатдан: Агар Путин Донбассни сақлаб қолиш ва Украинада НАТОнинг бўлмаслиги ҳақида келишувга эришса, у ғалабани даъво қилиб, яна йиллар давомида бошқариши мумкин. Украина ва Ғарб эса буни босқинчиликка йўл очувчи «музлатилган можаро» деб атайди.
Уруш қайси томоннинг «ғалаба» таърифи биринчи бўлиб чилпарчин бўлишини синовдан ўтказмоқда. Россия бутун Украинани эгаллаб ололмайди. Украина эса босиб олинган барча ҳудудларини ҳарбий йўл билан тез фурсатда қайтара олмайди. Шу боис, ҳар икки томон ҳам ушбу баҳсда ғолиб чиқишга ҳаракат қилмоқда.
