ҚҚС ва рақамли маркировка бўйича янги қоидалар жорий этилиши кутилмоқда
Ўзбекистон ҳукумати иқтисодиётда хуфиёна айланмани қисқартириш, савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасидаги ҳисоб-китобларни замонавий ахборот ечимлари асосида такомиллаштириш мақсадида янги қарор лойиҳасини ишлаб чиқиб, муҳокамага қўйди.
Ушбу ҳужжат президентнинг “2026 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида”ги Қонуни ижросини таъминлашга қаратилган чора-тадбирларнинг узвий давоми ҳисобланади. Янги қоидаларга кўра, аҳоли соғлиғини ҳимоя қилиш ва дори воситалари айланмасини назорат қилиш мақсадида рецепт билан бериладиган дорилар савдосида қатъий талаб ўрнатилмоқда. Эндиликда бундай дори воситалари реализация қилинганда, касса чекида электрон рецептнинг рақами мажбурий тартибда акс эттирилиши лозим.
Бу жараён шунчаки тавсиявий характерга эга эмас, балки техник жиҳатдан ҳам мустаҳкамланмоқда. Онлайн назорат-касса машиналари ва виртуал касса тизимларига қўйиладиган техник талабларга кўра, агар электрон рецепт рақами киритилмаса, тизим чекни шакллантириш имкониятини чеклаш механизмига эга бўлиши керак. Бу орқали “хуфиёна дори бозори”га чек қўйиш ва дори воситаларининг манзилли сотилишини таъминлашга хизмат қилиши кутилмоқда.
Солиқ маъмурчилигидаги яна бир муҳим ўзгариш йирик солиқ тўловчиларга тегишлидир. Амалдаги тартибга кўра, йирик солиқ тўловчилар тоифасига киритилган юридик шахсларга ҚҚСнинг салбий фарқ суммасини тезлаштирилган тарзда қоплаш имконияти берилган эди. Янги тартибга мувофиқ, ушбу имтиёздан фақатгина Ўзбекистон Республикаси президентининг қарори билан тасдиқланган махсус рўйхатда белгиланган йирик солиқ тўловчиларгина фойдалана олишлари мумкин бўлади. Бу чора давлат бюджети маблағларининг мақсадли сарфланишини таъминлаш ва солиқ имтиёзларини беришда индивидуал ёндашувни кучайтиришни назарда тутади.
Ҳукумат қарори лойиҳасида тадбиркорлик муҳитини эркинлаштиришга қаратилган қадамлар ҳам мавжуд. Хусусан, қалбаки рақамли маркировкаланган ва контрафакт маҳсулотларни импорт қилувчи, ишлаб чиқарувчи ҳамда сотувчи субъектларга нисбатан жиноий жавобгарликка тортиш қоидаларини белгиловчи нормани бекор қилиш таклиф этилмоқда.
Бундан ташқари, Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 3 августдаги 478-сон қарорининг мажбурий рақамли маркировкалаш лозим бўлган товарлар чакана савдосини тартибга солишга оид 3-банди чиқариб ташланиши кутилмоқда. Бу ўзгаришлар иқтисодий жазо чораларини оптималлаштириш ва тадбиркорлик фаолиятига маъмурий босимни камайтиришга қаратилган бўлиши мумкин.
Мазкур ўзгаришлар лойиҳаси “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси портали”да (регулатион.гов.уз) 2026 йил 25 майдан бошлаб жамоатчилик муҳокамасига қўйилган. Муҳокама жараёни 2026 йил 9 июнга қадар давом этади. Солиқ қўмитасига ушбу янгиликларнинг мазмун-моҳиятини тадбиркорлар ва кенг жамоатчилик ўртасида ёритиш вазифаси юклатилган. Қарорнинг ижросини назорат қилиш эса Бош вазир ўринбосари Ж.А. Қўчқоров ва Солиқ қўмитаси раиси Ф.Ж. Пулатов зиммасида бўлади.
