Дунёда умр кўриш давомийлиги рекорд даражада узайди
Сўнгги 64 йил давомида дунё аҳолисининг ўртача умр кўриш даражаси сезиларли равишда ошди. Бугунги кунда туғилаётган чақалоқлар 1960 йилда дунёга келган инсонларга нисбатан анча узоқ яшаш имкониятига эга.
Жаҳон банки маълумотлари асосида тайёрланган инфографика даромад даражасига кўра турли гуруҳларга ажратилган мамлакатларда умр кўриш кўрсаткичлари қандай ўзгарганини намойиш этди.
Бой давлатларда ўсиш барқарор бўлди
АҚШ, Германия ва Япония каби юқори даромадли мамлакатларда 2024 йилга келиб ўртача умр кўриш даражаси 80,3 ёшга етди. 1960 йилда бу кўрсаткич 68,3 ёш бўлган. Демак, сўнгги 64 йилда ўсиш қарийб 12 йилни ташкил этган.
Мутахассислар бу ҳолатни мазкур давлатларда тиббиёт ва турмуш сифати аввалдан юқори даражада бўлгани билан изоҳлайди.
Энг катта ўсиш ривожланаётган давлатларда кузатилди
Хитой, Бразилия, Мексика ва Жанубий Африка Республикаси каби мамлакатларда эса натижалар янада таъсирли бўлди. Агар 1960 йилда бу давлатларда ўртача умр кўриш 41,9 ёшни ташкил этган бўлса, 2024 йилга келиб у 76,3 ёшгача кўтарилди.
Шу тариқа, аҳоли умр давомийлиги 34,4 йилга узайди. Бу тадқиқотдаги энг юқори ўсиш ҳисобланади.
Бундай ижобий ўзгаришларга қуйидаги омиллар таъсир кўрсатган:
аҳоли даромадларининг ўсиши;
санитария ва гигиена шароитларининг яхшиланиши;
вакцинация дастурларининг кенгайиши;
болалар ўлими даражасининг камайиши;
тиббий хизматлардан фойдаланиш имкониятининг ортиши.
Бой ва камбағал мамлакатлар ўртасидаги фарқ қисқармоқда
1960 йилда юқори даромадли давлатлар аҳолиси камбағал мамлакатлар аҳолисига нисбатан ўртача 27 йил узоқроқ яшаган. Бугунги кунда бу тафовут 16 йилгача қисқарган.
Кам даромадли давлатларда ҳам умр кўриш даражаси 23 йилдан ортиққа ошди. Бу эса инсониятнинг энг катта ютуқларидан бири сифатида баҳоланмоқда.
Хулоса
Сўнгги олтмиш йилдан зиёд вақт мобайнида дунё бўйлаб миллиардлаб инсонлар ўз аждодларига нисбатан узоқроқ умр кўриш имкониятига эга бўлди. Бироқ мамлакатлар ўртасидаги фарқ ҳали ҳам сақланиб қолмоқда. Шу боис соғлиқни сақлаш тизимини такомиллаштириш ва аҳоли ҳаёт сифатини ошириш глобал аҳамиятга эга вазифалардан бири бўлиб қолмоқда.
