Эрига итоатсизлиги катта гуноҳлардандир
Ислом динида оила муқаддас даргоҳ ҳисобланади ва унинг мустаҳкамлиги эр ва хотин ўртасидаги ўзаро ҳурмат, меҳр-муҳаббат ҳамда мажбуриятларга боғлиқ. Эри билан гап талашадиган ва унга итоатсизлик қиладиган аёлнинг ҳукми ҳамда бу вазиятда шариат кўрсатмалари қуйидагича:
1. Итоатнинг чегараси ва аҳамияти
Исломда аёл кишининг эрига итоат қилиши — Аллоҳга бўлган итоатдан кейинги ўринларда турадиган фазилат ҳисобланади. Бироқ бу итоатнинг чегараси бор:
-
Ижобий итоат: Аёл эрининг гуноҳ бўлмаган барча шаръий талабларини бажариши вожиб.
-
Чеклов: Агар эр Аллоҳ таоло тақиқлаган (масалан, намоз ўқимаслик, ҳаром ишни қилиш) амалга буюрса, аёл унга итоат қилмасликка ҳақли. Чунки «Холиққа (Аллоҳга) осий бўлинадиган ўринда маҳлуққа (инсонга) итоат қилинмайди».
2. Итоатсиз аёл (Ношиза)
Шариатда эрига асоссиз равишда бўйсунмайдиган, унинг ҳақларини поймол қиладиган аёл «ношиза» (итоатсиз) деб аталади. Қуръони Каримнинг «Нисо» сураси 34-оятида бундай вазиятда эркак кишига қуйидаги босқичма-босқич чоралар тавсия этилади:
-
Панд-насиҳат қилиш: Аввал ширин сўз ва чиройли насиҳат билан хотинга оилавий мажбуриятларини эслатиш.
-
Ётоқни бўлак қилиш: Агар насиҳат кор қилмаса, аёл ўзини ўнглаб олиши ва хатосини тушуниши учун вақтинчалик (фақат ётоқда) ундан узоқлашиш.
-
Таъзир бериш: Агар юқоридагилар натижа бермаса, аёлни жароҳат етказмайдиган, юзига урмайдиган ва из қолдирмайдиган даражада (рамзий маънода) огоҳлантириш.
3. Эрга гап қайтариш ва жанжаллашиш
Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи вассалам аёлларни эрларига озор беришдан қайтарганлар.
«Қайси бир аёл эри ундан рози бўлган ҳолида вафот этса, у жаннатга киради.» (Термизий ривояти).
Эрига овоз баландлатиш, беҳурмат қилиш ёки асоссиз гап талашиш аёлнинг савоблари камайишига ва гуноҳкор бўлишига сабаб бўлади.
4. Муаммони ҳал қилиш йўли (Ечим)
Агар оилада келишмовчилик давом этса, Ислом икки томонга ҳам адолат билан ёндашади:
-
Келишув: «Агар (эр-хотин) оралари бузилиб кетишидан қўрқсангиз, эрнинг оиласидан бир ҳакам ва хотиннинг оиласидан бир ҳакам жўнатинг. Агар улар ислоҳни (ярашишни) хоҳласалар, Аллоҳ эр-хотин орасини мувофиқлаштирур» (Нисо сураси, 35-оят).
-
Сабр: Агар эрнинг ҳам камчиликлари бўлса, аёл сабр қилиши ва дуода бўлиши тавсия этилади.
Хулоса
Ислом ҳукмига кўра, аёл кишининг эрига итоатсизлиги катта гуноҳлардан бири саналади. Бироқ эр ҳам ўз навбатида аёлга нисбатан қўполлик қилмаслиги, унинг ҳуқуқларини (нафақа, ширин сўз, ҳимоя) таъминлаши шарт. Оилада тинчлик бўлиши учун ҳар икки томон ҳам ўз мажбуриятларини бажариши лозим.
