«Толиб бойваччанинг 4 яшар набираси болохонадан йиқилиб нобуд бўлибди. Жаноза шомда!»
Ушбу хабар Мақсуд устанинг қулоғига худди совуқ ҳукмдек эшитилди. Бутун аъзойи баданини даҳшатли титроқ чулғади. У айбдорлик ҳиссидан қора терга ботиб, хотини Латофатга юзланди: — Онаси, эшитдингми?.. Толиб бойваччанинг набираси… ўша биз қурган болохонадан йиқилибди…
Латофатнинг ранги ўчди. У бундан уч йил аввалги аламли кунларни эслади.
Ҳалол меҳнатга — ҳаром туҳмат
Ўшанда Мақсуд уста шогирдлари билан Толиб бойваччанинг ҳашаматли уйини битказаётган эди. Ейиш-ичишидан тежаб, пешона тери тўккан усталар иш якунида ҳақларини сўрашганда, бойваччанинг «юраги отнинг калласидек» катта бўлиб кетди. У нафақат пул бермади, балки усталарни ўғриликда айблади.
— Қурилиш ашёларини уйингга ташигансан! — дея Мақсуднинг юзига лой чаплади бойвачча. — Сенларга ўхшаган ўғриларнинг кўпини кўрганман!
Умрида бировнинг хасмига кўз тикиш у ёқда турсин, ҳатто бировнинг ҳақидан ҳазар қилган Мақсуд ерга қаради. У нариги дунёдаги оғир ҳисобни ўйлаб титрарди. — Майли, бой ака, сизни Аллоҳга ҳавола қилдим. Ким ноҳақ бўлса, Ўзи жазоласин! — деди-ю, бир тийин олмай чиқиб кетди.
Уйга абгор ҳолда қайтган эрини кўриб, Латофатнинг сабри чидамади: — Илоҳим, ўша уйга кирган одам рўшнолик кўрмасин! Бировнинг меҳнатини хор қилганни Худо хор қилсин! — деб қарғади.
Қарғишнинг қайтиши
Шу воқеага ҳам уч йил тўлди. Аввалига бойваччанинг кенжа ўғли машинада одам уриб қамалиб кетди. Мана энди, бобоси «нақшинкор, баланд бўлсин» деб буюртма берган ўша машъум болохонадан тўрт яшар набираси учиб тушиб, жон берди.
Мақсуд ич-ичидан эзилди: «Ўшанда уриб-сўкиб бўлса ҳам ҳаққимни олсам бўлмасмиди? Дилимда оғриқ қолмаганида, балки бу норасида тирик қолармиди?»
— Куйинманг, дадаси, — деди Латофат эрининг дардини уқиб. — Толиб бойвачча фақат сизни эмас, ўз ота-онасини ҳам норози қилган эди. Отаси «ҳалол бўл» деганида, ундан юз ўгирган эди. Афсуски, катталарнинг гуноҳи ва кибри учун бегуноҳ гўдаклар товон тўлаяпти…
Мақсуд индамай бошини эгди. Рибодан қўрқмаган, бировнинг ҳақини ейишни «маҳорат» деб билган, юраги «тошдан ҳам қаттиқ» бойваччаларнинг қасрлари бахт келтирмаслигига яна бир бор амин бўлди.
Хулоса: Бировнинг ҳақи — тешиб чиқади. Айниқса, меҳнаткашнинг кўз ёши ва аёлнинг аламли қарғиши икки дунёни куйдиришга қодир.
Фарида ая Шомуродова
