250 миллион йилдан кейин Ер кўриниши қандай бўлади?

Америкалик геолог Кристофер Скотезе яратган моделга кўра, тахминан 250 миллион йилдан кейин Ер юзи бутунлай бошқача кўринишга эга бўлади.

Ҳозирги қитъалар бир-бирига қўшилиб, «Пангея Проксима» деб номланган янги суперконтинентни ҳосил қилади. Шу билан бирга, Тинч океани янада кенгайиб, кўплаб ороллар ва соҳил ҳудудларини ўз бағрига ютиши мумкин.

Бу ўзгаришлар литосфера плиталарининг миллионлаб йиллар давомида узлуксиз ҳаракат қилиши натижасида содир бўлади. Улар тўқнашганда янги тоғ тизмалари пайдо бўлади, денгизлар очилади ёки ёпилади, қитъаларнинг шакли эса бутунлай ўзгаради.

Бу биринчи марта эмас.

Тахминан 250 миллион йил аввал ҳам Ердаги барча қитъалар Пангея номли ягона суперконтинентга бирлашган эди. Худди шу даврда Ер тарихидаги энг йирик оммавий қирилиш – Перм–Триас оммавий йўқолиши содир бўлган.

Олимларнинг ҳисоблашича, ўша фалокатда барча турларнинг 90 фоиздан ортиғи йўқолиб кетган. Бу ҳодиса литосфера плиталарининг ҳаракати нафақат Ер юзасини, балки иқлим, океанлар, вулқонлар ва ҳатто тирик организмлар эволюциясини ҳам кескин ўзгартириши мумкинлигини кўрсатади.

Албатта, 250 миллион йиллик прогнозлар аниқ башорат эмас, балки геологик маълумотлар ва плиталар ҳаракатига асосланган илмий моделлардир. Аммо бир нарса аниқ: Ер доимо ўзгариб туради, биз билган қитъалар эса абадий эмас.