Ўзбекистон ва Покистон Хитой орқали транзит коридорини ишга туширмоқда
Ўзбекистон ва Покистон Хитой ҳудуди орқали ўтадиган транспорт коридорини икки томонлама ташувлар тизимига расман киритиб, ўз савдо йўналишларини диверсификация қилиш бўйича келишувга эришди. Тегишли баённомани Ўзбекистон бош вазири ўринбосарининг Исломободга ташрифи давомида имзолаш режалаштирилган, шундан сўнг Хитой йўналиши расмий равишда рухсат этилган транзит йўли мақомини олади.
Янги логистика занжири икки мамлакатни Хитой билан чегарадаги Покистоннинг Сост қуруқликдаги пости орқали боғлайди, сўнгра юклар Хитойнинг ғарбий вилоятлари орқали транзит билан Марказий Осиё давлатларига етказилади. Ушбу схема Покистонга минтақага товарларни экспорт қилиш учун ишончли коридор, Ўзбекистонга эса Покистон денгиз портларига кафолатланган чиқиш имконини беради.
Муқобил йўлларни излаш зарурати анъанавий йўналишларда хавфсизлик билан боғлиқ вазиятнинг кескин ёмонлашгани сабабли юзага келди. Илгари энг тежамкор йўналиш Афғонистон ҳисобланиб, у лойиҳалаштирилаётган «Ўзбекистон — Афғонистон — Покистон» трансчегаравий темир йўлининг асосига айланиши керак эди. Бироқ Кобул ва Исломобод ўртасидаги муносабатлар ёмонлашгани ҳамда 2025 йил октябрь ойида асосий Торҳам ва Чаман чегара ўтказиш пунктлари ёпилганидан сўнг бу йўл амалда ўз фаолиятини тўхтатди. Эрон орқали ўтадиган муқобил йўналиш ҳам Ислом Республикаси атрофидаги ҳарбий-сиёсий инқироз авж олгани сабабли ўз жозибадорлигини йўқотди.
Юзага келган шароитда, жуғрофияси мураккаброқлиги ва ташувлар қимматроққа тушишига қарамай, айнан Хитой орқали транзит қилиш энг барқарор ва ҳимояланган вариантга айланди. Тошкент ва Исломобод бу қадам хавф-хатарларни камайтиришга хизмат қилиши ва узлуксиз савдони кафолатлашига ишонч билдирмоқда.
Покистон Жанубий Осиёда Ўзбекистоннинг иккинчи йирик савдо ҳамкори сифатидаги мавқеини мустаҳкам сақлаб келмоқда. 2025 йил якунларига кўра, икки мамлакат ўртасидаги ўзаро товар айланмаси 445,9 миллион долларни ташкил этди, шундан Ўзбекистондан етказиб бериш ҳажми 325 миллион долларга етди, Покистон экспорти эса 120,9 миллион долларни ташкил қилди.
Юк оқимларининг Хитой йўналишига қайта йўналтирилиши минтақа логистикасидаги тектоник ўзгаришларни яққол кўрсатиб бермоқда. Илгари асосий эътибор Афғонистон транзитига қаратилган бўлса, бугунги кунда Пекин де-факто Марказий ва Жанубий Осиёнинг транспорт боғлиқлигини таъминловчи асосий барқарорлаштирувчи тугун вазифасини ўз зиммасига олмоқда.
