Кеч ухлаш юрак касалликлари хавфини оширади — олимлар огоҳлантирмоқда
Кеч ухлаш нафақат оддий одат, балки соғлиқ учун жиддий хавф омили ҳам бўлиши мумкин. Сўнгги йилларда олиб борилган илмий тадқиқотлар уйқу вақти билан юрак-қон томир касалликлари ўртасида бевосита боғлиқлик борлигини тасдиқламоқда.
Жумладан, European Heart Journal журналида эълон қилинган тадқиқотда 88 мингдан ортиқ инсоннинг уйқу одатлари таҳлил қилинган. Натижаларга кўра, ҳар куни соат 22:00–23:00 оралиғида ухлашга ётадиган одамларда юрак-қон томир касалликлари хавфи энг паст даражада бўлган. Аксинча, ярим тундан кейин ухлашга одатланганларда бу хавф 20–25 фоизгача ошгани аниқланган.
Олимлар буни инсон организмидаги Circadian rhythm — яъни биологик соат бузилиши билан изоҳлайди. Кеч ухлаш мелатонин ва кортизол каби муҳим гормонлар ишлаб чиқарилишига салбий таъсир кўрсатади. Бу эса қон босимининг ошиши, юрак уриш ритмининг бузилиши ва томирлар фаолиятининг издан чиқишига олиб келиши мумкин.
Бундан ташқари, American Heart Association мутахассислари ҳам мунтазам уйқу режими юрак саломатлиги учун муҳимлигини таъкидлайди. Уларнинг фикрича, кеч ухлаш кўпинча кам уйқу, стресс ва нотўғри овқатланиш билан бирга келади — бу омиллар эса юрак хуружи ва инсулт хавфини янада оширади.
Яна бир муҳим жиҳат — кеч ухлайдиган одамлар кўпинча “ижтимоий жетлаг” ҳолатига тушади, яъни иш кунлари ва дам олиш кунлари уйқу вақти кескин фарқ қилади. Бу ҳолат организм учун қўшимча стресс бўлиб, узоқ муддатда юрак-қон томир тизимига зарар етказиши мумкин.
Шу сабабли мутахассислар қуйидаги оддий, аммо муҳим тавсияларни беради:
– ҳар куни бир хил вақтда ухлашга ётиш;
– иложи борича соат 22:00–23:00 оралиғида уйқуга кетиш;
– ухлашдан олдин телефон ва экранлардан узоқроқ бўлиш;
– камида 7–8 соат сифатли уйқуни таъминлаш.
Уйқу режимини тартибга солиш юрак хуружи ва инсултнинг олдини олишда муҳим профилактик чорадир. Оддий кўринган одат — ўз вақтида ухлаш — соғлом ва узоқ умр учун катта аҳамиятга эга.
