Жиноят тафсилотлари ва сохта ҳужжатлар
Ушбу мақола Тошкентда содир бўлган мураккаб иқтисодий жиноят ва унинг ортидан келиб чиққан ҳуқуқий низо ҳақида ҳикоя қилади. Қуйида мақоланинг мазмунини асосий нуқталарга бўлиб, тизимлаштирилган ҳолда тақдим этамамиз.
Бир гуруҳ шахслар (А. Исломов, А. Тошматов ва Ж. Парпиев) тил бириктириб, «Armagroup» ХК ва «Zamon Stroy Building» МЧЖ номидан банкдан жами 45 млрд сўм кредит олишган.
-
Қалбакилаштириш: Кредит таъминоти сифатида «Feruza Barakat Servis» ва «To’rtinchi Avtoxizmat» МЧЖларга тегишли мулклар гаровга қўйилган. Бунда таъсисчиларнинг имзолари сохталаштирилган.
-
Мақсадсиз сарфлов: Олинган маблағлар аввалги қарзларни ёпишга ва шахсий эҳтиёжларга сарфлаб юборилган.
-
Суд ҳукми: 2024 йилда судланувчилар 8 йилдан ортиқ муддатга озодликдан маҳрум этилган. Улардан банк фойдасига 36 млрд сўмдан ортиқ маблағ ундириш белгиланган.
⚖️ Суд жараёнларидаги «карусель» (Зиддиятли қарорлар)
2022 йилдан буён давом этаётган иқтисодий суд ишлари бир неча бор бекор қилиниб, қайта кўрилган:
-
Дастлабки босқич: Имзолар сохта экани тасдиқланиб, таъсисчилар қарори ҳақиқий эмас деб топилган, лекин кредит шартномаси ўз кучида қолган.
-
Олий суд бурилиши (2023 йил): Кредит шартномаси ҳам ҳақиқий эмас деб топилган (бу тадбиркор учун ижобий бўлган).
-
Қайта кўриш (2024-2025 йиллар): Банкнинг аризаси билан иш яна қайта кўрилиб, охир-оқибат кредит шартномаси ҳақиқий деб қолдирилган.
-
Сўнгги қарор (2026 йил): Банк фойдасига 70 млрд сўм (фоизлар билан) ундириш ва ундирувни ўша низоли гаров мулкларига қаратиш белгиланган.
🏢 Мавжуд хавф ва ижтимоий оқибатлар
Ҳозирги кунда вазият нафақат тадбиркор, балки оддий аҳоли учун ҳам хавфли тус олган:
-
Уйлар сотилган: Гаровдаги мулк ўрнида кўп қаватли уй қурилган ва ундаги хонадонлар 100 дан ортиқ фуқарога сотиб бўлинган.
-
Мулк ҳуқуқисиз қолиш хавфи: Агар банк ундирувни мулкка қаратса (мулкни мусодара қилса), уй сотиб олган юздан ортиқ одам сарсон бўлиши ва зарар кўриши мумкин.
🏦 Томонларнинг позицияси
-
Банк: «Биз ҳужжатлар сохта эканини билмаганмиз ва билишга мажбур ҳам эмасмиз. Бизга етказилган зарар қопланиши керак», — демоқда.
-
Тадбиркор: «Менинг имзомни сохталаштириб, мулкимни гаровга тиқишган. Жиноятчилар жазосини олди, лекин нега уларнинг қилмиши учун мен мулкимдан айрилишим керак?» — деб эътироз билдирмоқда.
Хулоса: Бу воқеа Ўзбекистондаги мулк дахлсизлиги ва банк тизимидаги ҳужжатлар хавфсизлиги борасидаги жиддий бўшлиқларни кўрсатмоқда. Бир томонда банкнинг иқтисодий манфаатлари, иккинчи томонда сохтакорлик қурбони бўлган тадбиркор ва уй сотиб олган бегуноҳ фуқаролар турибди. Ишнинг якуний нуқтаси ҳали қўйилмаган.
