АҚШ ва Эрон ўртасида янги зарбалар алмашинуви юз берди
АҚШ ҳарбий кучлари Эроннинг стратегик муҳим порти бўлган Бандар-Аббосдаги ҳарбий объектга зарба берди. Бунга жавобан Эрон Ислом инқилоби соқчилари корпуси минтақадаги Америка ҳарбий базасига ҳужум қилганини билдирди.
АҚШ Марказий қўмондонлиги ушбу ҳаракатни бешинчи дрон учирилишининг олдини олишга қаратилган “мудофаа характеридаги” қадам сифатида тавсифлади. Эрон эса базанинг жойлашган ўрнини очиқламаган бўлса-да, АҚШ базасига мезбонлик қилувчи Қувайт душман ракеталари ва дронларини уриб туширганини маълум қилди. Шунингдек, Эрон томони Америка дронини уриб туширгани ва қирувчи самолётига қарата ўт очганини даъво қилмоқда.
Жаҳон суюлтирилган газ ва нефть маҳсулотларининг бешдан бир қисми ўтадиган Ҳормуз бўғози низонинг бош марказига айланди. Эрон бўғоз орқали ўтадиган кемалардан тўлов йиғиш учун “Форс кўрфази бўғози бошқармаси”ни тузгани, АҚШ томонидан “товламачилик” сифатида баҳоланди ва ушбу тузилмага нисбатан санкциялар жорий этилди. АҚШ Молия вазирлиги Эронга тўлов қилган кемалар ҳам санкция хавфи остида қолишидан огоҳлантирди.
Бу вазият глобал энергия бозорига ҳалокатли таъсир кўрсатмоқда. Халқаро энергетика агентлиги раҳбари Фотиҳ Бирол ушбу низони дунё дуч келган энг йирик энергетик хавфсизлик инқирози деб атади. Уруш туфайли бўғозда минглаб тижорат кемалари қолиб кетган ва нефть нархлари кескин кўтарилган.
АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан келишувга эришиш истаги борлигини айтса-да, ҳозирги шартлардан қониқмаётганини очиқ баён қилди. У Эроннинг нафаси тугаб бораётганини ва агар шартларга рози бўлмаса, кенг кўламли бомбардимон кампаниясини қайта бошлаш билан таҳдид қилди. Эрон томони эса уруш бошланганда жорий этилган ва 88 кун давом этган тарихдаги энг узоқ миллий интернет блокировкасини яқинда бекор қилди, бироқ АҚШ томонидан музлатилган барча активлар сўзсиз қайтарилишини талаб қилмоқда. Доҳада давом этаётган тинчлик музокараларида Ҳормуз бўғозини қайта очиш ва АҚШ қўшинларини минтақадан олиб чиқиш масалалари муҳокама қилинаётгани айтилмоқда, лекин Оқ уй бу маълумотларни “тўқима” деб атади.
Уруш фақат Эрон билан чекланиб қолмай, Ливанга ҳам ёйилди. Исроил Ливан жанубида “Ҳизбуллоҳ”га қарши кенг кўламли ҳарбий амалиётлар ўтказмоқда ва Ливан ҳудудининг қарийб 17 фоизини тарк этиш бўйича буйруқ берди. Шу билан бирга, БМТ Исроилни низо ҳудудларида жинсий зўравонлик содир этган тузилмаларнинг “қора рўйхати”га киритди, бу эса Исроил расмийларининг кескин эътирозига сабаб бўлди.
