Путин Россияда ёнилғи тақчиллиги борлигини тан олди
Россия нефтни қайта ишлаш заводларининг қувватлари максимал даражага етказилган, тўпланган ёнилғи захиралари ишга солинган, бироқ бензин сотиб олишдаги қийинчиликларни фуқаролар ҳам, бизнес ҳам бошдан кечиришда давом этмоқда. Бу ҳақда Россия Президенти Владимир Путин кеча, 28 июнь куни Кремлда бўлиб ўтган режадан ташқари йиғилишда маълум қилди.
Ҳам автоуловчилар, ҳам бизнес учун муаммолар сақланиб қолмоқда: афсуски, ёнилғи қуйиш шохобчаларида навбатлар ҳам бор, керакли маркадаги бензинни эса ҳамиша ҳам топиб бўлмаяпти. Ва албатта, биз ёзги даврда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари ва фермер хўжаликлари дуч келаётган қийинчиликларни тушуниб турибмиз”, дейди Путин.
Унинг сўзларига кўра, Россиянинг деярли барча ҳудудларини, шу жумладан, АЁҚШларда расмий чекловлар жорий қилган 30 га яқин ҳудудни қамраб олган ёнилғи инқирозини ҳал қилиш учун бензин ва авиакеросин экспортига тақиқ қўйилган. Йирик НҚЗлардан ташқари кичик ва ўрта заводлар қувватлари ҳам ишга солинган, ҳозирда эса дизель ёнилғиси экспортини ҳам тўхтатиш имконияти муҳокама қилинмоқда.
“Ички бозорга аввал тўпланган ёнилғи ҳажмлари чиқарилди”, дейди Путин.
Унинг сўзларига кўра, ҳозирда мамлакатда бензин захиралари 1,7 миллион тоннани ташкил этмоқда. “Reuters”нинг баҳолашича, ушбу ҳажм ёз ойларидаги 15 кунлик истеъмолни (кунига 110 минг тонна) ва ҳар кунлик бензин етишмовчилигининг (кунига 25 минг тонна) тахминан икки ойлик ўрнини қоплайди.
“Июль ойида асосий ёнилғи турларини ишлаб чиқариш июнь кўрсаткичларидан юқори бўлиши керак, бироқ ёнилғи бозорини барқарорлаштириш учун жорий чақириқлар кўламига мос келадиган тизимли чоралар зарур”, дейди Путин.
“Reuters”нинг баҳолашича, Россия Беларусдан аллақачон ойига 100-150 минг тонна бензин сотиб олмоқда. Бундан ташқари, Қозоғистон билан ҳам музокаралар олиб борилмоқда, ваҳоланки у ерда назарий жиҳатдан Россия бозорига бензин етказиб беришга фақат биттагина НҚЗ тайёр.
Иқтисодчи Кирилл Родионовга кўра, Россия нефтини сотиб олаётган Хитой ва Ҳиндистон Россияга ёнилғи етказиб берувчи ролига асосий даъвогарларга айланмоқда. Бироқ муаммо шундаки, узоқ хориждан олиб келинадиган ёнилғи Россия ишлаб чиқарувчиларининг маҳсулотидан сезиларли даражада қимматроқ бўлади.
Ҳукумат демпфер механизми доирасида нефтчиларга бюджетдан компенсация тўлаган ҳолда бензин импортини субсидиялашни режалаштирмоқда. Бироқ импортчиларга бериладиган субсидиялар олиб кирилаётган ёнилғининг Россияда истеъмолчилар учун одатий бўлган даражадан анча юқори нархларда сотилмаслигига ҳеч қандай кафолат бермайди.
“Reuters”нинг баҳолашича, июнь ойида Россияда ёнилғи ишлаб чиқариш йиллик ҳисобда 25 фоизга тушиб кетган ва ҳозирда ички истеъмолдан тахминан 20 фоизга орқада қолмоқда. Сўнгги икки ой ичида йирик нефтьни қайта ишлаш заводлари орасида ҳужумларга учрамаган ва тўлиқ қувват билан ишлашда давом этаётган ягона корхона – йиллик қуввати 22 миллион тонна бўлган Омск НҚЗси бўлиб турибди.
