Гитлернинг бункери ўрнида тураржой биноси қурилиши мумкин
Берлинда режалаштирилаётган қурилиш лойиҳаси айни пайтда катта баҳс-мунозараларга сабаб бўлмоқда. Режага кўра, Гитлернинг собиқ Янги рейхсканцелярияси бункери тураржой биноларига жой бўшатиб бериши керак. Бу ҳақда “Kronen Zeitung” газетаси хабар берди.
Маълумотларга кўра, ушбу ер майдонида 66 та хонадондан иборат етти қаватли уй, шунингдек, олти қаватли офис биноси қуриш режалаштирилган.
Берлиннинг қурилиш масалалари бўйича сенатори Кристиан Геблер объектни бузиб ташлаш тарафдори бўлиб чиқмоқда. Унинг ҳисоблашича, у ерда тураржой қуриш лозим. Акс ҳолда, бункер янги “зиёратгоҳ” марказига айланиб қолиши мумкин.
Ёдгорликларни муҳофаза қилиш давлат бошқармаси нуқтаи назаридан эса, ушбу бункер тарихий ва илмий аҳамиятга эга. У Янги рейхсканцелярия қурилишидан кейин сақланиб қолган урушдан олдинги охирги бошпана ҳисобланади.
Ёдгорликлар бўйича давлат кенгаши, шунингдек, экспертлар гуруҳи 2025 йил март ойида бункерни сақлаб қолиш ва уни ёдгорликлар рўйхатига киритиш мақсадга мувофиқлигини билдирган. Тавсияномада Янги рейхсканцелярия Иккинчи жаҳон урушини режалаштириш маскани ва унинг бошланиш нуқтаси, шунингдек, нацистлар режимини ҳалокатли якунининг рамзи бўлгани қайд этилган.
Бунгача Сенатнинг шаҳарсоликни ривожлантириш ва тураржой қурилиши бошқармаси бункерни ёдгорлик сифатида тан олмаган.
Германия тарих музейи маълумотларига кўра, Янги рейхсканцелярия Берлиндаги нацистлар режимининг монументал ҳукумат ва вакиллик биноси бўлиб, Адольф Гитлер уни ўзининг ҳукмронлик даъволарининг меъморий рамзи сифатида қурган. Фоссштрассе кўчасидаги ушбу бино 1934 йилда қурила бошланган ва атиги ўн икки ой ичида деярли тўлиқ битказилган. Бунинг учун бутун бир шаҳар квартали бузиб ташланган. 1945 йилда девонхона Қизил армия томонидан эгалланиб, 1949 йилда бутунлай вайрон қилинган.
Маълумот учун, Адольф Гитлер (1889–1945) – Германиянинг сиёсий ва давлат арбоби, диктатор, нацизм (миллий-социализм) мафкурасининг асосчиси ва Иккинчи жаҳон урушини бошлаб берган асосий шахс бўлиб, у инсоният тарихидаги энг шафқатсиз тиранлардан бири ҳисобланади. Асли келиб чиқиши австриялик бўлган Гитлер Биринчи жаҳон урушида оддий аскар сифатида қатнашган ва урушдан кейин Германия Миллий-социалистик ишчилар партиясига раҳбарлик қила бошлаган. Иқтисодий ва сиёсий инқирозлардан фойдаланиб, у 1933 йилда қонуний йўл билан Германия рейхсканцлери этиб тайинланган, бироқ тез орада мамлакатдаги барча демократик институтларни тугатиб, мутлақ диктатурага асосланган Учинчи рейх давлатини ўрнатган.
Гитлернинг дунёга ҳукмронлик қилиш ва Германия ҳудудларини кенгайтиришга қаратилган тажовузкор ташқи сиёсати оқибатида 1939 йил 1 сентябрда Польшага ҳужум қилинган ва бу билан Иккинчи жаҳон уруши бошланган. Унинг ўта шафқатсиз ирқий назарияси миллионлаб беайб инсонларнинг тизимли равишда қириб ташланишига олиб келган – Гитлер томонидан ташкил этилган ўлим лагерларида 6 миллионга яқин яҳудий ва бошқа миллат вакиллари геноцид қилинган, бу воқеа тарихга Холокост номи билан кирган. Уруш якунида, 1945 йил баҳорида Иттифоқчилар қўшинлари Берлинни қуршовга олганда, Гитлер мағлубиятни тан олишдан ва асир тушишдан қўрқиб, 30 апрель куни ўз бункерида хотини Ева Браун билан бирга ўз жонига қасд қилган.
